Huna kichwa??usitutie aibu wana ccm wenzio.hapa tujipange kujibu hoja.Kama ningekuwa mimi ndio Mbowe nisinge ruhusu Tundu Lissu aongee kwa sababu amekiabisha chama pia kuonyesha moja kwa moja kua CHADEMA hawana Sera
Hotuba mzima ya Tundu Lissu point ambayo imeonekana kidogo ni ya muhimu ni yakutangaza nia tu ndio hoja ambayo vyombo vya habari vyote vimeripoti
Huwezi kugombea Urais ukaja na Sera za kusema kwamba utawafuta watanzania machozi na utasimama na wajane are you serious
Kwa hotuba ya leo haikuwa hotuba ya kisiasa bali ya kiroho na ilitakiwa itolewe kanisani mambo ya kufarijiana na Urais wapi na wapi yaani unatuahidi watanzania kushuhulika na wajane jamani jamani Tundu Lissu dah
Yani unataka ukishindwa Urais uje utufariji badala ya kutuletea maendeleo
Eti MB sijui wa jimbo gani.
Hotuba ya Tundu Lissu, FULL TEXT:
KWANINI NAGOMBEA URAIS WA JAMHURI YA MUUNGANO WA TANZANIA?
Wananchi na raia wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania popote walipo, ndani na nje ya nchi yetu;
Wanachama, wapenzi na wafuasi wa Chama cha Demokrasia na Maendeleo (CHADEMA);
Marafiki wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania katika ukanda wa Afrika Mashariki, ukanda wa Kusini mwa Afrika, Umoja wa Afrika na katika jumuiya ya kimataifa kwa ujumla;
UTANGULIZI
Kama ambavyo imekuwa jadi ya nchi yetu, siku ya Jumapili ya mwisho ya mwezi Oktoba wa kila mwaka wa tano, sisi raia wa Tanzania hupiga kura ili kuwachagua viongozi wetu wa ngazi mbali mbali. Sasa kipindi hicho kimewadia. Huu ni mwaka wa Uchaguzi Mkuu, na tarehe 25 Oktoba 2020, Jumapili ya mwisho ya mwezi huo, sisi wananchi katika wingi wetu, tutafurika katika vituo vya kupigia kura katika sehemu mbali mbali za nchi yetu kwa lengo la kufanya hiyo sala ya raia walio huru, yaani kuchagua viongozi wetu.
Kama ambavyo nimewahi kugusia siku za nyuma, sasa napenda kuwataarifu kwamba nimetangaza rasmi nia yangu ya kugombea nafasi ya Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania katika Uchaguzi Mkuu wa mwaka huu. Tayari nimeshawasilisha taarifa rasmi ya kutangaza nia hiyo kwa Katibu Mkuu wetu wa Chama, kama ilivyoelekezwa kwenye maelekezo yake kwa wanachama wa chama chetu. Nina wajibu wa kutaja kile ambacho kimenisukuma kutaka kugombea nafasi ya juu kabisa ya uongozi katika mfumo wetu wa kikatiba, yaani Rais wa Jamhuri ya Muungano.
NCHI IKO NJIA PANDA
Kwa kipindi cha miaka mitano itakayoishia Oktoba mwaka huu, nchi yetu imetawaliwa na Serikali ya Rais John Pombe Magufuli na Chama cha Mapinduzi (CCM) kwa namna ambayo imeiweka nchi yetu katika mtihani mkubwa kiuchumi, kisiasa na kidiplomasia. Kwa mtihani huo, nchi yetu iko katika njia panda na, kwa vyovyote vile itakavyokuwa, Uchaguzi Mkuu wa mwaka huu utakuwa na umuhimu mkubwa katika historia ya nchi yetu.
UCHUMI UMEANGUKA
Badala ya kuzingatia mazingira haya halisi ya kiuchumi ndani na nje ya nchi yetu, Rais Magufuli ameendesha uchumi wetu bila sera au mipango madhubuti ya uchumi, bali kwa kutumia amri za Ikulu na za majukwaa ya kisiasa. Bila sera inayoeleweka au mipango thabiti ya kiuchumi au kibiashara, sasa Serikali yetu imejiingiza kwenye biashara, kuanzia ya kununua na kuuza mazao ya biashara, mabenki, uchimbaji madini hadi biashara ya kuendesha shirika la ndege.
Kwa kutumia njia hizo za amri za kisiasa, vyombo vya ulinzi na usalama, vikiwemo Jeshi la Ulinzi la Wananchi (JWTZ), Jeshi la Polisi, Taasisi ya Kuzuia na Kupambana na Rushwa (TAKUKURU) na Idara ya Usalama wa Taifa na Ujasusi (TISS) pamoja na Mamlaka ya Kodi (TRA) vimetumika kukamata kwa nguvu na kutaifisha mali za wafanya biashara wetu wa ndani na makampuni ya wawekezaji kutoka nje.
Hata wakulima wadogo wa vijijini hawajaachwa salama, kama ilivyotokea kwenye zao la korosho kwenye mikoa ya Kusini mwaka jana ambako wakulima walinyang’anywa mazao yao kwa nguvu za kijeshi na ukatili mkubwa kwa amri ya Rais Magufuli mwenyewe. Badala ya kulipwa bei kubwa kama walivyoahidiwa na Rais, wakulima hao walidhulumiwa fedha zao na wameachwa katika umaskini mkubwa. Hivi ndivyo ilivyotokea pia kwa wafanya biashara wa maduka ya fedha za kigeni ambao walivamiwa na askari wa Jeshi la Wananchi na maafisa wa Benki Kuu na kunyang’anywa fedha na mali zao nyingine.
Ili kupata fedha za kuendeshea miradi yake ya miundo mbinu, Serikali ya Rais Magufuli imekusanya kodi kutoka kwa kila mwananchi na kila mfanya bishara, mkubwa na mdogo, kwa ukatili mkubwa. Wafanya biashara wamebambikiziwa kodi kubwa ambazo hazilingani na mapato yao au hali ya biashara zao. Wasioweza kulipa kodi hizo za kubambikiza sio tu wamefilisiwa, bali wengi wao wameshtakiwa kwa makosa makubwa ya kiuchumi ambayo hayana dhamana. Wengi wanaozea katika magereza mbali mbali ya nchi yetu kwa sababu ya kushindwa kulipa gharama kubwa wanazodaiwa kulipa ili kununua uhuru wao. Wengine hata wamefia magerezani au kutokana na mshtuko wa kunyang’anywa mali zao bila utaratibu.
Matokeo ya sera hizi za kiuchumi za Rais Magufuli yameonekana wazi. Uchumi wetu umeanguka; wafanya biashara wengi na wawekezaji kutoka nje ya nchi wamefunga biashara au kusitisha uwekezaji wao; na wengine wamekimbiza biashara na mitaji yao nchi za nje. Hali hii imesababisha mapato ya serikali kuanguka vibaya; ukosefu mkubwa wa ajira na umaskini wa wananchi wetu, hasa vijana na wanawake, umeongezeka. Hali ya kiuchumi ya wananchi wetu leo ni mbaya zaidi kuliko ilivyokuwa wakati Rais Magufuli anaingia madarakani mwaka 2015 na kabla ya hapo.
Uchaguzi Mkuu wa mwaka huu utaamua kama Rais Magufuli atapata fursa ya miaka mitano mingine ya kuendelea kuharibu uchumi wetu na kuwafukarisha wananchi wetu, au kama tutaanza na mwanzo mpya wa kiuchumi kwa nchi yetu kwa kumuondoa yeye na chama chake madarakani.
NCHI YA WAJANE, YATIMA NA VILEMA
Tangu mwaka 1984, nchi yetu imekuwa na Hati ya Haki za Binadamu katika Katiba yetu, ambayo imeweka na kufafanua haki mbali mbali za binadamu na wajibu wa wananchi. Ndani ya miaka mitano ya utawala huu, utaratibu wote wa haki za binadamu na utawala wa sheria umechanwa chanwa vipande na Serikali ya Rais Magufuli na vyombo vyake vya ulinzi na usalama.
Tanzania imekuwa nchi ya vilio na machozi ya wajane, yatima na vilema wa viungo na wa kisaikolojia wa miaka mitano ya utawala wa Rais Magufuli. Upotezaji watu, utekaji nyara, utesaji na ukandamizaji wa wakosoaji wa serikali kwa kuwafungulia kesi za kubambikiza za uchochezi, makosa ya mtandao au utakatishaji fedha. Mauaji ya wananchi wasio na hatia yoyote na wapinzani wa serikali na chama tawala. Haya ni baadhi tu ya matendo mabaya yaliyokithiri sana katika Tanzania ya Magufuli.
Hakuna aliyeachwa salama. Viongozi wa kisiasa, kama marehemu Alfons Mawazo, Mwenyekiti wa CHADEMA Mkoa wa Geita, aliyekatwa katwa mapanga na kutupwa bararabani mchana kweupe. Au Diwani Simon Kanguye, Mwenyekiti wa Halmashauri ya Wilaya ya Kakonko Mkoa wa Kigoma, aliyechukuliwa na watu wanaosemekana kuwa maafisa usalama wa taifa na kutokomezwa kusikjulikana. Wanaharakati wa mitandaoni na waandishi habari, kama Ben Saanane, msaidizi wa Mwenyekiti wa CHADEMA Taifa, aliyenaswa na ‘watu wasiojulikana’ na kupotezwa hadi leo. Au mwandishi habari Azory Gwanda, aliyechukuliwa nyumbani kwake na watu waliojitambulisha kuwa askari polisi na hadi leo hajulikani alipo. Hawa ni baadhi tu ya wahanga wa Tanzania ya Magufuli.
Wapo pia wasanii, kama wanamuziki wa kizazi kipya Roma Mkatoliki na Ney wa Mitego, waliokamatwa na kuteswa katika nyumba za siri za kutesea watu, kabla ya kuachiliwa huru baada ya siku kadhaa. Au wafanyabiashara na matajiri, kama Mo Dewji aliyedakwa nje ya hoteli na kupotezwa kabla ya kutupwa mita mia kadhaa kutoka Ikulu ya Dar es Salaam. Wanafunzi, kama Aquilina Aquiline, aliyepigwa risasi na askari polisi wakati akiwa kwenye dala dala kuelekea chuoni kwake. Orodha ya wahanga wa utawala huu ni ndefu na ya kuhuzunisha.
Matumizi ya nguvu za kijeshi dhidi ya wananchi wanaotekeleza haki na wajibu wao kikatiba yamekuwa makubwa. Utamaduni wa kutowawajibisha wale wote wanaohusika na mauaji na mateso haya ya Watanzania umekithiri. Imekuwa ni jambo la kawaida kwa vyombo vya usalama vya nchi yetu kuua au kujeruhi raia wasiokuwa na hatia bila hatua zozote kuchukuliwa dhidi ya wahusika. Ukweli kwamba natolea tangazo hili la nia ya kugomea Urais nikiwa uhamishoni barani Ulaya, badala ya kulitolea nikiwa ndani ya nchi nilikozaliwa na kukulia, ni ushahidi tosha wa majanga makubwa ambayo yameikumba nchi yetu katika miaka hii mitano ya utawala wa Rais Magufuli.
Uchaguzi Mkuu huu utaonyesha ni kwa kiasi gani wananchi wa Tanzania hawako tayari tena kuendelea kuonewa, kudhalilishwa na kunyanyaswa na wale waliowapa dhamana ya kuwaongoza, au kama bado wako tayari kuendelea kuwa kwenye minyororo hii. Uchaguzi Mkuu huu utaamua kama vilio hivi vya wajane, yatima na vilema vitapata Mfariji Mkuu wa kuvituliza, atakayefuta machozi ya wanaolia na atakayeponya majeraha na makovu mengi ya Tanzania ya Magufuli, au kama Mtesaji Mkuu atapata miaka mingine mitano ya kuongeza majeraha, vilio na machozi haya.
UTAWALA WA KIIMLA
Tangu nchi yetu ilipoingia katika mfumo wa kidemokrasia wa vyama vingi vya siasa mwaka 1992, mfumo huo wa kidemokrasia umekua na kukomaa kama ushahidi wa chaguzi mbali mbali zilizofanyika tangu wakati huo unavyodhihirisha. Hata hivyo, tangu aingie madarakani, Rais Magufuli ametangaza vita kubwa dhidi ya mfumo wa kidemokrasia wa vyama vingi vya siasa. Yeye mwenyewe alitangaza hadharani, wakati wa maadhimisho ya miaka 39 ya CCM mwezi Februari 2016, kwamba atahakikisha hakuna tena vyama vya upinzani ifikapo mwaka 2020, yaani mwaka huu.
Wote tumeshuhudia utekelezaji wa ahadi yake hiyo kwa vita kubwa ambayo imeendeshwa dhidi ya viongozi, wanachama na wafuasi wa vyama halisi vya upinzani, hasa CHADEMA na, kwa upande wa Zanzibar, ACT Wazalendo. Mfumo wa vyama vingi vya siasa umewekwa kwenye hatari kubwa na ya kipekee. Uchaguzi Mkuu wa mwaka huu utaamua kama Rais Magufuli anafanikiwa kutekeleza azma yake ya kuua mfumo wa kidemokrasia wa vyama vingi na kuirudisha nchi yetu katika zama za giza za mfumo wa chama kimoja, au kama mfumo huo wa kidemokrasia utadumu na kushamiri katika nchi yetu.
BUNGE DHAIFU
Sambamba na vita dhidi ya mfumo wa kidemokrasia wa vyama vingi, Rais Magufuli ameendesha vita kubwa dhidi ya Bunge na Mahakama. Historia ya Bunge letu la tangu Uhuru sio ya kujivunia sana. Ukiachia miaka michache ya mwanzo ya Uhuru na miaka kumi ya utawala wa Rais Jakaya Kikwete, Bunge letu lilikuwa bubu, kiziwi, kipofu na butu. Bunge lilianza kupata nguvu baada ya kuingia kwa mfumo wa vyama vingi vya siasa mwaka 1992 na hasa kuanzia Uchaguzi Mkuu wa kwanza wa vyama vingi wa mwaka 1995. Baada ya hapo mamlaka, hadhi na heshima ya Bunge letu iliongezeka, hasa katika miaka kumi ya Rais Kikwete iliyoishia mwaka 2015.
Ni heshima kubwa kwa marais wa nchi yetu wa wakati wa vyama vingi, hasa Rais Jakaya Mrisho Kikwete, kwamba wakati wa utawala wao, Bunge letu lilipata nguvu na heshima kubwa mbele ya wananchi na katika jamii ya kimataifa. Ni heshima kubwa kwa Maspika wa Bunge letu wa kipindi hicho, hasa marehemu Samuel John Sitta na Mheshimiwa Anna Semamba Makinda, kwamba katika uongozi wao wa Bunge letu, Bunge lilipata sauti ya kusemea, masikio ya kusikia, macho ya kuona na meno ya kuuma katika kutekeleza wajibu wake wa kuisimamia na kuishauri serikali.
Bunge la Tanzania ya Magufuli, chini ya uongozi dhaifu wa Spika Job Yustino Ndugai, limeingiliwa, kuvurugwa na kutekwa nyara na Serikali ya Magufuli kwa namna ambayo halina tofauti tena na Bunge la Tanzania ya zama ya chama kushika hatamu, hasa la kati ya miaka ya 1965 na 1985. Uchaguzi Mkuu wa Oktoba 2020 utaamua kama tutarudi kwenye Bunge linalojitambua, kama la marehemu Spika Sitta na la Mama Makinda, au kama tutaongezewa miaka mingine mitano ya Bunge lililopoteza mwelekeo kama hili la Spika Ndugai.
MAHAKAMA MATEKA
Rais Magufuli ameingilia na kuvuruga uhuru wa Mahakama ya Tanzania kwa namna ambayo haijawahi kutokea katika historia yetu yote. Amewatisha na kuwadhalilisha hadharani majaji wa mahakama zetu za juu. Ameondoa baadhi ya majaji kinyume na utaratibu uliowekwa na Katiba ya nchi yetu. Ameingilia utendaji wao wa kazi kwa kuwaelekeza namna ya kufanya kazi zao wakati yeye sio mwanasheria. Ametoa ahadi za kuizawadia Mahakama endapo itawatia hatiani watuhumiwa wa kesi za kubambikiza za serikali yake. Ameahidi hadharani kuwapandisha vyeo mahakimu waliowafunga wapinzani wa CCM na kuwafanya Majaji wa Mahakama Kuu.
Matokeo ya vitendo hivi vya Rais Magufuli ni kwamba, Mahakama imekuwa sehemu kubwa ya kukandamizia haki za binadamu za wananchi wetu. Badala ya kuwa chombo cha kulinda Katiba yetu, haki za binadamu na utawala wa sheria, Mahakama imegeuzwa na utawala huu kuwa chombo cha kukandamizia haki kwa kunyima watuhumiwa wa kesi za kubambikizia dhamana ; kuwarubuni majaji na mahakimu wetu ili watoe adhabu kali kwa wapinzani wa serikali, au watumie visingizio vya kiufundi vya kisheria ili kukwepa kutenda haki ya msingi kwa mujibu wa sheria.
Uchaguzi Mkuu wa mwaka huu utaamua kama tutaendelea kuwa na Mahakama inayotumika kukanyaga haki za wananchi, au tutakuwa na Mahakama itakayolinda misingi muhimu ya kikatiba na haki za binadamu za wananchi wetu.
‘FUNGO WA KIMATAIFA’
Ndugu wananchi,
Rais wa nchi yoyote ile ni Mwanadiplomasia Mkuu wa nchi yake. Kwa takriban robo karne ya uongozi wake, Baba wa Taifa aliiweka Tanzania yetu katika ramani ya kidiplomasia ya kimataifa. Tulitengeneza marafiki na washirika wa maendeleo katika pande zote mbili za Vita Baridi. Tulitengeneza mshikamano na mahusiano ya karibu na nchi za Afrika Mashariki. Tulikuwa mstari wa mbele katika harakati za ukombozi wa nchi za Kusini mwa Afrika; na tulikuwa kinara katika harakati za kuunganisha nguvu za Bara la Afrika na Ulimwengu wa Tatu.
Nchi yetu na viongozi wake waliheshimika kila mahali duniani. Tuliielewa na kuiheshimu dunia, na dunia ilituelewa na kutuheshimu. Kwa sababu ya kuwa na mahusiano hayo mema na jumuiya ya kimataifa, nchi yetu ilifaidika sana na fursa na misaada mbali mbali ya jumuiya ya kimataifa. Tulijengewa reli ya TAZARA na Wachina; na tulijengewa Kitivo cha Uhandisi cha Chuo Kikuu cha Dar es Salaam na vyuo kadhaa vya ufundi na Wajerumani Magharibi. Tuliletewa chakula cha njaa cha mahindi ya yanga na unga wa dona na Wamarekani na tulijengewa shule za sekondari za kilimo na Wakuba. Msingi wa diplomasia ya kimataifa uliowekwa na Baba wa Taifa uliendelezwa na warithi wake katika Ikulu yetu.
Hata hivyo, tangu aingie madarakani mwaka 2015, Rais Magufuli ameharibu mahusiano yetu na jumuiya ya kimataifa. Ametutenganisha na kila rafiki tuliyekuwa naye miaka ya nyuma. Ametutenganisha na majirani zetu katika Jumuiya ya Afrika Mashariki; na ndugu zetu wa Jumuiya ya Maendeleo Kusini mwa Afrika (SADC) ambao tuliwatolea damu yetu ili wajikomboe, na katika Umoja wa Afrika. Ametufarakanisha hata na mashirika muhimu ya kimataifa kama Umoja wa Mataifa na taasisi zake kama WHO. Ametugombanisha na Umoja wa Ulaya na marafiki zetu wa kihistoria kuanzia China iliyoko mashariki hadi Marekani iliyoko magharibi.
Sasa nchi yetu inasemwa vibaya katika mabaraza ya kimataifa na inatengwa au kuwekewa vikwazo katika misaada, fursa na manufaa mengi yatokanayo na diplomasia yenye busara na akili. Leo kila chombo cha habari cha kimataifa kinachoandika habari za Tanzania kinaanza kwa kutaja jinsi Rais wetu asivyoendana na taratibu zinaoeleweka na kukubalika kimataifa. Kama nilivyosema miaka miwili na nusu iliyopita, nchi yetu imekuwa ‘fungo wa kimataifa.’ Fungo ni mnyama wa jamii ya nguchiro ambaye akifukuzwa anatoa harufu mbaya inayowafukuza wale wote wanaomkimbiza.
Badala ya kujirudi na kujirekebisha, viongozi wa serikali yetu, wamekuwa wanawatukana marafiki zetu wa tangu Uhuru kwa kuwaita ‘mabeberu’ na kufukuza au kuwasumbua mabalozi na wawakilishi wao hapa kwetu. Uchaguzi Mkuu wa mwaka utaamua kama sisi tutaendelea kujifanya kisiwa katika bahari pana ya mahusiano ya kidiplomasia ya kimataifa, au tutajirudi na kutambua kwamba sisi ndio tunaoihitaji dunia kuliko dunia inavyotuhitaji sisi.
KATIBA MPYA
Mwaka 1978 Rais wetu wa kwanza Mwalimu Julius Kambarage Nyerere alitamka, katika mahojiano na Shirika la Habari la Uingereza (BBC), kwamba alikuwa na mamlaka, kwa mujibu wa Katiba na sheria za yetu, ya kuwa dikteta. Katiba aliyokuwa anaizungumzia Baba wa Taifa wakati huo ni hii hii tuliyonayo leo. Na sheria alizokuwa anazizungumzia bado zipo na nyingine nyingi zimeongezwa katika kipindi hiki cha Tanzania ya Magufuli.
Katika miaka mitano ya utawala wake, Rais Magufuli ametufundisha somo kubwa na lisilosahaulika la umuhimu wa Katiba Mpya na kuwa na mfumo wa kisheria ulio wa haki na unaozingatia haki na utu wa binadamu. Uchaguzi Mkuu wa mwaka huu utaamua kama tumelielewa somo hili kubwa na tuko tayari kuendelea kuwa na katiba na sheria zinazotengeneza watawala wenye mamlaka ya kidikteta, au kama tutarudi kwenye mchakato wa kutengeneza Katiba Mpya uliovurugwa na wanaCCM mwaka 2014.
SASA, BAADA YA YOTE HAYA NILIYOYALALAMIKIA, JE, NI KITU GANI NITAKIFANYA TOFAUTI ENDAPO NITAPATA HESHIMA, IMANI NA DHAMANA YA KUWAONGOZA WANANCHI KAMA RAIS WA JAMHURI YA MUUNGANO?
HAJA YA MARIDHIANO YA KITAIFA
Ndugu wananchi,
Mahatma Gandhi, mwasisi wa Taifa la India, aliwahi kusema : ‘Jicho kwa jicho itatufanya wote kuwa vipofu.’ Makosa mawili hayatengenezi jambo moja la haki; kama ambavyo waongo wawili hawatengenezi mkweli mmoja. Ninaamini kwamba matatizo makubwa na ya msingi ya matumizi mabaya ya madaraka na uonevu waliofanyiwa wananchi hayawezi kutatuliwa kwa kulipiza kisasi dhidi ya wale waliotutesa na kutukandamiza. Visasi ni upanga wa walio waoga na dhaifu, sio ngao ya walio jasiri. Kwa hiyo, kama Rais, Serikali yangu haitalipiza visasi vya mabaya mengi ambayo wananchi wetu, mimi mwenyewe na viongozi na wanachama wenzangu wamefanyiwa na utawala huu na hata na serikali za nyuma.
Badala ya kulipiza visasi, Serikali yangu itarudisha, kujenga na kuimarisha mapatano na maridhiano ya kitaifa yatakayojengwa katika misingi ya ukweli juu ya makosa yaliyofanyika; msamaha kwa wanaotubu makosa yao, na fidia kwa wahanga wa makosa hayo.
NIMEJIANDAA KWA MAJUKUMU
Nitaendelea kufafanua masuala haya na mengine mengi katika siku, wiki na miezi inayofuatia; na wakati wa kampeni ya Uchauzi Mkuu endapo nitapata ridhaa ya Chama changu ya kuwa mgombea Urais wa Jamhuri ya Muungano. Itoshe tu kusema, kwa sasa, kwamba ninaamini ninazo sifa zote stahiki za kuwa Rais wa Jamhuri ya Muungano katika Uchaguzi Mkuu wa mwaka huu. Kwa zaidi ya miaka 20 nimetetea haki na maslahi ya wananchi wa Tanzania katika maeneo mbali mbali ya nchi yetu. Nilikuwa wa kwanza kupigia kelele ukandamizaji mkubwa na dhuluma walizofanyiwa wananchi wa maeneo mbali mbali ya nchi yetu yenye utajiri wa madini. Nilikuwa wa kwanza kuonyesha matatizo makubwa yaliyoko kwenye sekta ya madini na maeneo mengine ya rasilmali asili za nchi yetu.
Kwa miaka saba, kabla ya risasi 16 za ‘watu wasiojulikana’ wa utawala wa Magufuli hazijaniondoa Bungeni na Tanzania, niliongoza mapambano ya haki, utawala wa sheria na demokrasia kama Mnadhimu Mkuu wa Kambi Rasmi ya Upinzani Bungeni. Niliongoza na kuratibu harakati za kupigania Katiba Mpya Bungeni na katika Bunge Maalum la Katiba kati ya 2011 na 2014. Nimekuwa Rais wa Chama cha Mawakili wa Tanganyika (TLS) kabla ya uongozi wangu kukatishwa kikatili na waitwao ‘watu wasiojulikana’ Septemba 7, 2017. Msimamo wangu katika masuala yote muhimu ya nchi yetu na ya watu wetu unajulikana wazi na wote na haujawahi kutetereka.
Katika utumishi wa kitaaluma na kisiasa wa zaidi ya miaka ishirini, nimetembelea kila mkoa na karibu kila wilaya ya nchi yetu. Kwa sababu hiyo, ninaifahamu Tanzania kwa undani na ninawafahamu Watanzania. Ninaelewa hofu zao, na ninaelewa matumaini yao. Muhimu zaidi, ninafahamu hifadhi kubwa ya nguvu, akili na ubunifu wa Watanzania ambao umejificha kwa sababu ya watu wetu kulazimishwa kuishi katika mazingira ya kikandamizaji na yaliyojaa hofu na kutojiamini.
Katika kipindi hicho hicho, nimetembelea, kusoma na kufanya kazi katika nchi mbali mbali za dunia. Nimeishi, kusoma na kufanya kazi katika Afrika yetu, Ulaya na Marekani ya Kaskazini. Katika mabara yote ya dunia hii, ni Bara la Australia peke yake ndiyo sijalitembelea bado. Ninaelewa masuala ya kimataifa kwa upana. Kwa sababu hizo, nitaleta katika Urais wa nchi yetu sio tu ufahamu wa Tanzania na Watanzania, bali pia uelewa wa mifumo ya kiuchumi, kisiasa na kijamii ya kimataifa na nafasi yetu katika mifumo hiyo.
Kwa sababu nimekuwa mmojawapo wa wahanga wakubwa wa Tanzania ya Magufuli, ninafahamu maana ya kuishi chini ya utawala wa aina hii ambao tumekuwa nao kwa miaka mitano sasa. Nina uwezo wa kuwafuta machozi wale waliofanywa wajane na yatima na vilema wa utawala huu. Nina uwezo wa kutibu majeraha na makovu mengi ambayo wamesababishiwa watu wetu wengi.
SIFA ZA KUGOMBEA URAIS
Ninafahamu kwamba baadhi yenu mna hofu kubwa na ya halali kabisa juu ya mimi kuwa na sifa za kikatiba na kisheria za kugombea Urais wa Jamhuri ya Muungano. Hii ni kufuatia uamuzi wa Spika Ndugai wa kunifutia Ubunge mwezi Juni ya mwaka jana. Nitalitolea suala hili ufafanuzi wa kina wa kikatiba na kisheria endapo utahitajika. Itoshe tu kusema kwamba mtu anayekosa sifa za kugombea Urais (au Ubunge) kwa kukiuka masharti ya Sheria ya Maadili ya Viongozi wa Umma ni yule tu ambaye amepatikana na hatia ya kukiuka Sheria hiyo na chombo pekee kilichoanzishwa kwa mujibu wa Sheria hiyo, yaani Baraza la Maadili.
Katika utumishi wangu wote kama kiongozi wa umma, mimi sijawahi kutuhumiwa, kushtakiwa, kuitwa kwenye shauri, kutolewa ushahidi wowote dhidi au kwa niaba yangu, na kuhukumiwa na Baraza hilo la Maadili kwa kosa lolote lile chini ya Sheria ya Maadili ya Viongozi wa Umma. Aidha, sijawahi kutuhumiwa, kushtakiwa, kuitwa kwenye kesi, kutolewa ushahidi dhidi ya au kwa niaba yangu, kuhukumiwa na kuadhibiwa kwa kosa lolote linaloweza kunifutia sifa za kugombea nafasi yoyote ile ya uchaguzi wa umma kwa mujibu wa Katiba na sheria zetu za Uchaguzi.
Spika Ndugai ni Spika wa Bunge la Jamhuri ya Muungano. Hata hivyo, licha ya dhamana hiyo kubwa ya uongozi aliyonayo kitaifa, yeye sio Baraza la Maadili, na wala sio Mwenyekiti au mjumbe wake. Kwa sababu hiyo, uamuzi wa Spika Ndugai wa kunifutia ubunge haujaniondolea sifa za kugombea Urais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania au nafasi nyingine yoyote ya uongozi.
Kwa hiyo, wananchi wenzangu, nawaombeni wote mniunge mkono katika safari hii ngumu iliyopo mbele yetu ya kuhakikisha kwamba:
Nelson Rolihlahla Mandela, Rais wa kwanza wa Afrika Kusini huru na ya kidemokrasia alisema yafuatayo siku alipoapishwa Rais wa nchi hiyo tarehe 10 Mei 1994 : ‘Isijetokea kamwe, kamwe na kamwe kwamba nchi hii nzuri itashuhudia tena ukandamizaji wa mtu mmoja dhidi ya mwenzake na kubebeshwa dharau ya kuwa fungo wa kimataifa.’ Maneno haya yanaihusu nchi yetu kwa sasa.
Nawashukuruni sana kwa uvumilivu wenu na Mwenyezi Mungu awape baraka zote.
Tundu A.M. Lissu (MB)
Tienen, Ubelgiji
8 Juni 2020
Katika hali ambayo wengi hatukuitarajia, Mgombea urais kwa CHADEMA Mh. Tundu Lisu ameweka rekodi mpya ya kuvutia watazamaji zaidi ya 750,000 kupitia ukurasa wa FACEBOOK walioweza kujiunga moja kwa moja. Hui inaonyesha ni jinsi gani wananchi walivyokuwa na shauku za kumsikiliza.
Hii ni dalili tosha kuashiria nini tukitegemee siku zamyśleni.
NI UCHOCHEZI TOSHA uliowekwa kimaandishi na ukizingatika muda was kampeni bado na personally nimeshangazwa kwa kuisifia sana serikali iliyopita kuliko serikali zingine zilizopita wakati wakisema serikali dhaifu mpaka bungeni (sehemu inayoheshimika) sijui ilikuwa serikali awamu ipi?
Hotuba ya Tundu Lissu, FULL TEXT:
KWANINI NAGOMBEA URAIS WA JAMHURI YA MUUNGANO WA TANZANIA?
Wananchi na raia wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania popote walipo, ndani na nje ya nchi yetu;
Wanachama, wapenzi na wafuasi wa Chama cha Demokrasia na Maendeleo (CHADEMA);
Marafiki wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania katika ukanda wa Afrika Mashariki, ukanda wa Kusini mwa Afrika, Umoja wa Afrika na katika jumuiya ya kimataifa kwa ujumla;
UTANGULIZI
Kama ambavyo imekuwa jadi ya nchi yetu, siku ya Jumapili ya mwisho ya mwezi Oktoba wa kila mwaka wa tano, sisi raia wa Tanzania hupiga kura ili kuwachagua viongozi wetu wa ngazi mbali mbali. Sasa kipindi hicho kimewadia. Huu ni mwaka wa Uchaguzi Mkuu, na tarehe 25 Oktoba 2020, Jumapili ya mwisho ya mwezi huo, sisi wananchi katika wingi wetu, tutafurika katika vituo vya kupigia kura katika sehemu mbali mbali za nchi yetu kwa lengo la kufanya hiyo sala ya raia walio huru, yaani kuchagua viongozi wetu.
Kama ambavyo nimewahi kugusia siku za nyuma, sasa napenda kuwataarifu kwamba nimetangaza rasmi nia yangu ya kugombea nafasi ya Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania katika Uchaguzi Mkuu wa mwaka huu. Tayari nimeshawasilisha taarifa rasmi ya kutangaza nia hiyo kwa Katibu Mkuu wetu wa Chama, kama ilivyoelekezwa kwenye maelekezo yake kwa wanachama wa chama chetu. Nina wajibu wa kutaja kile ambacho kimenisukuma kutaka kugombea nafasi ya juu kabisa ya uongozi katika mfumo wetu wa kikatiba, yaani Rais wa Jamhuri ya Muungano.
NCHI IKO NJIA PANDA
Kwa kipindi cha miaka mitano itakayoishia Oktoba mwaka huu, nchi yetu imetawaliwa na Serikali ya Rais John Pombe Magufuli na Chama cha Mapinduzi (CCM) kwa namna ambayo imeiweka nchi yetu katika mtihani mkubwa kiuchumi, kisiasa na kidiplomasia. Kwa mtihani huo, nchi yetu iko katika njia panda na, kwa vyovyote vile itakavyokuwa, Uchaguzi Mkuu wa mwaka huu utakuwa na umuhimu mkubwa katika historia ya nchi yetu.
UCHUMI UMEANGUKA
Badala ya kuzingatia mazingira haya halisi ya kiuchumi ndani na nje ya nchi yetu, Rais Magufuli ameendesha uchumi wetu bila sera au mipango madhubuti ya uchumi, bali kwa kutumia amri za Ikulu na za majukwaa ya kisiasa. Bila sera inayoeleweka au mipango thabiti ya kiuchumi au kibiashara, sasa Serikali yetu imejiingiza kwenye biashara, kuanzia ya kununua na kuuza mazao ya biashara, mabenki, uchimbaji madini hadi biashara ya kuendesha shirika la ndege.
Kwa kutumia njia hizo za amri za kisiasa, vyombo vya ulinzi na usalama, vikiwemo Jeshi la Ulinzi la Wananchi (JWTZ), Jeshi la Polisi, Taasisi ya Kuzuia na Kupambana na Rushwa (TAKUKURU) na Idara ya Usalama wa Taifa na Ujasusi (TISS) pamoja na Mamlaka ya Kodi (TRA) vimetumika kukamata kwa nguvu na kutaifisha mali za wafanya biashara wetu wa ndani na makampuni ya wawekezaji kutoka nje.
Hata wakulima wadogo wa vijijini hawajaachwa salama, kama ilivyotokea kwenye zao la korosho kwenye mikoa ya Kusini mwaka jana ambako wakulima walinyang’anywa mazao yao kwa nguvu za kijeshi na ukatili mkubwa kwa amri ya Rais Magufuli mwenyewe. Badala ya kulipwa bei kubwa kama walivyoahidiwa na Rais, wakulima hao walidhulumiwa fedha zao na wameachwa katika umaskini mkubwa. Hivi ndivyo ilivyotokea pia kwa wafanya biashara wa maduka ya fedha za kigeni ambao walivamiwa na askari wa Jeshi la Wananchi na maafisa wa Benki Kuu na kunyang’anywa fedha na mali zao nyingine.
Ili kupata fedha za kuendeshea miradi yake ya miundo mbinu, Serikali ya Rais Magufuli imekusanya kodi kutoka kwa kila mwananchi na kila mfanya bishara, mkubwa na mdogo, kwa ukatili mkubwa. Wafanya biashara wamebambikiziwa kodi kubwa ambazo hazilingani na mapato yao au hali ya biashara zao. Wasioweza kulipa kodi hizo za kubambikiza sio tu wamefilisiwa, bali wengi wao wameshtakiwa kwa makosa makubwa ya kiuchumi ambayo hayana dhamana. Wengi wanaozea katika magereza mbali mbali ya nchi yetu kwa sababu ya kushindwa kulipa gharama kubwa wanazodaiwa kulipa ili kununua uhuru wao. Wengine hata wamefia magerezani au kutokana na mshtuko wa kunyang’anywa mali zao bila utaratibu.
Matokeo ya sera hizi za kiuchumi za Rais Magufuli yameonekana wazi. Uchumi wetu umeanguka; wafanya biashara wengi na wawekezaji kutoka nje ya nchi wamefunga biashara au kusitisha uwekezaji wao; na wengine wamekimbiza biashara na mitaji yao nchi za nje. Hali hii imesababisha mapato ya serikali kuanguka vibaya; ukosefu mkubwa wa ajira na umaskini wa wananchi wetu, hasa vijana na wanawake, umeongezeka. Hali ya kiuchumi ya wananchi wetu leo ni mbaya zaidi kuliko ilivyokuwa wakati Rais Magufuli anaingia madarakani mwaka 2015 na kabla ya hapo.
Uchaguzi Mkuu wa mwaka huu utaamua kama Rais Magufuli atapata fursa ya miaka mitano mingine ya kuendelea kuharibu uchumi wetu na kuwafukarisha wananchi wetu, au kama tutaanza na mwanzo mpya wa kiuchumi kwa nchi yetu kwa kumuondoa yeye na chama chake madarakani.
NCHI YA WAJANE, YATIMA NA VILEMA
Tangu mwaka 1984, nchi yetu imekuwa na Hati ya Haki za Binadamu katika Katiba yetu, ambayo imeweka na kufafanua haki mbali mbali za binadamu na wajibu wa wananchi. Ndani ya miaka mitano ya utawala huu, utaratibu wote wa haki za binadamu na utawala wa sheria umechanwa chanwa vipande na Serikali ya Rais Magufuli na vyombo vyake vya ulinzi na usalama.
Tanzania imekuwa nchi ya vilio na machozi ya wajane, yatima na vilema wa viungo na wa kisaikolojia wa miaka mitano ya utawala wa Rais Magufuli. Upotezaji watu, utekaji nyara, utesaji na ukandamizaji wa wakosoaji wa serikali kwa kuwafungulia kesi za kubambikiza za uchochezi, makosa ya mtandao au utakatishaji fedha. Mauaji ya wananchi wasio na hatia yoyote na wapinzani wa serikali na chama tawala. Haya ni baadhi tu ya matendo mabaya yaliyokithiri sana katika Tanzania ya Magufuli.
Hakuna aliyeachwa salama. Viongozi wa kisiasa, kama marehemu Alfons Mawazo, Mwenyekiti wa CHADEMA Mkoa wa Geita, aliyekatwa katwa mapanga na kutupwa bararabani mchana kweupe. Au Diwani Simon Kanguye, Mwenyekiti wa Halmashauri ya Wilaya ya Kakonko Mkoa wa Kigoma, aliyechukuliwa na watu wanaosemekana kuwa maafisa usalama wa taifa na kutokomezwa kusikjulikana. Wanaharakati wa mitandaoni na waandishi habari, kama Ben Saanane, msaidizi wa Mwenyekiti wa CHADEMA Taifa, aliyenaswa na ‘watu wasiojulikana’ na kupotezwa hadi leo. Au mwandishi habari Azory Gwanda, aliyechukuliwa nyumbani kwake na watu waliojitambulisha kuwa askari polisi na hadi leo hajulikani alipo. Hawa ni baadhi tu ya wahanga wa Tanzania ya Magufuli.
Wapo pia wasanii, kama wanamuziki wa kizazi kipya Roma Mkatoliki na Ney wa Mitego, waliokamatwa na kuteswa katika nyumba za siri za kutesea watu, kabla ya kuachiliwa huru baada ya siku kadhaa. Au wafanyabiashara na matajiri, kama Mo Dewji aliyedakwa nje ya hoteli na kupotezwa kabla ya kutupwa mita mia kadhaa kutoka Ikulu ya Dar es Salaam. Wanafunzi, kama Aquilina Aquiline, aliyepigwa risasi na askari polisi wakati akiwa kwenye dala dala kuelekea chuoni kwake. Orodha ya wahanga wa utawala huu ni ndefu na ya kuhuzunisha.
Matumizi ya nguvu za kijeshi dhidi ya wananchi wanaotekeleza haki na wajibu wao kikatiba yamekuwa makubwa. Utamaduni wa kutowawajibisha wale wote wanaohusika na mauaji na mateso haya ya Watanzania umekithiri. Imekuwa ni jambo la kawaida kwa vyombo vya usalama vya nchi yetu kuua au kujeruhi raia wasiokuwa na hatia bila hatua zozote kuchukuliwa dhidi ya wahusika. Ukweli kwamba natolea tangazo hili la nia ya kugomea Urais nikiwa uhamishoni barani Ulaya, badala ya kulitolea nikiwa ndani ya nchi nilikozaliwa na kukulia, ni ushahidi tosha wa majanga makubwa ambayo yameikumba nchi yetu katika miaka hii mitano ya utawala wa Rais Magufuli.
Uchaguzi Mkuu huu utaonyesha ni kwa kiasi gani wananchi wa Tanzania hawako tayari tena kuendelea kuonewa, kudhalilishwa na kunyanyaswa na wale waliowapa dhamana ya kuwaongoza, au kama bado wako tayari kuendelea kuwa kwenye minyororo hii. Uchaguzi Mkuu huu utaamua kama vilio hivi vya wajane, yatima na vilema vitapata Mfariji Mkuu wa kuvituliza, atakayefuta machozi ya wanaolia na atakayeponya majeraha na makovu mengi ya Tanzania ya Magufuli, au kama Mtesaji Mkuu atapata miaka mingine mitano ya kuongeza majeraha, vilio na machozi haya.
UTAWALA WA KIIMLA
Tangu nchi yetu ilipoingia katika mfumo wa kidemokrasia wa vyama vingi vya siasa mwaka 1992, mfumo huo wa kidemokrasia umekua na kukomaa kama ushahidi wa chaguzi mbali mbali zilizofanyika tangu wakati huo unavyodhihirisha. Hata hivyo, tangu aingie madarakani, Rais Magufuli ametangaza vita kubwa dhidi ya mfumo wa kidemokrasia wa vyama vingi vya siasa. Yeye mwenyewe alitangaza hadharani, wakati wa maadhimisho ya miaka 39 ya CCM mwezi Februari 2016, kwamba atahakikisha hakuna tena vyama vya upinzani ifikapo mwaka 2020, yaani mwaka huu.
Wote tumeshuhudia utekelezaji wa ahadi yake hiyo kwa vita kubwa ambayo imeendeshwa dhidi ya viongozi, wanachama na wafuasi wa vyama halisi vya upinzani, hasa CHADEMA na, kwa upande wa Zanzibar, ACT Wazalendo. Mfumo wa vyama vingi vya siasa umewekwa kwenye hatari kubwa na ya kipekee. Uchaguzi Mkuu wa mwaka huu utaamua kama Rais Magufuli anafanikiwa kutekeleza azma yake ya kuua mfumo wa kidemokrasia wa vyama vingi na kuirudisha nchi yetu katika zama za giza za mfumo wa chama kimoja, au kama mfumo huo wa kidemokrasia utadumu na kushamiri katika nchi yetu.
BUNGE DHAIFU
Sambamba na vita dhidi ya mfumo wa kidemokrasia wa vyama vingi, Rais Magufuli ameendesha vita kubwa dhidi ya Bunge na Mahakama. Historia ya Bunge letu la tangu Uhuru sio ya kujivunia sana. Ukiachia miaka michache ya mwanzo ya Uhuru na miaka kumi ya utawala wa Rais Jakaya Kikwete, Bunge letu lilikuwa bubu, kiziwi, kipofu na butu. Bunge lilianza kupata nguvu baada ya kuingia kwa mfumo wa vyama vingi vya siasa mwaka 1992 na hasa kuanzia Uchaguzi Mkuu wa kwanza wa vyama vingi wa mwaka 1995. Baada ya hapo mamlaka, hadhi na heshima ya Bunge letu iliongezeka, hasa katika miaka kumi ya Rais Kikwete iliyoishia mwaka 2015.
Ni heshima kubwa kwa marais wa nchi yetu wa wakati wa vyama vingi, hasa Rais Jakaya Mrisho Kikwete, kwamba wakati wa utawala wao, Bunge letu lilipata nguvu na heshima kubwa mbele ya wananchi na katika jamii ya kimataifa. Ni heshima kubwa kwa Maspika wa Bunge letu wa kipindi hicho, hasa marehemu Samuel John Sitta na Mheshimiwa Anna Semamba Makinda, kwamba katika uongozi wao wa Bunge letu, Bunge lilipata sauti ya kusemea, masikio ya kusikia, macho ya kuona na meno ya kuuma katika kutekeleza wajibu wake wa kuisimamia na kuishauri serikali.
Bunge la Tanzania ya Magufuli, chini ya uongozi dhaifu wa Spika Job Yustino Ndugai, limeingiliwa, kuvurugwa na kutekwa nyara na Serikali ya Magufuli kwa namna ambayo halina tofauti tena na Bunge la Tanzania ya zama ya chama kushika hatamu, hasa la kati ya miaka ya 1965 na 1985. Uchaguzi Mkuu wa Oktoba 2020 utaamua kama tutarudi kwenye Bunge linalojitambua, kama la marehemu Spika Sitta na la Mama Makinda, au kama tutaongezewa miaka mingine mitano ya Bunge lililopoteza mwelekeo kama hili la Spika Ndugai.
MAHAKAMA MATEKA
Rais Magufuli ameingilia na kuvuruga uhuru wa Mahakama ya Tanzania kwa namna ambayo haijawahi kutokea katika historia yetu yote. Amewatisha na kuwadhalilisha hadharani majaji wa mahakama zetu za juu. Ameondoa baadhi ya majaji kinyume na utaratibu uliowekwa na Katiba ya nchi yetu. Ameingilia utendaji wao wa kazi kwa kuwaelekeza namna ya kufanya kazi zao wakati yeye sio mwanasheria. Ametoa ahadi za kuizawadia Mahakama endapo itawatia hatiani watuhumiwa wa kesi za kubambikiza za serikali yake. Ameahidi hadharani kuwapandisha vyeo mahakimu waliowafunga wapinzani wa CCM na kuwafanya Majaji wa Mahakama Kuu.
Matokeo ya vitendo hivi vya Rais Magufuli ni kwamba, Mahakama imekuwa sehemu kubwa ya kukandamizia haki za binadamu za wananchi wetu. Badala ya kuwa chombo cha kulinda Katiba yetu, haki za binadamu na utawala wa sheria, Mahakama imegeuzwa na utawala huu kuwa chombo cha kukandamizia haki kwa kunyima watuhumiwa wa kesi za kubambikizia dhamana ; kuwarubuni majaji na mahakimu wetu ili watoe adhabu kali kwa wapinzani wa serikali, au watumie visingizio vya kiufundi vya kisheria ili kukwepa kutenda haki ya msingi kwa mujibu wa sheria.
Uchaguzi Mkuu wa mwaka huu utaamua kama tutaendelea kuwa na Mahakama inayotumika kukanyaga haki za wananchi, au tutakuwa na Mahakama itakayolinda misingi muhimu ya kikatiba na haki za binadamu za wananchi wetu.
‘FUNGO WA KIMATAIFA’
Ndugu wananchi,
Rais wa nchi yoyote ile ni Mwanadiplomasia Mkuu wa nchi yake. Kwa takriban robo karne ya uongozi wake, Baba wa Taifa aliiweka Tanzania yetu katika ramani ya kidiplomasia ya kimataifa. Tulitengeneza marafiki na washirika wa maendeleo katika pande zote mbili za Vita Baridi. Tulitengeneza mshikamano na mahusiano ya karibu na nchi za Afrika Mashariki. Tulikuwa mstari wa mbele katika harakati za ukombozi wa nchi za Kusini mwa Afrika; na tulikuwa kinara katika harakati za kuunganisha nguvu za Bara la Afrika na Ulimwengu wa Tatu.
Nchi yetu na viongozi wake waliheshimika kila mahali duniani. Tuliielewa na kuiheshimu dunia, na dunia ilituelewa na kutuheshimu. Kwa sababu ya kuwa na mahusiano hayo mema na jumuiya ya kimataifa, nchi yetu ilifaidika sana na fursa na misaada mbali mbali ya jumuiya ya kimataifa. Tulijengewa reli ya TAZARA na Wachina; na tulijengewa Kitivo cha Uhandisi cha Chuo Kikuu cha Dar es Salaam na vyuo kadhaa vya ufundi na Wajerumani Magharibi. Tuliletewa chakula cha njaa cha mahindi ya yanga na unga wa dona na Wamarekani na tulijengewa shule za sekondari za kilimo na Wakuba. Msingi wa diplomasia ya kimataifa uliowekwa na Baba wa Taifa uliendelezwa na warithi wake katika Ikulu yetu.
Hata hivyo, tangu aingie madarakani mwaka 2015, Rais Magufuli ameharibu mahusiano yetu na jumuiya ya kimataifa. Ametutenganisha na kila rafiki tuliyekuwa naye miaka ya nyuma. Ametutenganisha na majirani zetu katika Jumuiya ya Afrika Mashariki; na ndugu zetu wa Jumuiya ya Maendeleo Kusini mwa Afrika (SADC) ambao tuliwatolea damu yetu ili wajikomboe, na katika Umoja wa Afrika. Ametufarakanisha hata na mashirika muhimu ya kimataifa kama Umoja wa Mataifa na taasisi zake kama WHO. Ametugombanisha na Umoja wa Ulaya na marafiki zetu wa kihistoria kuanzia China iliyoko mashariki hadi Marekani iliyoko magharibi.
Sasa nchi yetu inasemwa vibaya katika mabaraza ya kimataifa na inatengwa au kuwekewa vikwazo katika misaada, fursa na manufaa mengi yatokanayo na diplomasia yenye busara na akili. Leo kila chombo cha habari cha kimataifa kinachoandika habari za Tanzania kinaanza kwa kutaja jinsi Rais wetu asivyoendana na taratibu zinaoeleweka na kukubalika kimataifa. Kama nilivyosema miaka miwili na nusu iliyopita, nchi yetu imekuwa ‘fungo wa kimataifa.’ Fungo ni mnyama wa jamii ya nguchiro ambaye akifukuzwa anatoa harufu mbaya inayowafukuza wale wote wanaomkimbiza.
Badala ya kujirudi na kujirekebisha, viongozi wa serikali yetu, wamekuwa wanawatukana marafiki zetu wa tangu Uhuru kwa kuwaita ‘mabeberu’ na kufukuza au kuwasumbua mabalozi na wawakilishi wao hapa kwetu. Uchaguzi Mkuu wa mwaka utaamua kama sisi tutaendelea kujifanya kisiwa katika bahari pana ya mahusiano ya kidiplomasia ya kimataifa, au tutajirudi na kutambua kwamba sisi ndio tunaoihitaji dunia kuliko dunia inavyotuhitaji sisi.
KATIBA MPYA
Mwaka 1978 Rais wetu wa kwanza Mwalimu Julius Kambarage Nyerere alitamka, katika mahojiano na Shirika la Habari la Uingereza (BBC), kwamba alikuwa na mamlaka, kwa mujibu wa Katiba na sheria za yetu, ya kuwa dikteta. Katiba aliyokuwa anaizungumzia Baba wa Taifa wakati huo ni hii hii tuliyonayo leo. Na sheria alizokuwa anazizungumzia bado zipo na nyingine nyingi zimeongezwa katika kipindi hiki cha Tanzania ya Magufuli.
Katika miaka mitano ya utawala wake, Rais Magufuli ametufundisha somo kubwa na lisilosahaulika la umuhimu wa Katiba Mpya na kuwa na mfumo wa kisheria ulio wa haki na unaozingatia haki na utu wa binadamu. Uchaguzi Mkuu wa mwaka huu utaamua kama tumelielewa somo hili kubwa na tuko tayari kuendelea kuwa na katiba na sheria zinazotengeneza watawala wenye mamlaka ya kidikteta, au kama tutarudi kwenye mchakato wa kutengeneza Katiba Mpya uliovurugwa na wanaCCM mwaka 2014.
SASA, BAADA YA YOTE HAYA NILIYOYALALAMIKIA, JE, NI KITU GANI NITAKIFANYA TOFAUTI ENDAPO NITAPATA HESHIMA, IMANI NA DHAMANA YA KUWAONGOZA WANANCHI KAMA RAIS WA JAMHURI YA MUUNGANO?
HAJA YA MARIDHIANO YA KITAIFA
Ndugu wananchi,
Mahatma Gandhi, mwasisi wa Taifa la India, aliwahi kusema : ‘Jicho kwa jicho itatufanya wote kuwa vipofu.’ Makosa mawili hayatengenezi jambo moja la haki; kama ambavyo waongo wawili hawatengenezi mkweli mmoja. Ninaamini kwamba matatizo makubwa na ya msingi ya matumizi mabaya ya madaraka na uonevu waliofanyiwa wananchi hayawezi kutatuliwa kwa kulipiza kisasi dhidi ya wale waliotutesa na kutukandamiza. Visasi ni upanga wa walio waoga na dhaifu, sio ngao ya walio jasiri. Kwa hiyo, kama Rais, Serikali yangu haitalipiza visasi vya mabaya mengi ambayo wananchi wetu, mimi mwenyewe na viongozi na wanachama wenzangu wamefanyiwa na utawala huu na hata na serikali za nyuma.
Badala ya kulipiza visasi, Serikali yangu itarudisha, kujenga na kuimarisha mapatano na maridhiano ya kitaifa yatakayojengwa katika misingi ya ukweli juu ya makosa yaliyofanyika; msamaha kwa wanaotubu makosa yao, na fidia kwa wahanga wa makosa hayo.
NIMEJIANDAA KWA MAJUKUMU
Nitaendelea kufafanua masuala haya na mengine mengi katika siku, wiki na miezi inayofuatia; na wakati wa kampeni ya Uchauzi Mkuu endapo nitapata ridhaa ya Chama changu ya kuwa mgombea Urais wa Jamhuri ya Muungano. Itoshe tu kusema, kwa sasa, kwamba ninaamini ninazo sifa zote stahiki za kuwa Rais wa Jamhuri ya Muungano katika Uchaguzi Mkuu wa mwaka huu. Kwa zaidi ya miaka 20 nimetetea haki na maslahi ya wananchi wa Tanzania katika maeneo mbali mbali ya nchi yetu. Nilikuwa wa kwanza kupigia kelele ukandamizaji mkubwa na dhuluma walizofanyiwa wananchi wa maeneo mbali mbali ya nchi yetu yenye utajiri wa madini. Nilikuwa wa kwanza kuonyesha matatizo makubwa yaliyoko kwenye sekta ya madini na maeneo mengine ya rasilmali asili za nchi yetu.
Kwa miaka saba, kabla ya risasi 16 za ‘watu wasiojulikana’ wa utawala wa Magufuli hazijaniondoa Bungeni na Tanzania, niliongoza mapambano ya haki, utawala wa sheria na demokrasia kama Mnadhimu Mkuu wa Kambi Rasmi ya Upinzani Bungeni. Niliongoza na kuratibu harakati za kupigania Katiba Mpya Bungeni na katika Bunge Maalum la Katiba kati ya 2011 na 2014. Nimekuwa Rais wa Chama cha Mawakili wa Tanganyika (TLS) kabla ya uongozi wangu kukatishwa kikatili na waitwao ‘watu wasiojulikana’ Septemba 7, 2017. Msimamo wangu katika masuala yote muhimu ya nchi yetu na ya watu wetu unajulikana wazi na wote na haujawahi kutetereka.
Katika utumishi wa kitaaluma na kisiasa wa zaidi ya miaka ishirini, nimetembelea kila mkoa na karibu kila wilaya ya nchi yetu. Kwa sababu hiyo, ninaifahamu Tanzania kwa undani na ninawafahamu Watanzania. Ninaelewa hofu zao, na ninaelewa matumaini yao. Muhimu zaidi, ninafahamu hifadhi kubwa ya nguvu, akili na ubunifu wa Watanzania ambao umejificha kwa sababu ya watu wetu kulazimishwa kuishi katika mazingira ya kikandamizaji na yaliyojaa hofu na kutojiamini.
Katika kipindi hicho hicho, nimetembelea, kusoma na kufanya kazi katika nchi mbali mbali za dunia. Nimeishi, kusoma na kufanya kazi katika Afrika yetu, Ulaya na Marekani ya Kaskazini. Katika mabara yote ya dunia hii, ni Bara la Australia peke yake ndiyo sijalitembelea bado. Ninaelewa masuala ya kimataifa kwa upana. Kwa sababu hizo, nitaleta katika Urais wa nchi yetu sio tu ufahamu wa Tanzania na Watanzania, bali pia uelewa wa mifumo ya kiuchumi, kisiasa na kijamii ya kimataifa na nafasi yetu katika mifumo hiyo.
Kwa sababu nimekuwa mmojawapo wa wahanga wakubwa wa Tanzania ya Magufuli, ninafahamu maana ya kuishi chini ya utawala wa aina hii ambao tumekuwa nao kwa miaka mitano sasa. Nina uwezo wa kuwafuta machozi wale waliofanywa wajane na yatima na vilema wa utawala huu. Nina uwezo wa kutibu majeraha na makovu mengi ambayo wamesababishiwa watu wetu wengi.
SIFA ZA KUGOMBEA URAIS
Ninafahamu kwamba baadhi yenu mna hofu kubwa na ya halali kabisa juu ya mimi kuwa na sifa za kikatiba na kisheria za kugombea Urais wa Jamhuri ya Muungano. Hii ni kufuatia uamuzi wa Spika Ndugai wa kunifutia Ubunge mwezi Juni ya mwaka jana. Nitalitolea suala hili ufafanuzi wa kina wa kikatiba na kisheria endapo utahitajika. Itoshe tu kusema kwamba mtu anayekosa sifa za kugombea Urais (au Ubunge) kwa kukiuka masharti ya Sheria ya Maadili ya Viongozi wa Umma ni yule tu ambaye amepatikana na hatia ya kukiuka Sheria hiyo na chombo pekee kilichoanzishwa kwa mujibu wa Sheria hiyo, yaani Baraza la Maadili.
Katika utumishi wangu wote kama kiongozi wa umma, mimi sijawahi kutuhumiwa, kushtakiwa, kuitwa kwenye shauri, kutolewa ushahidi wowote dhidi au kwa niaba yangu, na kuhukumiwa na Baraza hilo la Maadili kwa kosa lolote lile chini ya Sheria ya Maadili ya Viongozi wa Umma. Aidha, sijawahi kutuhumiwa, kushtakiwa, kuitwa kwenye kesi, kutolewa ushahidi dhidi ya au kwa niaba yangu, kuhukumiwa na kuadhibiwa kwa kosa lolote linaloweza kunifutia sifa za kugombea nafasi yoyote ile ya uchaguzi wa umma kwa mujibu wa Katiba na sheria zetu za Uchaguzi.
Spika Ndugai ni Spika wa Bunge la Jamhuri ya Muungano. Hata hivyo, licha ya dhamana hiyo kubwa ya uongozi aliyonayo kitaifa, yeye sio Baraza la Maadili, na wala sio Mwenyekiti au mjumbe wake. Kwa sababu hiyo, uamuzi wa Spika Ndugai wa kunifutia ubunge haujaniondolea sifa za kugombea Urais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania au nafasi nyingine yoyote ya uongozi.
Kwa hiyo, wananchi wenzangu, nawaombeni wote mniunge mkono katika safari hii ngumu iliyopo mbele yetu ya kuhakikisha kwamba:
Nelson Rolihlahla Mandela, Rais wa kwanza wa Afrika Kusini huru na ya kidemokrasia alisema yafuatayo siku alipoapishwa Rais wa nchi hiyo tarehe 10 Mei 1994 : ‘Isijetokea kamwe, kamwe na kamwe kwamba nchi hii nzuri itashuhudia tena ukandamizaji wa mtu mmoja dhidi ya mwenzake na kubebeshwa dharau ya kuwa fungo wa kimataifa.’ Maneno haya yanaihusu nchi yetu kwa sasa.
Nawashukuruni sana kwa uvumilivu wenu na Mwenyezi Mungu awape baraka zote.
Tundu A.M. Lissu (MB)
Tienen, Ubelgiji
8 Juni 2020
Sidhani kama wewe umempita TAL elimu.kwa mwenye akili hili sio LA kukosoa Bali wana ccm tukae chonjo na imara kupinga hoja kwa hoja.we we umelalamika na kuonyesha wivu wa kike.ccm tujipangeUTANGULIZI
Utofauti ni mkubwa sana wa vyama vya siasa tangu mwaka 1952 - 1965 ( tulipofuta vyama vingi) na kurudishwa vyama vingi tena mwaka 1992 - 2020. Utofauti huo upo katika ubora wa aina ya siasa iliyokua ikifanyika Mfano. Akina Marehemu Mzee Mapalala, Bibi Titi Mohammed, Suleiman Takadir nk. Walifanya siasa zenye ubora zenye maono na zenye lengo hasa ambalo ndio muhimili wa kuanzishwa kwa chama cha siasa.
Tofauti na vyama vilivyoanzishwa kuanzia mwaka 1992 - 2020 siasa zake zinakosa jambo moja kubwa nalo ni uzalendo na ile dhamira ya dhati katika kulitimiliza lengo la kuanzishwa kwa chama cha siasa.
Nimeisikiliza hotuba ya Mhe. TUNDU A. LISSU leo ni kajaribu kuirejea mara Mbili mbili nikidhani labda kuna kitu naweza kuambulia ila niliambulia kumaliza MB zangu tu.
Nitajaribu kuwa muungwa na kutiririka na flow ile ile aliyoitumia na kubainisha UPUUZI nilioubaini
**********
NCHI IKO NJIA PANDA
Ukitaka kuishi baada ya kifo chako hakikisha unafanya haya mawili katika uhai wako
1. Kuwa mtu mwenye kuamini katika Lile unalolifanya na kuhakikisha unalisimamia ipasavyo
2. Watangulize unaowaongoza dhidi ya maslahi yako au ya watu wako wakaribu...
Na huu ndio msingi Mkuu wa kiongozi.
UPUUZI WA TAL ni kwamba
Anahitaji kiongozi ambaye yupo tayari ku compromise msimamo na malengo yake ili kumridhisha jirani.
************
UCHUMI UMEANGUKA
Ugomvi wangu mkubwa siku zote kati yangu na wanaojiita wasomi ni pale wanapoujua ukweli nankuamua kuupotosha...
1. Serikali ya Tanzania si Serikali ya kwanza Duniani kumiliki shirika la ndege. IPO Ethiopian Airways iliyoasisiwa na aliyekua Rais wa nchi hiyo Hayati Tafar Macnon aka Haile Selasie.
Lipo shitika la Ndege la RwandanAir shirika linalomilikiwa na Serikali ya Rwanda nk.
Serikali karibu zote duniani zina mfumo wa mabenki ya aina mbili ambayo ni Mabenki ya community na Mabenki ya kibiashara, Mabenki ya community huendeshwa kwa jichobla Serikali ukiachilia mbali mabenki ya biashara.
Benki ya Poster, TIB zimekua benki za Serikali miaka dahari hivyo kumshutumu Magufuli na Serikali take ni kutofahamu historia ya nchi hii.
Serikali inafanya biashara ya Madini? Hata bila haya mtu msomi anasema Serikali inafanya biashara akisahau kwamba Serikali chini ya Wizara ya Nishati na Madini wamefungua magulio ili kudhibiti utoroshwaji na ukwepaji wa Kodi ya Madini hivyo Serikali kufanya kazi ya ku- monitor magulio na kuhakikisha Kodi inalipwa na kwanmwaka huu wamefanikiwa kukusanya bilioni 436.
Kuyatuhumu majeshi ya ulinzi na Usalama kunachangamoto kubwa sana, mfano:;
JWTZ na Maafisa wa Benki kuu kufanya operation kwenye maduka ya kubadilisha fedha, taarifa zilizopatikana ni zile zilizokua zikihusisha Mabenki hayo kusababishwa scarcity ya fedha za kigeni hasa dola ili kuiongezea thamani na kushusha uchumi wa nchi ambalo ni jaribio la economy sabotage ambayo ni JWTZ pekee wenye dhamana ya kosa Hilo kwani ni above pay grade ya polisi na TISS hawafanyi ambushing kwa mujibu wa sheria.
Swala la wakulima wadogo wadogo au wakati Mhe. Dr. Magufuli amekua mstari wa mbele katika kupandisha thamani ya mazao ya shamba hasa pale mara kadhaa alipokua akisisitiza mkulima asipangiwe bei ya kuuza mazao yake kwani hakuna aliye wasaidia kulima.
NCHI YA WAJANE, YATIMA NA VILEMA
Huyu Bwana mkubwa ukimfuatilia kwa umakini utagundua kwamba anachuki binafsi na Rais Magufuli ambaye kimsingi kamzidi Elimu na Uelewa
Hakuna Taifa lolote linaloweza kuvumilia kikundi kidogo au mtu mmoja kuhatatisha usitawi wa Taifa Mfano;
Wakati wa utawala wa awamu ya Kwanza ulishuhudiwa mauaji ya Komando Faraji Tamimu maeneo ya Kinondoni, kipindi cha Mzee Kikwete ambaye leo hii Tundu Lisu ameonekana kumsifu alitekwa kiongozi wa Mgomo wa Madaktari Dr. Ulimboka.
Mhe TAL anatakiwa kuuonyesha weledi wake wa kisheria hata anapokua anaongea kwa mihemko ya kisiasa yeye anajua kwamba Kifo cha Akwelina Akwelina hakina ushahidi wowote unaoonyesha kilisababishwa na polisi.
Aidha mwanamuziki Ney wa Mitego hakuna sehemu yoyote yenye rekodi kwamba alitekwa na kuteswa na polisi
UTAWALA WA KIIMLA
Mhe. Rais Magufuli alizungumza kauli hiyo lakini haikuwa direct bali katika muktadha wa kuhakikisha kwamba anawatumikia wananchi kwa dhati kiasi kwamba wananchi hawatafikiria tena kuhusu vyama vya upinzania
Katika tafsiri za sisisi ndio huweza kuleta mkanganyiko huo.
BUNGE DHAIFU
Hapa Mheshimiwa TAL alinishangaza Jambo moja amesahau kwamba mdomo huu huu anaoutumia leo hii kumsifu Mhe. Kikwete na Sika marehemu Samwel Sita kwamba walifanya vizuri amesahau aliutumia katika Bunge Lile kusema Dr. Jakaya Mrisho Kikwete ni rais LEGELEGE wakamtunga majina lukuki kwa kumuita Dikteta Uchwara, Vasco Dagama, Boyz II Men nk.
Wakati wa Bunge la Mzee Sita wapinzani walianzisha hoja gani ya maana kwani hata zile zilizotikisa nchi ziliibuliwa na hao hao ccm Mfano wa Richmond iliyosababisha utenguzi wa Waziri Mkuu Edward Lowassa mwaka 2007 na lile la EPA?
MAHAKAMA MATEKA
Mahakama hii inakua mateka pale tu inapowapa haki wapinzani ila haki hiyo hiyo ukienda upande wa mashtaka mahakamaninakua imetekwa na Serikali.
Ni kweli zipo kesi ambazo zinautata Mfano ni zile za Masheikh wa Zanzibar. Japo haitusahaulishi ile kauli ya KOSA MOJA HALIACHI MKE kwani ni Rais huyo huyo ambaye kwankutumia mamlaka yake alimuachi huru Papi Kocha na familia yake.
‘FUNGO WA KIMATAIFA’
Kwa kitendo alicho kifanya USA kutambua Mji Mkuu wa Israel kutoka Telaviv kwenda Jerusalem ni kuwa "Fungo wa Kitaifa" nchi yeyote yenye Sovereignty inayo mamlaka ya kuamua Mambo yake yenyewe.
Sasa hivi tumepata Rais ambaye hatuimbishi kiitikio bali wimbo alioutunga yeye hivyo kama unadhani ili tuwe salama ni LAZIMA tuimbe nyimbo zao wakati huo umekwisha na huu ni msimamo ambao ni dira mpya ya Taifa langu Tanzania.
ULINISTUA PALE ULIPOAMUA KUTUAMBIA NI KWANINI UMEAMUA KUTANGAZA NIA
Yapo Mambo ambayo unayaongea kisiasa sana kiasi kwamba mtu akikufuata na kukuambia uyarudie unaweza kuruka futi 100
1. Utawaruhusu wananchi wanaoandamana waandamane kwa amani na polisi wafanye kazi ya kuwalinda
a. Nchi yetu ina dini kuu mbili ambazo ndio muhimili wa Taifa hili. Vipi iwapo watakao andamana watakua wakidai haki yao ya ndoa za Jinsia moja?
Utakaa upande upi?
b. Vipi vijana wetu wakidai haki yao ya kutoa mimba na kuendelea na masomo
2. Kuna ule msemo unaosema HUWEZI KUMRIDHISHA KILA MTU sasa hivi wanafunzi wanufaika wa Mkopo wa Elimu ya Juu wanataka waondolewe ile Riba ya asilimia 15 walipe principle peke yake.
Labda nikuulize kwakua swala hili ni la kisheria utuambie ukishaingia mkataba na mtu na hakuna kifungu chochote linachoruhusu mazungumzo unaamua kuzuka tu na kuugomea mkataba ule?
Watu wa pwani wanasema MAELEWANO HUWA PWANI BAHARINI NI KUVUA TU.
HITIMISHO
Wapinzania wa nchi hii wanayo kazi kubwa sana katika safari ya kujitambua na kuchambua mambo wanayotakiwa kuyasimamia.
Nimefanikiwa kuisikiliza hotuba ile kwa undani na kwa umakini mkubwa 90% ya alichokieleza ni Manung'uniko ambayo hauwezi kumpa mtu uhakika kwamba wewe ukivivaa viatu vyake utafanya tofauti.
Anazungumzia jicho kwa jicho ya Mahatma Gandi akisahau kwamba India bado inaishi maisha Yale Yale ambayo Mahatma Gandi alikua akiyapinga ikiwa ni pamoja na ubaguzi wa kidini, Rangi na umasikini uliotopea.
AHSANTE
Nyomi sio kigezo cha ushindi.Lissu hana ubavu wa kushindana na Magu.kashindwa Edlow,magufuli akiwa bado hajawa Rais.sembuse wakati huu Magu ni Rais?.
Tena Rais wa karne,Full maendeleo
Ulipo pata kinywaji baridi chaguo lako nitakulipia kwa emoneyUTANGULIZI
Utofauti ni mkubwa sana wa vyama vya siasa tangu mwaka 1952 - 1965 ( tulipofuta vyama vingi) na kurudishwa vyama vingi tena mwaka 1992 - 2020. Utofauti huo upo katika ubora wa aina ya siasa iliyokua ikifanyika Mfano. Akina Marehemu Mzee Mapalala, Bibi Titi Mohammed, Suleiman Takadir nk. Walifanya siasa zenye ubora zenye maono na zenye lengo hasa ambalo ndio muhimili wa kuanzishwa kwa chama cha siasa.
Tofauti na vyama vilivyoanzishwa kuanzia mwaka 1992 - 2020 siasa zake zinakosa jambo moja kubwa nalo ni uzalendo na ile dhamira ya dhati katika kulitimiliza lengo la kuanzishwa kwa chama cha siasa.
Nimeisikiliza hotuba ya Mhe. TUNDU A. LISSU leo ni kajaribu kuirejea mara Mbili mbili nikidhani labda kuna kitu naweza kuambulia ila niliambulia kumaliza MB zangu tu.
Nitajaribu kuwa muungwa na kutiririka na flow ile ile aliyoitumia na kubainisha UPUUZI nilioubaini
**********
NCHI IKO NJIA PANDA
Ukitaka kuishi baada ya kifo chako hakikisha unafanya haya mawili katika uhai wako
1. Kuwa mtu mwenye kuamini katika Lile unalolifanya na kuhakikisha unalisimamia ipasavyo
2. Watangulize unaowaongoza dhidi ya maslahi yako au ya watu wako wakaribu...
Na huu ndio msingi Mkuu wa kiongozi.
UPUUZI WA TAL ni kwamba
Anahitaji kiongozi ambaye yupo tayari ku compromise msimamo na malengo yake ili kumridhisha jirani.
************
UCHUMI UMEANGUKA
Ugomvi wangu mkubwa siku zote kati yangu na wanaojiita wasomi ni pale wanapoujua ukweli nankuamua kuupotosha...
1. Serikali ya Tanzania si Serikali ya kwanza Duniani kumiliki shirika la ndege. IPO Ethiopian Airways iliyoasisiwa na aliyekua Rais wa nchi hiyo Hayati Tafar Macnon aka Haile Selasie.
Lipo shitika la Ndege la RwandanAir shirika linalomilikiwa na Serikali ya Rwanda nk.
Serikali karibu zote duniani zina mfumo wa mabenki ya aina mbili ambayo ni Mabenki ya community na Mabenki ya kibiashara, Mabenki ya community huendeshwa kwa jichobla Serikali ukiachilia mbali mabenki ya biashara.
Benki ya Poster, TIB zimekua benki za Serikali miaka dahari hivyo kumshutumu Magufuli na Serikali take ni kutofahamu historia ya nchi hii.
Serikali inafanya biashara ya Madini? Hata bila haya mtu msomi anasema Serikali inafanya biashara akisahau kwamba Serikali chini ya Wizara ya Nishati na Madini wamefungua magulio ili kudhibiti utoroshwaji na ukwepaji wa Kodi ya Madini hivyo Serikali kufanya kazi ya ku- monitor magulio na kuhakikisha Kodi inalipwa na kwanmwaka huu wamefanikiwa kukusanya bilioni 436.
Kuyatuhumu majeshi ya ulinzi na Usalama kunachangamoto kubwa sana, mfano:;
JWTZ na Maafisa wa Benki kuu kufanya operation kwenye maduka ya kubadilisha fedha, taarifa zilizopatikana ni zile zilizokua zikihusisha Mabenki hayo kusababishwa scarcity ya fedha za kigeni hasa dola ili kuiongezea thamani na kushusha uchumi wa nchi ambalo ni jaribio la economy sabotage ambayo ni JWTZ pekee wenye dhamana ya kosa Hilo kwani ni above pay grade ya polisi na TISS hawafanyi ambushing kwa mujibu wa sheria.
Swala la wakulima wadogo wadogo au wakati Mhe. Dr. Magufuli amekua mstari wa mbele katika kupandisha thamani ya mazao ya shamba hasa pale mara kadhaa alipokua akisisitiza mkulima asipangiwe bei ya kuuza mazao yake kwani hakuna aliye wasaidia kulima.
NCHI YA WAJANE, YATIMA NA VILEMA
Huyu Bwana mkubwa ukimfuatilia kwa umakini utagundua kwamba anachuki binafsi na Rais Magufuli ambaye kimsingi kamzidi Elimu na Uelewa
Hakuna Taifa lolote linaloweza kuvumilia kikundi kidogo au mtu mmoja kuhatatisha usitawi wa Taifa Mfano;
Wakati wa utawala wa awamu ya Kwanza ulishuhudiwa mauaji ya Komando Faraji Tamimu maeneo ya Kinondoni, kipindi cha Mzee Kikwete ambaye leo hii Tundu Lisu ameonekana kumsifu alitekwa kiongozi wa Mgomo wa Madaktari Dr. Ulimboka.
Mhe TAL anatakiwa kuuonyesha weledi wake wa kisheria hata anapokua anaongea kwa mihemko ya kisiasa yeye anajua kwamba Kifo cha Akwelina Akwelina hakina ushahidi wowote unaoonyesha kilisababishwa na polisi.
Aidha mwanamuziki Ney wa Mitego hakuna sehemu yoyote yenye rekodi kwamba alitekwa na kuteswa na polisi
UTAWALA WA KIIMLA
Mhe. Rais Magufuli alizungumza kauli hiyo lakini haikuwa direct bali katika muktadha wa kuhakikisha kwamba anawatumikia wananchi kwa dhati kiasi kwamba wananchi hawatafikiria tena kuhusu vyama vya upinzania
Katika tafsiri za sisisi ndio huweza kuleta mkanganyiko huo.
BUNGE DHAIFU
Hapa Mheshimiwa TAL alinishangaza Jambo moja amesahau kwamba mdomo huu huu anaoutumia leo hii kumsifu Mhe. Kikwete na Sika marehemu Samwel Sita kwamba walifanya vizuri amesahau aliutumia katika Bunge Lile kusema Dr. Jakaya Mrisho Kikwete ni rais LEGELEGE wakamtunga majina lukuki kwa kumuita Dikteta Uchwara, Vasco Dagama, Boyz II Men nk.
Wakati wa Bunge la Mzee Sita wapinzani walianzisha hoja gani ya maana kwani hata zile zilizotikisa nchi ziliibuliwa na hao hao ccm Mfano wa Richmond iliyosababisha utenguzi wa Waziri Mkuu Edward Lowassa mwaka 2007 na lile la EPA?
MAHAKAMA MATEKA
Mahakama hii inakua mateka pale tu inapowapa haki wapinzani ila haki hiyo hiyo ukienda upande wa mashtaka mahakamaninakua imetekwa na Serikali.
Ni kweli zipo kesi ambazo zinautata Mfano ni zile za Masheikh wa Zanzibar. Japo haitusahaulishi ile kauli ya KOSA MOJA HALIACHI MKE kwani ni Rais huyo huyo ambaye kwankutumia mamlaka yake alimuachi huru Papi Kocha na familia yake.
‘FUNGO WA KIMATAIFA’
Kwa kitendo alicho kifanya USA kutambua Mji Mkuu wa Israel kutoka Telaviv kwenda Jerusalem ni kuwa "Fungo wa Kitaifa" nchi yeyote yenye Sovereignty inayo mamlaka ya kuamua Mambo yake yenyewe.
Sasa hivi tumepata Rais ambaye hatuimbishi kiitikio bali wimbo alioutunga yeye hivyo kama unadhani ili tuwe salama ni LAZIMA tuimbe nyimbo zao wakati huo umekwisha na huu ni msimamo ambao ni dira mpya ya Taifa langu Tanzania.
ULINISTUA PALE ULIPOAMUA KUTUAMBIA NI KWANINI UMEAMUA KUTANGAZA NIA
Yapo Mambo ambayo unayaongea kisiasa sana kiasi kwamba mtu akikufuata na kukuambia uyarudie unaweza kuruka futi 100
1. Utawaruhusu wananchi wanaoandamana waandamane kwa amani na polisi wafanye kazi ya kuwalinda
a. Nchi yetu ina dini kuu mbili ambazo ndio muhimili wa Taifa hili. Vipi iwapo watakao andamana watakua wakidai haki yao ya ndoa za Jinsia moja?
Utakaa upande upi?
b. Vipi vijana wetu wakidai haki yao ya kutoa mimba na kuendelea na masomo
2. Kuna ule msemo unaosema HUWEZI KUMRIDHISHA KILA MTU sasa hivi wanafunzi wanufaika wa Mkopo wa Elimu ya Juu wanataka waondolewe ile Riba ya asilimia 15 walipe principle peke yake.
Labda nikuulize kwakua swala hili ni la kisheria utuambie ukishaingia mkataba na mtu na hakuna kifungu chochote linachoruhusu mazungumzo unaamua kuzuka tu na kuugomea mkataba ule?
Watu wa pwani wanasema MAELEWANO HUWA PWANI BAHARINI NI KUVUA TU.
HITIMISHO
Wapinzania wa nchi hii wanayo kazi kubwa sana katika safari ya kujitambua na kuchambua mambo wanayotakiwa kuyasimamia.
Nimefanikiwa kuisikiliza hotuba ile kwa undani na kwa umakini mkubwa 90% ya alichokieleza ni Manung'uniko ambayo hauwezi kumpa mtu uhakika kwamba wewe ukivivaa viatu vyake utafanya tofauti.
Anazungumzia jicho kwa jicho ya Mahatma Gandi akisahau kwamba India bado inaishi maisha Yale Yale ambayo Mahatma Gandi alikua akiyapinga ikiwa ni pamoja na ubaguzi wa kidini, Rangi na umasikini uliotopea.
AHSANTE
Ni yeye 2020-2025 lissu for now hata tukishindwa lazima tuibe kura Mabrberu wako nyuma yetu
NI UCHOCHEZI TOSHA uliowekwa kimaandishi na ukizingatika muda was kampeni bado na personally nimeshangazwa kwa kuisifia sana serikali iliyopita kuliko serikali zingine zilizopita wakati wakisema serikali dhaifu mpaka bungeni (sehemu inayoheshimika) sijui ilikuwa serikali awamu ipi?
Sent using Jamii Forums mobile app
Wewe ni mpumbavu sana,Tanzania imepiga hatua kiuchumi?Imepiga hatua kijamii!Yaani unajitoa ufahanu Kabisa,kisa CCM inakusaidia kwenda chooni Wewe na Familia yako.Hotuba imemuumbua sana...! Bado Lissu anafikira za kiharakati. Uharakati haulipi katika masuala mazito yanayohusu nchi.
Masuala mazito yanayohusu nchi yanahitaji, Mipango, Mbinu bora kabisa ya kutekeleza mipango hiyo kwa weledi wa hali ya juu, bila kuwasahau mikakati mizito ya kulinda matokeo chanya yaliyotokana na utekelezaji wa mipango husika.
Kuonyesha, Lissu kaabika yeye na wale wanaomshabikia katika harakati zake za kutimiza ndoto zake binafsi, ni namna alivyoelezea suala la uchumi. Kwa yeyote anayejielewa, anaweza kukubaliana na mimi kuwa Lissu kushindwa kujadili suala la Uchumi kwa kutumia takwimu. Lissu (ambaye amepona sasa, na Mshukuru Mungu kwa hili ambalo nililiombea ili aje aone jinsi Tanzania inavyipiga hatua kiuchumi na kijamii), ameshindwa kuonyesha udhaifu wa kiuchumi wa nchi yetu anaoufikiria yeye na pia kashindwa kuonyesha kwa namna gani ataboresha uchumi huo wake wa kufikirika kwa kutumia takwimu.
Kwa kipengere hicho tu nasema Lissu amewaabisha mashabiki wake, yeye na chama anachowaza kukitumia kutimiza matakwa yake binafsi.
Yangu ni hayo.
Amezungumzia Uhuru wa mashoga kwenye utawala wake?
Akirudi tena nistue .Wewe ni mpumbavu sana,Tanzania imepiga hatua kiuchumi?Imepiga hatua kijamii!Yaani unajitoa ufahanu Kabisa,kisa CCM inakusaidia kwenda chooni Wewe na Familia yako.
Una mshukuru Mungu Lissu kupona wakati ndugu yako ndiye aliyepiga risasi ili afe na Wewe ukashangilia,Leo amepona unayotaka Jina la Mungu!Stupid period.
Vyovyote vile niyeye 2025Yanawapanda eeeh
Vyovyote vile niyeye 2025
Labda rais wa mashoga
Sijasikia Azungumzie haya
Hotuba ya Tundu Lissu, FULL TEXT:
KWANINI NAGOMBEA URAIS WA JAMHURI YA MUUNGANO WA TANZANIA?
Wananchi na raia wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania popote walipo, ndani na nje ya nchi yetu;
Wanachama, wapenzi na wafuasi wa Chama cha Demokrasia na Maendeleo (CHADEMA);
Marafiki wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania katika ukanda wa Afrika Mashariki, ukanda wa Kusini mwa Afrika, Umoja wa Afrika na katika jumuiya ya kimataifa kwa ujumla;
UTANGULIZI
Kama ambavyo imekuwa jadi ya nchi yetu, siku ya Jumapili ya mwisho ya mwezi Oktoba wa kila mwaka wa tano, sisi raia wa Tanzania hupiga kura ili kuwachagua viongozi wetu wa ngazi mbali mbali. Sasa kipindi hicho kimewadia. Huu ni mwaka wa Uchaguzi Mkuu, na tarehe 25 Oktoba 2020, Jumapili ya mwisho ya mwezi huo, sisi wananchi katika wingi wetu, tutafurika katika vituo vya kupigia kura katika sehemu mbali mbali za nchi yetu kwa lengo la kufanya hiyo sala ya raia walio huru, yaani kuchagua viongozi wetu.
Kama ambavyo nimewahi kugusia siku za nyuma, sasa napenda kuwataarifu kwamba nimetangaza rasmi nia yangu ya kugombea nafasi ya Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania katika Uchaguzi Mkuu wa mwaka huu. Tayari nimeshawasilisha taarifa rasmi ya kutangaza nia hiyo kwa Katibu Mkuu wetu wa Chama, kama ilivyoelekezwa kwenye maelekezo yake kwa wanachama wa chama chetu. Nina wajibu wa kutaja kile ambacho kimenisukuma kutaka kugombea nafasi ya juu kabisa ya uongozi katika mfumo wetu wa kikatiba, yaani Rais wa Jamhuri ya Muungano.
NCHI IKO NJIA PANDA
Kwa kipindi cha miaka mitano itakayoishia Oktoba mwaka huu, nchi yetu imetawaliwa na Serikali ya Rais John Pombe Magufuli na Chama cha Mapinduzi (CCM) kwa namna ambayo imeiweka nchi yetu katika mtihani mkubwa kiuchumi, kisiasa na kidiplomasia. Kwa mtihani huo, nchi yetu iko katika njia panda na, kwa vyovyote vile itakavyokuwa, Uchaguzi Mkuu wa mwaka huu utakuwa na umuhimu mkubwa katika historia ya nchi yetu.
UCHUMI UMEANGUKA
Badala ya kuzingatia mazingira haya halisi ya kiuchumi ndani na nje ya nchi yetu, Rais Magufuli ameendesha uchumi wetu bila sera au mipango madhubuti ya uchumi, bali kwa kutumia amri za Ikulu na za majukwaa ya kisiasa. Bila sera inayoeleweka au mipango thabiti ya kiuchumi au kibiashara, sasa Serikali yetu imejiingiza kwenye biashara, kuanzia ya kununua na kuuza mazao ya biashara, mabenki, uchimbaji madini hadi biashara ya kuendesha shirika la ndege.
Kwa kutumia njia hizo za amri za kisiasa, vyombo vya ulinzi na usalama, vikiwemo Jeshi la Ulinzi la Wananchi (JWTZ), Jeshi la Polisi, Taasisi ya Kuzuia na Kupambana na Rushwa (TAKUKURU) na Idara ya Usalama wa Taifa na Ujasusi (TISS) pamoja na Mamlaka ya Kodi (TRA) vimetumika kukamata kwa nguvu na kutaifisha mali za wafanya biashara wetu wa ndani na makampuni ya wawekezaji kutoka nje.
Hata wakulima wadogo wa vijijini hawajaachwa salama, kama ilivyotokea kwenye zao la korosho kwenye mikoa ya Kusini mwaka jana ambako wakulima walinyang’anywa mazao yao kwa nguvu za kijeshi na ukatili mkubwa kwa amri ya Rais Magufuli mwenyewe. Badala ya kulipwa bei kubwa kama walivyoahidiwa na Rais, wakulima hao walidhulumiwa fedha zao na wameachwa katika umaskini mkubwa. Hivi ndivyo ilivyotokea pia kwa wafanya biashara wa maduka ya fedha za kigeni ambao walivamiwa na askari wa Jeshi la Wananchi na maafisa wa Benki Kuu na kunyang’anywa fedha na mali zao nyingine.
Ili kupata fedha za kuendeshea miradi yake ya miundo mbinu, Serikali ya Rais Magufuli imekusanya kodi kutoka kwa kila mwananchi na kila mfanya bishara, mkubwa na mdogo, kwa ukatili mkubwa. Wafanya biashara wamebambikiziwa kodi kubwa ambazo hazilingani na mapato yao au hali ya biashara zao. Wasioweza kulipa kodi hizo za kubambikiza sio tu wamefilisiwa, bali wengi wao wameshtakiwa kwa makosa makubwa ya kiuchumi ambayo hayana dhamana. Wengi wanaozea katika magereza mbali mbali ya nchi yetu kwa sababu ya kushindwa kulipa gharama kubwa wanazodaiwa kulipa ili kununua uhuru wao. Wengine hata wamefia magerezani au kutokana na mshtuko wa kunyang’anywa mali zao bila utaratibu.
Matokeo ya sera hizi za kiuchumi za Rais Magufuli yameonekana wazi. Uchumi wetu umeanguka; wafanya biashara wengi na wawekezaji kutoka nje ya nchi wamefunga biashara au kusitisha uwekezaji wao; na wengine wamekimbiza biashara na mitaji yao nchi za nje. Hali hii imesababisha mapato ya serikali kuanguka vibaya; ukosefu mkubwa wa ajira na umaskini wa wananchi wetu, hasa vijana na wanawake, umeongezeka. Hali ya kiuchumi ya wananchi wetu leo ni mbaya zaidi kuliko ilivyokuwa wakati Rais Magufuli anaingia madarakani mwaka 2015 na kabla ya hapo.
Uchaguzi Mkuu wa mwaka huu utaamua kama Rais Magufuli atapata fursa ya miaka mitano mingine ya kuendelea kuharibu uchumi wetu na kuwafukarisha wananchi wetu, au kama tutaanza na mwanzo mpya wa kiuchumi kwa nchi yetu kwa kumuondoa yeye na chama chake madarakani.
NCHI YA WAJANE, YATIMA NA VILEMA
Tangu mwaka 1984, nchi yetu imekuwa na Hati ya Haki za Binadamu katika Katiba yetu, ambayo imeweka na kufafanua haki mbali mbali za binadamu na wajibu wa wananchi. Ndani ya miaka mitano ya utawala huu, utaratibu wote wa haki za binadamu na utawala wa sheria umechanwa chanwa vipande na Serikali ya Rais Magufuli na vyombo vyake vya ulinzi na usalama.
Tanzania imekuwa nchi ya vilio na machozi ya wajane, yatima na vilema wa viungo na wa kisaikolojia wa miaka mitano ya utawala wa Rais Magufuli. Upotezaji watu, utekaji nyara, utesaji na ukandamizaji wa wakosoaji wa serikali kwa kuwafungulia kesi za kubambikiza za uchochezi, makosa ya mtandao au utakatishaji fedha. Mauaji ya wananchi wasio na hatia yoyote na wapinzani wa serikali na chama tawala. Haya ni baadhi tu ya matendo mabaya yaliyokithiri sana katika Tanzania ya Magufuli.
Hakuna aliyeachwa salama. Viongozi wa kisiasa, kama marehemu Alfons Mawazo, Mwenyekiti wa CHADEMA Mkoa wa Geita, aliyekatwa katwa mapanga na kutupwa bararabani mchana kweupe. Au Diwani Simon Kanguye, Mwenyekiti wa Halmashauri ya Wilaya ya Kakonko Mkoa wa Kigoma, aliyechukuliwa na watu wanaosemekana kuwa maafisa usalama wa taifa na kutokomezwa kusikjulikana. Wanaharakati wa mitandaoni na waandishi habari, kama Ben Saanane, msaidizi wa Mwenyekiti wa CHADEMA Taifa, aliyenaswa na ‘watu wasiojulikana’ na kupotezwa hadi leo. Au mwandishi habari Azory Gwanda, aliyechukuliwa nyumbani kwake na watu waliojitambulisha kuwa askari polisi na hadi leo hajulikani alipo. Hawa ni baadhi tu ya wahanga wa Tanzania ya Magufuli.
Wapo pia wasanii, kama wanamuziki wa kizazi kipya Roma Mkatoliki na Ney wa Mitego, waliokamatwa na kuteswa katika nyumba za siri za kutesea watu, kabla ya kuachiliwa huru baada ya siku kadhaa. Au wafanyabiashara na matajiri, kama Mo Dewji aliyedakwa nje ya hoteli na kupotezwa kabla ya kutupwa mita mia kadhaa kutoka Ikulu ya Dar es Salaam. Wanafunzi, kama Aquilina Aquiline, aliyepigwa risasi na askari polisi wakati akiwa kwenye dala dala kuelekea chuoni kwake. Orodha ya wahanga wa utawala huu ni ndefu na ya kuhuzunisha.
Matumizi ya nguvu za kijeshi dhidi ya wananchi wanaotekeleza haki na wajibu wao kikatiba yamekuwa makubwa. Utamaduni wa kutowawajibisha wale wote wanaohusika na mauaji na mateso haya ya Watanzania umekithiri. Imekuwa ni jambo la kawaida kwa vyombo vya usalama vya nchi yetu kuua au kujeruhi raia wasiokuwa na hatia bila hatua zozote kuchukuliwa dhidi ya wahusika. Ukweli kwamba natolea tangazo hili la nia ya kugomea Urais nikiwa uhamishoni barani Ulaya, badala ya kulitolea nikiwa ndani ya nchi nilikozaliwa na kukulia, ni ushahidi tosha wa majanga makubwa ambayo yameikumba nchi yetu katika miaka hii mitano ya utawala wa Rais Magufuli.
Uchaguzi Mkuu huu utaonyesha ni kwa kiasi gani wananchi wa Tanzania hawako tayari tena kuendelea kuonewa, kudhalilishwa na kunyanyaswa na wale waliowapa dhamana ya kuwaongoza, au kama bado wako tayari kuendelea kuwa kwenye minyororo hii. Uchaguzi Mkuu huu utaamua kama vilio hivi vya wajane, yatima na vilema vitapata Mfariji Mkuu wa kuvituliza, atakayefuta machozi ya wanaolia na atakayeponya majeraha na makovu mengi ya Tanzania ya Magufuli, au kama Mtesaji Mkuu atapata miaka mingine mitano ya kuongeza majeraha, vilio na machozi haya.
UTAWALA WA KIIMLA
Tangu nchi yetu ilipoingia katika mfumo wa kidemokrasia wa vyama vingi vya siasa mwaka 1992, mfumo huo wa kidemokrasia umekua na kukomaa kama ushahidi wa chaguzi mbali mbali zilizofanyika tangu wakati huo unavyodhihirisha. Hata hivyo, tangu aingie madarakani, Rais Magufuli ametangaza vita kubwa dhidi ya mfumo wa kidemokrasia wa vyama vingi vya siasa. Yeye mwenyewe alitangaza hadharani, wakati wa maadhimisho ya miaka 39 ya CCM mwezi Februari 2016, kwamba atahakikisha hakuna tena vyama vya upinzani ifikapo mwaka 2020, yaani mwaka huu.
Wote tumeshuhudia utekelezaji wa ahadi yake hiyo kwa vita kubwa ambayo imeendeshwa dhidi ya viongozi, wanachama na wafuasi wa vyama halisi vya upinzani, hasa CHADEMA na, kwa upande wa Zanzibar, ACT Wazalendo. Mfumo wa vyama vingi vya siasa umewekwa kwenye hatari kubwa na ya kipekee. Uchaguzi Mkuu wa mwaka huu utaamua kama Rais Magufuli anafanikiwa kutekeleza azma yake ya kuua mfumo wa kidemokrasia wa vyama vingi na kuirudisha nchi yetu katika zama za giza za mfumo wa chama kimoja, au kama mfumo huo wa kidemokrasia utadumu na kushamiri katika nchi yetu.
BUNGE DHAIFU
Sambamba na vita dhidi ya mfumo wa kidemokrasia wa vyama vingi, Rais Magufuli ameendesha vita kubwa dhidi ya Bunge na Mahakama. Historia ya Bunge letu la tangu Uhuru sio ya kujivunia sana. Ukiachia miaka michache ya mwanzo ya Uhuru na miaka kumi ya utawala wa Rais Jakaya Kikwete, Bunge letu lilikuwa bubu, kiziwi, kipofu na butu. Bunge lilianza kupata nguvu baada ya kuingia kwa mfumo wa vyama vingi vya siasa mwaka 1992 na hasa kuanzia Uchaguzi Mkuu wa kwanza wa vyama vingi wa mwaka 1995. Baada ya hapo mamlaka, hadhi na heshima ya Bunge letu iliongezeka, hasa katika miaka kumi ya Rais Kikwete iliyoishia mwaka 2015.
Ni heshima kubwa kwa marais wa nchi yetu wa wakati wa vyama vingi, hasa Rais Jakaya Mrisho Kikwete, kwamba wakati wa utawala wao, Bunge letu lilipata nguvu na heshima kubwa mbele ya wananchi na katika jamii ya kimataifa. Ni heshima kubwa kwa Maspika wa Bunge letu wa kipindi hicho, hasa marehemu Samuel John Sitta na Mheshimiwa Anna Semamba Makinda, kwamba katika uongozi wao wa Bunge letu, Bunge lilipata sauti ya kusemea, masikio ya kusikia, macho ya kuona na meno ya kuuma katika kutekeleza wajibu wake wa kuisimamia na kuishauri serikali.
Bunge la Tanzania ya Magufuli, chini ya uongozi dhaifu wa Spika Job Yustino Ndugai, limeingiliwa, kuvurugwa na kutekwa nyara na Serikali ya Magufuli kwa namna ambayo halina tofauti tena na Bunge la Tanzania ya zama ya chama kushika hatamu, hasa la kati ya miaka ya 1965 na 1985. Uchaguzi Mkuu wa Oktoba 2020 utaamua kama tutarudi kwenye Bunge linalojitambua, kama la marehemu Spika Sitta na la Mama Makinda, au kama tutaongezewa miaka mingine mitano ya Bunge lililopoteza mwelekeo kama hili la Spika Ndugai.
MAHAKAMA MATEKA
Rais Magufuli ameingilia na kuvuruga uhuru wa Mahakama ya Tanzania kwa namna ambayo haijawahi kutokea katika historia yetu yote. Amewatisha na kuwadhalilisha hadharani majaji wa mahakama zetu za juu. Ameondoa baadhi ya majaji kinyume na utaratibu uliowekwa na Katiba ya nchi yetu. Ameingilia utendaji wao wa kazi kwa kuwaelekeza namna ya kufanya kazi zao wakati yeye sio mwanasheria. Ametoa ahadi za kuizawadia Mahakama endapo itawatia hatiani watuhumiwa wa kesi za kubambikiza za serikali yake. Ameahidi hadharani kuwapandisha vyeo mahakimu waliowafunga wapinzani wa CCM na kuwafanya Majaji wa Mahakama Kuu.
Matokeo ya vitendo hivi vya Rais Magufuli ni kwamba, Mahakama imekuwa sehemu kubwa ya kukandamizia haki za binadamu za wananchi wetu. Badala ya kuwa chombo cha kulinda Katiba yetu, haki za binadamu na utawala wa sheria, Mahakama imegeuzwa na utawala huu kuwa chombo cha kukandamizia haki kwa kunyima watuhumiwa wa kesi za kubambikizia dhamana ; kuwarubuni majaji na mahakimu wetu ili watoe adhabu kali kwa wapinzani wa serikali, au watumie visingizio vya kiufundi vya kisheria ili kukwepa kutenda haki ya msingi kwa mujibu wa sheria.
Uchaguzi Mkuu wa mwaka huu utaamua kama tutaendelea kuwa na Mahakama inayotumika kukanyaga haki za wananchi, au tutakuwa na Mahakama itakayolinda misingi muhimu ya kikatiba na haki za binadamu za wananchi wetu.
‘FUNGO WA KIMATAIFA’
Ndugu wananchi,
Rais wa nchi yoyote ile ni Mwanadiplomasia Mkuu wa nchi yake. Kwa takriban robo karne ya uongozi wake, Baba wa Taifa aliiweka Tanzania yetu katika ramani ya kidiplomasia ya kimataifa. Tulitengeneza marafiki na washirika wa maendeleo katika pande zote mbili za Vita Baridi. Tulitengeneza mshikamano na mahusiano ya karibu na nchi za Afrika Mashariki. Tulikuwa mstari wa mbele katika harakati za ukombozi wa nchi za Kusini mwa Afrika; na tulikuwa kinara katika harakati za kuunganisha nguvu za Bara la Afrika na Ulimwengu wa Tatu.
Nchi yetu na viongozi wake waliheshimika kila mahali duniani. Tuliielewa na kuiheshimu dunia, na dunia ilituelewa na kutuheshimu. Kwa sababu ya kuwa na mahusiano hayo mema na jumuiya ya kimataifa, nchi yetu ilifaidika sana na fursa na misaada mbali mbali ya jumuiya ya kimataifa. Tulijengewa reli ya TAZARA na Wachina; na tulijengewa Kitivo cha Uhandisi cha Chuo Kikuu cha Dar es Salaam na vyuo kadhaa vya ufundi na Wajerumani Magharibi. Tuliletewa chakula cha njaa cha mahindi ya yanga na unga wa dona na Wamarekani na tulijengewa shule za sekondari za kilimo na Wakuba. Msingi wa diplomasia ya kimataifa uliowekwa na Baba wa Taifa uliendelezwa na warithi wake katika Ikulu yetu.
Hata hivyo, tangu aingie madarakani mwaka 2015, Rais Magufuli ameharibu mahusiano yetu na jumuiya ya kimataifa. Ametutenganisha na kila rafiki tuliyekuwa naye miaka ya nyuma. Ametutenganisha na majirani zetu katika Jumuiya ya Afrika Mashariki; na ndugu zetu wa Jumuiya ya Maendeleo Kusini mwa Afrika (SADC) ambao tuliwatolea damu yetu ili wajikomboe, na katika Umoja wa Afrika. Ametufarakanisha hata na mashirika muhimu ya kimataifa kama Umoja wa Mataifa na taasisi zake kama WHO. Ametugombanisha na Umoja wa Ulaya na marafiki zetu wa kihistoria kuanzia China iliyoko mashariki hadi Marekani iliyoko magharibi.
Sasa nchi yetu inasemwa vibaya katika mabaraza ya kimataifa na inatengwa au kuwekewa vikwazo katika misaada, fursa na manufaa mengi yatokanayo na diplomasia yenye busara na akili. Leo kila chombo cha habari cha kimataifa kinachoandika habari za Tanzania kinaanza kwa kutaja jinsi Rais wetu asivyoendana na taratibu zinaoeleweka na kukubalika kimataifa. Kama nilivyosema miaka miwili na nusu iliyopita, nchi yetu imekuwa ‘fungo wa kimataifa.’ Fungo ni mnyama wa jamii ya nguchiro ambaye akifukuzwa anatoa harufu mbaya inayowafukuza wale wote wanaomkimbiza.
Badala ya kujirudi na kujirekebisha, viongozi wa serikali yetu, wamekuwa wanawatukana marafiki zetu wa tangu Uhuru kwa kuwaita ‘mabeberu’ na kufukuza au kuwasumbua mabalozi na wawakilishi wao hapa kwetu. Uchaguzi Mkuu wa mwaka utaamua kama sisi tutaendelea kujifanya kisiwa katika bahari pana ya mahusiano ya kidiplomasia ya kimataifa, au tutajirudi na kutambua kwamba sisi ndio tunaoihitaji dunia kuliko dunia inavyotuhitaji sisi.
KATIBA MPYA
Mwaka 1978 Rais wetu wa kwanza Mwalimu Julius Kambarage Nyerere alitamka, katika mahojiano na Shirika la Habari la Uingereza (BBC), kwamba alikuwa na mamlaka, kwa mujibu wa Katiba na sheria za yetu, ya kuwa dikteta. Katiba aliyokuwa anaizungumzia Baba wa Taifa wakati huo ni hii hii tuliyonayo leo. Na sheria alizokuwa anazizungumzia bado zipo na nyingine nyingi zimeongezwa katika kipindi hiki cha Tanzania ya Magufuli.
Katika miaka mitano ya utawala wake, Rais Magufuli ametufundisha somo kubwa na lisilosahaulika la umuhimu wa Katiba Mpya na kuwa na mfumo wa kisheria ulio wa haki na unaozingatia haki na utu wa binadamu. Uchaguzi Mkuu wa mwaka huu utaamua kama tumelielewa somo hili kubwa na tuko tayari kuendelea kuwa na katiba na sheria zinazotengeneza watawala wenye mamlaka ya kidikteta, au kama tutarudi kwenye mchakato wa kutengeneza Katiba Mpya uliovurugwa na wanaCCM mwaka 2014.
SASA, BAADA YA YOTE HAYA NILIYOYALALAMIKIA, JE, NI KITU GANI NITAKIFANYA TOFAUTI ENDAPO NITAPATA HESHIMA, IMANI NA DHAMANA YA KUWAONGOZA WANANCHI KAMA RAIS WA JAMHURI YA MUUNGANO?
HAJA YA MARIDHIANO YA KITAIFA
Ndugu wananchi,
Mahatma Gandhi, mwasisi wa Taifa la India, aliwahi kusema : ‘Jicho kwa jicho itatufanya wote kuwa vipofu.’ Makosa mawili hayatengenezi jambo moja la haki; kama ambavyo waongo wawili hawatengenezi mkweli mmoja. Ninaamini kwamba matatizo makubwa na ya msingi ya matumizi mabaya ya madaraka na uonevu waliofanyiwa wananchi hayawezi kutatuliwa kwa kulipiza kisasi dhidi ya wale waliotutesa na kutukandamiza. Visasi ni upanga wa walio waoga na dhaifu, sio ngao ya walio jasiri. Kwa hiyo, kama Rais, Serikali yangu haitalipiza visasi vya mabaya mengi ambayo wananchi wetu, mimi mwenyewe na viongozi na wanachama wenzangu wamefanyiwa na utawala huu na hata na serikali za nyuma.
Badala ya kulipiza visasi, Serikali yangu itarudisha, kujenga na kuimarisha mapatano na maridhiano ya kitaifa yatakayojengwa katika misingi ya ukweli juu ya makosa yaliyofanyika; msamaha kwa wanaotubu makosa yao, na fidia kwa wahanga wa makosa hayo.
NIMEJIANDAA KWA MAJUKUMU
Nitaendelea kufafanua masuala haya na mengine mengi katika siku, wiki na miezi inayofuatia; na wakati wa kampeni ya Uchauzi Mkuu endapo nitapata ridhaa ya Chama changu ya kuwa mgombea Urais wa Jamhuri ya Muungano. Itoshe tu kusema, kwa sasa, kwamba ninaamini ninazo sifa zote stahiki za kuwa Rais wa Jamhuri ya Muungano katika Uchaguzi Mkuu wa mwaka huu. Kwa zaidi ya miaka 20 nimetetea haki na maslahi ya wananchi wa Tanzania katika maeneo mbali mbali ya nchi yetu. Nilikuwa wa kwanza kupigia kelele ukandamizaji mkubwa na dhuluma walizofanyiwa wananchi wa maeneo mbali mbali ya nchi yetu yenye utajiri wa madini. Nilikuwa wa kwanza kuonyesha matatizo makubwa yaliyoko kwenye sekta ya madini na maeneo mengine ya rasilmali asili za nchi yetu.
Kwa miaka saba, kabla ya risasi 16 za ‘watu wasiojulikana’ wa utawala wa Magufuli hazijaniondoa Bungeni na Tanzania, niliongoza mapambano ya haki, utawala wa sheria na demokrasia kama Mnadhimu Mkuu wa Kambi Rasmi ya Upinzani Bungeni. Niliongoza na kuratibu harakati za kupigania Katiba Mpya Bungeni na katika Bunge Maalum la Katiba kati ya 2011 na 2014. Nimekuwa Rais wa Chama cha Mawakili wa Tanganyika (TLS) kabla ya uongozi wangu kukatishwa kikatili na waitwao ‘watu wasiojulikana’ Septemba 7, 2017. Msimamo wangu katika masuala yote muhimu ya nchi yetu na ya watu wetu unajulikana wazi na wote na haujawahi kutetereka.
Katika utumishi wa kitaaluma na kisiasa wa zaidi ya miaka ishirini, nimetembelea kila mkoa na karibu kila wilaya ya nchi yetu. Kwa sababu hiyo, ninaifahamu Tanzania kwa undani na ninawafahamu Watanzania. Ninaelewa hofu zao, na ninaelewa matumaini yao. Muhimu zaidi, ninafahamu hifadhi kubwa ya nguvu, akili na ubunifu wa Watanzania ambao umejificha kwa sababu ya watu wetu kulazimishwa kuishi katika mazingira ya kikandamizaji na yaliyojaa hofu na kutojiamini.
Katika kipindi hicho hicho, nimetembelea, kusoma na kufanya kazi katika nchi mbali mbali za dunia. Nimeishi, kusoma na kufanya kazi katika Afrika yetu, Ulaya na Marekani ya Kaskazini. Katika mabara yote ya dunia hii, ni Bara la Australia peke yake ndiyo sijalitembelea bado. Ninaelewa masuala ya kimataifa kwa upana. Kwa sababu hizo, nitaleta katika Urais wa nchi yetu sio tu ufahamu wa Tanzania na Watanzania, bali pia uelewa wa mifumo ya kiuchumi, kisiasa na kijamii ya kimataifa na nafasi yetu katika mifumo hiyo.
Kwa sababu nimekuwa mmojawapo wa wahanga wakubwa wa Tanzania ya Magufuli, ninafahamu maana ya kuishi chini ya utawala wa aina hii ambao tumekuwa nao kwa miaka mitano sasa. Nina uwezo wa kuwafuta machozi wale waliofanywa wajane na yatima na vilema wa utawala huu. Nina uwezo wa kutibu majeraha na makovu mengi ambayo wamesababishiwa watu wetu wengi.
SIFA ZA KUGOMBEA URAIS
Ninafahamu kwamba baadhi yenu mna hofu kubwa na ya halali kabisa juu ya mimi kuwa na sifa za kikatiba na kisheria za kugombea Urais wa Jamhuri ya Muungano. Hii ni kufuatia uamuzi wa Spika Ndugai wa kunifutia Ubunge mwezi Juni ya mwaka jana. Nitalitolea suala hili ufafanuzi wa kina wa kikatiba na kisheria endapo utahitajika. Itoshe tu kusema kwamba mtu anayekosa sifa za kugombea Urais (au Ubunge) kwa kukiuka masharti ya Sheria ya Maadili ya Viongozi wa Umma ni yule tu ambaye amepatikana na hatia ya kukiuka Sheria hiyo na chombo pekee kilichoanzishwa kwa mujibu wa Sheria hiyo, yaani Baraza la Maadili.
Katika utumishi wangu wote kama kiongozi wa umma, mimi sijawahi kutuhumiwa, kushtakiwa, kuitwa kwenye shauri, kutolewa ushahidi wowote dhidi au kwa niaba yangu, na kuhukumiwa na Baraza hilo la Maadili kwa kosa lolote lile chini ya Sheria ya Maadili ya Viongozi wa Umma. Aidha, sijawahi kutuhumiwa, kushtakiwa, kuitwa kwenye kesi, kutolewa ushahidi dhidi ya au kwa niaba yangu, kuhukumiwa na kuadhibiwa kwa kosa lolote linaloweza kunifutia sifa za kugombea nafasi yoyote ile ya uchaguzi wa umma kwa mujibu wa Katiba na sheria zetu za Uchaguzi.
Spika Ndugai ni Spika wa Bunge la Jamhuri ya Muungano. Hata hivyo, licha ya dhamana hiyo kubwa ya uongozi aliyonayo kitaifa, yeye sio Baraza la Maadili, na wala sio Mwenyekiti au mjumbe wake. Kwa sababu hiyo, uamuzi wa Spika Ndugai wa kunifutia ubunge haujaniondolea sifa za kugombea Urais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania au nafasi nyingine yoyote ya uongozi.
Kwa hiyo, wananchi wenzangu, nawaombeni wote mniunge mkono katika safari hii ngumu iliyopo mbele yetu ya kuhakikisha kwamba:
Nelson Rolihlahla Mandela, Rais wa kwanza wa Afrika Kusini huru na ya kidemokrasia alisema yafuatayo siku alipoapishwa Rais wa nchi hiyo tarehe 10 Mei 1994 : ‘Isijetokea kamwe, kamwe na kamwe kwamba nchi hii nzuri itashuhudia tena ukandamizaji wa mtu mmoja dhidi ya mwenzake na kubebeshwa dharau ya kuwa fungo wa kimataifa.’ Maneno haya yanaihusu nchi yetu kwa sasa.
Nawashukuruni sana kwa uvumilivu wenu na Mwenyezi Mungu awape baraka zote.
Tundu A.M. Lissu (MB)
Tienen, Ubelgiji
8 Juni 2020