Ina maana wapo wengi sana Captain JC Tesha, mzee Joseph Butiku ingawa amesalimu amri, na wengi katika cell / nyumba salama wanasuburi muda muafaka kukabilia na genge hili lililoteka nyara taifa la Tanganyika :
Intelijensia ya vyombo vya ulinzi na usalama vinanipa mashaka.
Polepole yupo zake Ununio siku zote wao hata hawakujua!!
KUWEPO NYUMBA SALAMA / SAFE HOUSE, INA MAANA PANA NA INAYOTISHIA UTAWALA ULIOPO MADARAKANI
Hii inaonesha ni kundi kubwa fiche lililo katika harakati, na siyo Humphrey Polepole pekee, na ndiyo waliomsukia kuwa na Nyumba Salama / Safe House ambazo zinatumika na kundi lenye harakati hizo.
Kukamatwa kwa Humphrey Polepole kama ni kweli ina maana mamlaka za serikali zinafuatilia na kutaka kujua wote waliopo katika kundi / seli hii ya kupambana kuzuia rais aliyepo madarakani kuendelea kubaki katika utawala.
Jumanne Muliro kusema Polisi wanachunguza na kuwa hawana taarifa, ni mbinu za kuweza kuwasaka wote walio katika kundi hili la uasi dhidi ya rais.
Mfano wapigania uhuru wapinga ubaguzi Afrika ya Kusini walikuwa na safe house / nyumba salama ndani ya Afrika ya Kusini ya utawala wa kibaguzi na nje pia ya Africa ya Kusini ili kufanikisha harakati za kuungoa utawala wa kibaguzi
PROFESA AMEANDIKA NYUMBA SALAMA WAKATI WA HARAKATI
26 Aprili 2021 |
Stori Prof Chitcha Twala |
Picha na Sonia Small
Prof Chitja Twala ni Profesa Mshiriki wa Historia na Makamu Mkuu wa Kitivo cha Humanities katika Chuo Kikuu cha Free State na anaandika katika wadhifa wake binafsi.
Nchini Afrika Kusini, mwezi wa Aprili unajulikana kama
Mwezi wa Uhuru na tarehe 27 Aprili inajulikana kama Siku ya Uhuru.
Katika kuadhimisha na kuadhimisha siku hii mwaka 2021, ni muhimu kutambua mchango wa nyumba salama katika mapambano ya ukombozi.
Nyumba salama wakati mwingine zilijulikana kama nyumba za 'hosting au transit'. Upungufu wa jamaa katika utafiti wa kitaaluma na uchunguzi wa nyumba hizo hauwezi kuachwa bila tahadhari.
Uchunguzi huu wa kitaaluma unajaribu kuchangia katika historia ya Afrika Kusini kuhusu siasa za kuvuka mpaka na ile ya masomo ya mapambano ya ukombozi.
Baada ya kupigwa marufuku kwa vyama/mashirika ya ukombozi kama vile
African National Congress (ANC) ,
Pan Africanist Congress (PAC) na mengine na utawala wa kibaguzi miaka ya 1960, vuguvugu hili lilianzisha mitandao ya nyumba salama ndani na nje ya nchi.
Hata hivyo, katika kukabiliana na hili, utawala huo ulizidisha ukandamizaji wake kwa kulenga nyumba hizo ili kuvuruga shughuli za chinichini za vuguvugu la ukombozi.
Umuhimu wa mchango wa nyumba salama katika mapambano ya ukombozi
Kwa hiyo, ni kutokana na msingi huo kwamba makala haya yanazingatia kwa ufupi kuangazia umuhimu wa mchango wa nyumba salama katika mapambano ya ukombozi wa nchi.
Katika kukabiliana na juhudi za utawala wa kibaguzi, vyama vya ukombozi vilianza kuimarisha hatua za usalama karibu na nyumba salama kwa wale wanaozitumia. Hatua hizi pamoja na mambo mengine zilijumuisha, kwanza, kwamba shughuli za kisiasa za kuvuka mpaka ziliamuliwa na watu wachache ndani ya 'seli' fulani. Viongozi hawa 'seli' walihusika kusimamia njia za uhamisho wa wale wanaotoroka nchi.
Pili, kwa sababu za kiusalama, wamiliki wa nyumba hizi na familia za mwenyeji hawakutambuliwa. Nyumba hizo zingejulikana kwa viongozi wa 'seli' pekee. Muda wa kukaa katika nyumba hizi salama pia uliamuliwa na wale walio katika uongozi. Tatu na mwisho, mara nyingi wanaharakati wa kisiasa waliotumia nyumba hizi walikuwa hawafahamu eneo hilo; hivyo, kufuatilia eneo lao haikuwa kazi rahisi. Zaidi ya hayo, maajenti wa ubaguzi wa rangi pia walipambana kufuatilia njia zao kuelekea uhamishoni kwa sababu ya taarifa finyu ya jinsi na wapi walikaa katika usafiri kaskazini mwa bara. Mara nyingi, nyumba zenye usalama zilikuwa katika miji iliyo karibu na mpaka wa Afrika Kusini na nchi iliyokusudiwa mwenyeji.
Ronnie Kasrils anakumbuka kukutana na
Nelson Mandela kwa mara ya kwanza mnamo Julai 1962 katika nyumba ndogo salama huko Durban. Anakumbuka kuwa nyumba hiyo ilikuwa ya mfanyakazi.
Huko Lesotho kulikuwa na Maleseka Kena na mumewe Jacob Kena ambao waliishi katika kijiji kidogo cha Tsoelike katika wilaya ya Qacha's Neck. Jacob Kena alikuwa mwanachama mashuhuri wa Chama cha Kikomunisti cha Lesotho. Walitumia nyumba yao kama mahali salama kwa wanaharakati wa kisiasa wa Afrika Kusini wanaokuja katika eneo hilo. Ingawa Maleseka hakuhusika kikamilifu katika siasa, alikuwa akiunga mkono harakati za ukombozi za ANC. John Aerni-Flessner anabainisha yafuatayo kumhusu: 'Hadithi ya maisha ya Maleseka Kena, kulea watoto, kuvuka mpaka, magendo ya wakimbizi, na ushirikishwaji wa kisiasa kama mwanamke katika maeneo ya mashambani ya Lesotho ilionekana kuwa ya kuvutia zaidi kutokana na kuelewa jinsi ubaguzi wa rangi na masuala ya utambulisho wa wenyeji yalivyoathiri maisha katika jamii za pembezoni mwa jimbo la ubaguzi wa rangi. Alielekeza kazi yake ya kisiasa katika vikundi vya pande zote za mpaka wa Afrika Kusini/Lesotho'.
Uvamizi na mashambulizi ya nyumba salama
Kama ilivyoelezwa hapo awali, utawala wa ubaguzi wa rangi ulianzisha mashambulizi na mashambulizi kwenye baadhi ya nyumba zilizohifadhiwa. Kwa mfano, tarehe 30 Januari 1981 Jeshi la Ulinzi la Afrika Kusini (SADF) lilivamia nyumba za usalama huko Matola, kitongoji nje kidogo ya Maputo (Msumbiji). Nyumba hizi salama zilitumika kama sehemu za kupita kwa makada wa
uMkhonto WeSizwe (MK). Wakati wa uvamizi huo wanachama 12 wa MK na raia mmoja wa Msumbiji waliuawa. Mwanachama mwingine wa MK, Mduduzi Sibanyoni, baadaye alifariki dunia kutokana na majeraha aliyoyapata wakati wa uvamizi huo. Tarehe 9 Desemba 1982 SADF ilianzisha shambulio lingine huko Maseru (Lesotho). 'Nyumba ya Moscow' ambayo ilitumika kama kambi ya usafiri nchini Lesotho ikawa shabaha ya SADF. Uvamizi huu ulijulikana kwa njia isiyo rasmi kama 'Operesheni Blanket'. Katika uvamizi huu raia 12 wa Lesotho na 30 wa Afrika Kusini waliuawa. Mashambulizi dhidi ya nyumba salama katika majimbo jirani yalionyesha kupuuzwa na utawala wa kibaguzi kwa uhuru wao. Hii ilikuwa ni kuzitia hofu serikali za nchi jirani ili ziache kuunga mkono harakati za ukombozi. Uvamizi huo nchini Lesotho ulilaaniwa na Jumuiya ya Madola kama ukiukaji wa uadilifu wa eneo la mataifa huru. Sio tu kwamba nyumba salama au kambi zililengwa, bali pia ofisi za vyama vya ukombozi. Uvamizi huko Gaborone (Botswana) mnamo 14 Juni 1985 ulikuwa kwenye ofisi ya MK. Uvamizi huu ulipewa jina la 'Operesheni Plecksy'. Wakati wa uvamizi huu watu 12 waliuawa na watano pekee walikuwa wanachama wa ANC.
Huko Manzini (Swaziland), nyumba namba 43 Trelawney Park, nyumba ya vyumba vinne ya Buthongo na Rebecca Makgomo Masilela ilitoa hifadhi kwa wanachama wa ANC. Nyumba ya Masilela ilijulikana sana kama KwaMagogo. Nyumba hiyo ilitembelewa na watu kama Jacob Zuma wakati wa shughuli zake za chinichini nchini Swaziland. Wengine waliotumia nyumba hiyo wakati wa shughuli zao ni Thabo Mbeki na Glory September. Katika maeneo ya jirani kulikuwa na 'Ikulu ya White House' ambayo ilianzishwa na John Nkadimeng alipowasili nchini mwaka 1976. Nyumba nyingine iliyo salama nchini Swaziland ilikuwa 'Come Again' huko Fairview.
Nchini Botswana, mhusika mkuu katika kuwakaribisha wanaharakati wa kisiasa waliokuwa wakivuka kuingia nchini kutoka Afrika Kusini alikuwa Fish Keitsing. Alikuwa mwanaharakati wa ANC mzaliwa wa Botswana ambaye alikuwa na jukumu la kuanzisha Barabara ya Uhuru. Alikuja Afrika Kusini akiwa na umri wa miaka 23 kama mfanyakazi mhamiaji na alijiunga na ANC mwaka wa 1949, baadaye akawa kiongozi wa Tawi la Newclare Congress na alikuwa mkuu wake wa kujitolea wakati wa Kampeni ya Kuasi ya 1952. Alishtakiwa pamoja na wengine katika Kesi ya Uhaini ya 1959-1961 na baadaye alifukuzwa nchini Botswana. Kabla ya kuondoka Afrika Kusini, Walter Sisulu alimwomba kuweka nyumba salama huko Lobatse. Waliosaidiwa katika kazi yake ya kudhibiti Barabara ya kuelekea Uhuru walikuwa wanaharakati wengine wa ANC, akiwemo Dan Tloome mzaliwa wa Free State, Michael Dingake, Mack Mosepeli na Mpho Motsamai.
Ingawa makala haya yanatoa sampuli chache tu za nyumba hizi salama na jukumu la wamiliki katika kuwasaidia wanaharakati wa kisiasa wa Afrika Kusini wakielekea uhamishoni, mengi zaidi bado yanastahili kurekodiwa kitaaluma katika suala hili.
* Chitja Twala ni Profesa Mshiriki wa Historia na Makamu Mkuu wa Kitivo cha Humanities katika Chuo Kikuu cha Free State na anaandika kwa nafasi yake binafsi.
Source : kwa hisani kubwa ya chuo kikuu cha University of the Free State nchini South Africa