Mwenyekiti wa Chama cha Demokrasia na Maendeleo (CHADEMA), Tundu Lissu anayekabiliwa na kesi ya uhaini, anatarajiwa kuhitimisha sehemu ya kwanza ya ushahidi wa utetezi wake, yaani ushahidi mkuu, ikiwa ni siku ya tatu katika mfululizo wa utetezi wake.
Leo Jumatano, Agosti 26, 2026, Lissu anatarajiwa kuhitimisha kwa kuangazia ushahidi wa upande wa mashtaka, kwa kuuchambua anachokiita udhaifu wake kuishawishi mahakama kuwa haukuweza kuthibitisha shtaka linalomkabili kwa kiwango kinachotakiwa kisheria, yaani bila kuacha mashaka yoyote.
Hatua hiyo itahitimisha sehemu ya kwanza ya ushahidi wake, yaani ushahidi mkuu, na kuingia sehemu ya pili ya ushahidi wake, yaani ushahidi wa nyongeza (cross examination).
Katika hatua hii, atahojiwa na waendesha mashtaka maswali mbalimbali ya dodoso kuhusiana na ushahidi wake wa msingi.
Lissu anakabiliwa na kesi hiyo Mahakama Kuu, Masjala Ndogo ya Dar es Salaam, inayosikilizwa na jopo la majaji watatu, Dunstan Ndunguru akishirikiana na majaji James Karayemaha na Ferdinand Kiwonde.
Updates za Mahakamani
Dada wa Tundu Lissu akiongoza maombi muda huu mahakamani kabla ya Kesi kuanza.
Tundu Lissu ameingia ndani ya chumba cha Mahakama na kama kawaida Watu wanaimba Lissu siyo Muhaini baada ya muda mfupi akaongea na John Heche kwa kumwagiza ongeza Moto wameanza kutoana maini.
UPDATES KUTOKA MAHAKAMANI, KESI YA UHAINI - SEHEMU YA 277
Anasimama karani Criminal session No. 19605 Jamhuri dhidi ya Lissu.
Anasimama Ajuaye Zengeli wakili wa serikali yupo na Katuga, Job Mrema, Ignas Mwinuka, Thawabu Issa, Cathbert Mbiringe na Winiwa Kasawa kikundi chote kinaiwakilisha Jamhuri na Lissu yupo anajiwakilisha mwenyewe.
Waheshimiwa majaji na mimi niko tayari anajibu Lissu. Na mashahidi wangu wako humu naomba watoke ila wasikae mbali.
Majaji wanateta na kucheka kidogo. Makamu Heche, Mnyika, Golugwa na Brenda wanatoka zao nje.
Watu wanajiset kwenye viti vyao hapo wanakaaa.
Majaji wanateta kidogo kisha wanasema tuendeleee.
Mhe. Lissu anasema haitakuwa vibaya mkinikumbusha nilipoishia.
Jaji Ndunguru pale ulipomtaja Askofu Pissa.
Mhe. Lissu sasa leo nataka nijikite kwenye kesi kama ilivyowasilishwa kwenu na Upande wa Mashitaka. Ushahidi wao walivyouleta, Waheshimiwa Majaji naomba niseme utangulizi ufuatao:
1. Mashahidi walioletwa mbele yenu ni mashahidi wa aina gani na ushahidi wao unapaswa upewe uzito wa aina gani?
2. La pili nitazungumzia ushahidi wenyewe. Ushahidi uliotolewa na mashahidi hawa. Na nitaonesha hakuna kosa la Uhaini na hakuna kosa lolote la jinai kwahiyo hayo ndo mawili ya utangulizi.
Sasa nianze na la kwanza kuhusu hao mashahidi.
Wakati wa Preliminary hearing upande wa mashitaka ulileta orodha ya mashahidi 30. Ambao walisema hao ndio wataleta ushahidi wa kuthibitisha tuhuma za uhaini dhidi yangu.
Upande wa mashitaka haukuleta mashahidi wote hao 30 badala yake walileta mashahidi 17 peke yake.
Hao 13 ambao hawakuletwa, hawakuletwa kwasababu muhimu fulani na nitazisema.
Hiyo ommission ya hao mashahidi 13 is neither insignificant nore without importance.
Sio kwasababu hawana maana na sio kwasababu hawana umuhimu.
Nianze na ambao waliletwa.
Katika mashahidi 17 walioletwa. Mashahidi 8 ni askari Polisi.
Mashahidi 9 waliobaki ni mashahidi wa kificho.
Mahakama haiwafahamu majina yao. Haiwafahamu kabisa, haifahamu wanaishi wapi? Haifahamu wanafanya kazi gani na haifahamu chochote zaidi ya majina ya P, P1, P2 P nini huko.
Inaweza kuwa tumekuwa nao throughout hapa kesi ikiwa inaendelea kwasababu Mahakama haiwajui na upande wa utetezi hauwajui hata kidogo.
Kwahiyo ushahidi wa hao mashahidi 9 ni ushahidi wa watu wasiojulikana na Mahakama wala utetezi, Watu pekeee wanaowajua ni waendesha mashitaka waliowaleta.
SEHEMU YA 278
Inawezekana mashahidi hao wa siri ni Mapolisi au mtu yeyote, hao ndio mashahidi wa kesi ya Uhaini.
Mashahidi 8 ambao ni Mapolisi hao ni mashahidi wa Jeshi la Polisi linaloongozwa na IGP Camilius Wambura na DCI Ramadhani Kingai ambao nimeonesha kuwa nina ugomvi nao wa zaidi ya miongo miwili.
Person vendetta dhidi yangu, Hii vendetta ni neno la kiitaliano lenye maana ya Chuki.
Hawa watu wamekuwa na chuki dhidi yangu ndio wameleta hao mashahidi waje kunitolea ushahidi wa uhaini.
Waheshimiwa Majaji ushahidi wa Shahidi Na. 1 na Na. 16 PW1 na PW 16, ni ushahidi muhimu sana.
Sio kwamba una uzito lakini ni muhimu unaonesha aina ya ushahidi ulioletwa.
PW 1 George Bagyemu (ukisikia PW jua ni Prosecution Witness) alisema kwenye ushahidi wake kwamba, Yeye ndie aliyeongoza timu ya wapelelezi wa kesi hii kati ya Tarehe 04 April na Tarehe 08 April, 2025.
PW1 kwa maneno mengine alikuwa anaongoza upelelezi siku moja kabla sijakamatwa.
PW1 alisema kwenye ushahidi wake in chief na kwenye cross examination kwamba wakati anaongoza timu ya upelelezi kuanzia hiyo Tarehe and 04 alikuwa anawasiliana moja kwa moja na DCI Kingai kwa kupitia Ramadhani Ng'azi Deputy Commissioner of Police.
Kwenye Cross Examination nilimuuliza kama aliwahi kuwasiliana hata mara moja na ZCO ambae ni Boss wake akasema hapana.
Akasema pia hajawahi kuwasiliana na office ya DPP kwasababu huyu ndie anaratibu upelelezi wa jinai akasema HAPANA.
Nilimuuliza kama amewasiliana Regional security officer amewahi kuwasiliana nae? Akasema Hapana. Kwamba mkuu wa usalama wa mkoa alisena hajafanya hivyo.
Mtu aliyekubali aliwasiliana nae ni DCI Ramadhani Kingai kupitia kwa DCP Ramadhani Ng'anzi.
PW1 alisema aliunda timu tatu za Upelelezi. Ambazo ni 1. Operesheni, 2 inteligentsia na 3. ushauri.
Kwenye hizo timu 3 timu ninayotaka kuitolea ushahidi ni timu Oparesheni ambayo alisema ilihusika na ukamataji. Nilimuuliza ni wewe ndio uliyeamuru nikamatwe akasema Hapana yani Kiongozi mkuu wa upelelezi hafahamu nani aliyeamuru nikamatwe.
Ilikuwaje nikakamatwa? Akajibu kuwa alipigiwa simu na DCP Ng'anzi kuwa mtuhumiwa amekamatwa Mbinga na analetwa Dar es salaaam.
Kumbuka yeye anasema ndie mpelelezi mkuu wakati huo, sasa Waheshimiwa Majaji huyo aliyetoa taarifa kuwa nimekamatwa ni yule ambae alikuwa ni kiunganishi kati yake na DCI Kingai na presumably na IGP Wambura.
Sasa ni ushahidi wangu kuwa nilikamatwa kwa amri ya KINGAI DCI na Presumably na IGP Wambura ndio walioamuru nikamatwe na ndio walitengeneza kesi sio hawa hapa anamuonesha Katuga.
Na hawa akina Kingai miaka 24 iliyopita wamekuwa kwenye Mkakati wa Kunifunga. Wameshindwa siku zote. Waheshimiwa Majaji hayo aliyoysema PW 1 yalithibitishwa substantially 16 aliyathibitisha ACP Amin Mahamba.
Mashahidi wengine ni PW2, PW 3, PW 6, PW 9, PW 12 na PW 15. Ushahidi wao kwa ujumla wao ni ushahidi wa watu wa Ramadhani Kingai na Camilius Wambura.
Maafisa wa Polisi ambao wakubwa wao wamekuwa na mkakati wa kunifunga kwa miaka 24. Mtakapofanya majumuisho ya ushahidi huu na wa namna hii hauna thamani yoyote.
Ni ushahidi wa mashahidi wenye maslahi unahitaji kuwa corroborated na ushahidi huru.
Nataka kusema ndio ushahidi tulionao na nitaileta baadae.
Sasa nizungumzie ushahidi wa mashahidi wasiokuwa Polisi. PW4, PW 5, PW7, PW 8, PW 10, PW 11, PW13 na PW 14. Hawa ndio mashahidi ambao hakuna anayewajua isipokuwa prosecutor.
Mashahidi wote hawa tuna maelezo yao ya maandishi na maelezo yao ya midomo wakiwa hapa Mahakamani. Isipokuwa PW 1 ndio hatuna ushahidi wake wa maandishi ila wengine wote tunao.
Sasa nirudi kwa mashahidi wa kificho ukimwachia PW 4 wengine wote 7 walisema hivi kwa maandishi na wakiwa kizimbani hapa.
SEHEMU YA 279
Mhe. Lissu anaendelea kutoa utetezi wake.
1. Walipanga njama za kufanya uhalifu wakati wa Uchaguzi mkuu mwaka jana. Wote walisema hivyo kwa maandishi hawa mashahidi wa siri na maelezo hayo yaliandikwa Polisi. (Kupiga watu, kuchoma vitu) ni wao walisema hayo. Na ushahidi huo uko hapo mko nao.
2. Wote hao isipokuwa PW4 walikamatwa na Polisi kwa kufanya njama hizo kwa kufanya fujo na wote walikamatwa kwa hizo siku nne yaani Tarehe 04 na Tarehe 08 April. Polisi waliwajua na kuwakamata wote within four days.
3. Mashahidi wote hao baada ya kukamatwa na Polisi wali confess. Walikiri kuwa tunapanga kufanya vurugu kwenye Uchaguzi, wakiwa kizimbani walisema kwamba walipanga kufanya uhalifu tena walikiri hivyo kwa maandishi
4. Mashahidi ambao walikamatwa kama watuhumiwa wote waliachiwa ili waendeleee kupanga njama yani unamkamata mtu kwa uhalifu na unamuachia.
5. Wote waliitwa na Polisi PW 16 Amin Mahamba na kuwambia kubalini kuwa mashahidi dhidi ya Tundu Lissu na mkikubali tutawafutia mashitaka.
Wahalifu wamekiri mbele ya Polisi, Wakaachiwa na kuwa mashahidi dhidi ya Tundu Lissu.
6. Wahalifu hao self confessed walitoka Dar es salaam na Dar es salaam Oktoba walikufa watu 182 kwa mujibu wa Jaji Chande.
PW 10 and PW 11 Walitoka Arusha na Arusha walikufa watu 53 kwa mujibu wa Jaji Chande. PW13 na PW 14 walitokea Mbeya na huko waliuawa watu 80 kwa mujibu wa Jaji CHANDE. (Polisi walikamata watu waliosema wamepanga kufanya uhalifu Oktoba na wakawaachia na hiyo Oktoba ukatokea huo uhalifu watu hao wakiwa uraiani.) Pw 5 na Pw 7 walitokea Songea na Jaji Chande anasema huko nako walikufa watu ila hawakutaja idadi ya waliokufa Songea.
PW 16 Amin Mahamba alisema alikuwa kwenye timu ya wapelelezi walioyachunguza mauaji ya Oktoba 29 na nikamuuliza hao waliosema walipanga kufanya fujo Je mliwachukulia hatua yoyote kwasababu machafuko yalitokea? Akajibu kuwa HAPANA, hakuna hatua walichukua.
Waheshimiwa Majaji, ushahidi wa wahalifu wa aina hii una uzito gani KISHERIA?
Huu ndio ushahidi wa Serikali dhidi yangu.
Ushahidi wa wahalifu waliokiri tutafanya uhalifu wakaja Mahakamani wakakiri. Wakarudi walikokuwa wanapanga na baadae watu wakauwawa wengi huko mitaani. Ushahidi wa aina hii una uzito gani kwenye kesi ya uhaini?
Mashahidi wa aina hii ni totally unreliable. Nitaleta kwa maandishi hoja hizo za kisheria.
Waheshimiwa Majaji shitaka linasema nilitengeneza nia ya kuitishia Serikali ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania na nikathibitisha nia hiyo kwa kutamka yale maneno maarufu.
Sasa Waheshimiwa Majaji kuhusiana na shitaka hili na kwa mujibu wa maamuzi ya kisheria tuliyozungumza sana kitu cha muhimu ni uwepo wa nia ya kutenda kosa la uhaini.
Ushahidi wa Jamhuri unasemaje kuhusu hiyo nia ya kutenda kosa la uhaini? Mashahidi waliotoa ushahidi kuthibitisha hoja hii ni hawa wafuatao.
PW1, PW2, PW16 na PW17 ambae ni P yule mwandishi kwa ridhaa yenu naomba nipatiwe exhibit D1, D15 na D16.
Kimya kidogo kinapita.
Majaji wanaandika na hizo exhibit zinatafutwa.
Ushahidi wa PW 1 George Bagyemu Msaidizi wa Mafwele kuhusiana na nia ya kutenda kosa la uhaini inayodaiwa katika hati ya mashitaka kwenye ushahidi wake alisema kwamba mimi nilitengeneza nia ya kuitishia serikali.
Aliona nia ya kutenda kosa la uhaini katika kauli niliyotoa. Nia aliiona kwenye maneno yeye.
Waheshimiwa Majaji shahidi mwingine aliyeona nia hiyo ni PW 16 Amin Mahamba. Waheshimiwa Majaji Exhibit D15 maelezo yake Polisi alisema huyu Mahamba akasema hivi
"Mimi pamoja na timu nzima ya upelelezi tuliitizama na kuiskiliza video hiyo tukabaini kuna kosa la uhaini na kuchapisha taarifa za uongo."
SEHEMU YA 280
Anasimama Wakili wa Serikali Katuga anasema huu ni utetezi na kielelezo hivyo kilipokelewa kama kielelezo D.
Kinapokelewa kuonesha contradiction na kuanza kukirejea kama kielelezo cha kawaida. Kitakuwa na kinyume cha kifungu cha 163 kipo for specific purpose na mkiruhusu tutakitumia dhidi yake. Kitakula pande zote mbili, tunaiomba Mahakama irudi kwenye hiyo purpose ya kukipokea hicho kielelezo.
Lissu anasema sasa mimi niseme kuwa kwao kama ni furaha mimi kukitumia nataka iwe furaha.
Mimi sina shida na wao wayatumie tu, Kielelezo kinahusu kesi hii na Mahakama lazima ikisome ikiangalie.
Hamna kielelezo kinachukuliwa kwa ajili ya cross tu peke yake, Waheshimiwa nakitumia kwa sababu kinahusu kesi.
Sasa kwa vile wamesema ni furaha yao nashangaa kwanini wanalalamika. Mimi nilikiingiza makusudi ili na wao wakitumie, nashangaa tena hawataki.
Jaji Ndunguru anasema kwa vile kielelezo kimeingia hatuwezi kusema tunazuia matumizi ya hicho kilelezo. Kwahiyo wewe endelea tu, kilelezo tayari kipo Mahakamani we kitumie.
Lissu anasema sawa naendelea.
Amin Mahamba amesema kuwa mimi pamoja na timu tulitazama video na kuona makosa ya uhaini na kusambaza taarifa za uongo.
Kwahiyo PW 16 aliona nia ya kutenda kosa akiwa na PW 1 hawa waliona nia.
PW2 na PW 17 Je waliona nia?
Waheshimiwa Majaji kwa mujibu wa kielelezo D1 John Kaaya anasema katika picha mjongeo niliona Tundu Lissu akitamka matamshi yenye viashiria vya jinai.
Hakuna mahali kokote alipozungumzia uhaini, kosa la uhaini na nia ya uhaini.
Aliona viashiria vya jinai.
PW 17 anasema kwenye maelezo yake anasema hivi. Katika mkutano huo masuala yaliyokuwa yakiongelewa ni masuala kuhusu Uchaguzi Mkuu na agenda yao ya No reforms, No election na matatizo yao wanayokumbana nayo kwenye Uchaguzi. Huyu yeye hakuna uhaini aliouona hata mmoja.
Anasema alituona tunazungumzia No Reforms No Election na Matatizo tunayokumbana nayo, hakuna uhaini aliousema kabisa.
PW 17 ndie shahidi pekee aliyekuwepo kwenye mkutano na hakuona kosa lolote wala uhaini.
Hoja ya pili inayogombaniwa kwenye kesi hii ni manifestation ya hiyo nia. Maneno ni haya wanasema kitu kimoja hapa, msimamo huu unaashiria uasi ........ anayasoma yote.
Yanayodaiwa kusemwa ndio maneno hayo.
Sasa ushahidi unasemaje kuhusu haya maneno?
Kuhusiana na hayo maneno, ushahidi wa PW1, PW2 na PW 16 unafanana na mashahidi wote hao wanasema kuwa waliona hiyo video yenye maneno hayo.
Na ushahidi wao wamesema mimi ndie niliyechapisha na kuyapeleka Jambo TV. Ushahidi wa PW 17 the eye witness unasemaje?
Shahidi Na. 17 wa upande wa mashitaka kwenye maelezo yake D16 anasema hivi katika mkutano huo masuala yaliyokuwa yakiongelewa ni kuhusu uchaguzi mkuu na mambo ya No Reforms No Election.
Hakuna kokote kwenye D15, hakuyaona hayo maneno hakuyasikia, hajayaandika wala hajayasema hapa. Aliyekuwepo hajayaona, hajayasikia kwasababu hajayaandika na hajayasema.
Angeyasikia angesema, angeyaona angeyaandika.
PW17 alisema hapa Mahakamani na iko kwenye D16 kwamba yeye ndio alipiga picha na kurusha akiwa na wenzake wanne wakitumia camera za SON. Wote ni wafanyakazi wa JAMBO TV. Walirusha mkutano huo ukiwa Live.
PW17 alisema kwa maandishi na hapa Mahakamani pia kuwa yeye ndie aliyehifadhi hizo video kwenye mtandao wa Jambo kule Youtube, X na instagram. Alisema yeye sio mimi.
Sehemu ya 281 itaendelea