Malezi magumu ya utotoni ndiyo yaliyonijenga kuwa mtu wa kanuni na utaratibu mpaka leo

Vien

JF-Expert Member
Joined
Mar 6, 2020
Posts
8,508
Reaction score
15,276
Mimi ni Mchaga kwa asili, japo nilizaliwa Same na kukulia kijiji cha Same. Nimekulia kwenye familia ya kawaida sana ya wakulima na wafugaji. Utoto wangu haukuwa wa anasa wala uhuru mkubwa kama watoto wengi wa sasa. Maisha yetu yalijengwa kwenye kanuni, utaratibu na nidhamu kali sana. Mtu aliyesimamia sana malezi hayo alikuwa ni baba yangu mzazi. Baba yangu alikuwa mkali sana kwenye malezi. Alikuwa anaamini mtoto asipojengwa mapema kwenye nidhamu na kanuni, akifika ukubwani ni vigumu sana kumbadilisha. Kwa hiyo tangu utotoni tulijengewa misingi ya maisha ambayo kwa wakati ule tuliona ni ukali uliopitiliza, lakini leo nikitazama nyuma ninaelewa kwa nini wazazi wetu walifanya vile.

Maisha yetu ya kila siku yalikuwa na ratiba. Kuamka asubuhi ilikuwa ni lazima. Hakuna kitu kilikuwa kinaitwa kulala mpaka jua lichomoze sana. Ukishaamka unatandika kitanda chako vizuri, unafagia uwanja na kuhakikisha kila kitu kipo kwenye mpangilio. Ukiondoka chumbani ukaacha taa inawaka ilikuwa ni kosa kubwa sana. Baba alitufundisha kuwa hata vitu vidogo kama kuzima taa vinaonyesha nidhamu ya mtu. Alikuwa anasema mtu anayeweza kusimamia mambo madogo ndiye ataweza kusimamia mambo makubwa maishani.

Tulipokuwa shule ya msingi baba alikuwa na utaratibu wa kukagua madaftari kila siku jioni. Alikuwa anakaa chini kabisa na kuanza kuyapitia daftari moja baada ya lingine. Anaangalia kama homework imefanyika, anaangalia maandishi yakoje, na kama mwalimu amesahihisha. Ukikosa homework siku hiyo ilikuwa ngumu sana. Hakukuwa na visingizio vya “nimesahau” au “mwalimu hakutoa kazi.” Kwa baba yangu hilo lilikuwa ni kosa kubwa la uzembe. Kwa hiyo tulijifunza mapema sana kuwa lazima ujisimamie hata kama hakuna mtu anayekusukuma.

Kuhusu televisheni, hatukuwa na uhuru wa kuangalia muda wowote. Tulikuwa tunaangalia Taarifa ya Habari tu kisha TV inazimwa. Hakukuwa na movie za usiku wala kukaa mbele ya TV masaa mengi. Wakati ule tuliona kama tunaonewa kwa sababu watoto wengine walikuwa wanaangalia TV muda mwingi, lakini sasa ninaelewa wazazi walikuwa wanataka tusipoteze muda kwenye vitu visivyo na faida.

Katika familia yetu swala la dini pia lilikuwa ni lazima. Kila siku kabla ya kulala tulikusanyika na kusali pamoja. Haikuwa hiari. Ilikuwa ni sehemu ya maisha ya kila siku. Zaidi ya hapo, kila Jumapili lazima kwenda kanisani. Hakukuwa na mjadala wa kusema umechoka au hutaki kwenda. Unaamka unaoga, unavaa nguo safi kisha unaenda kanisani. Huo ulikuwa ni utaratibu ambao haukuvunjwa.

Kwa kuwa wazazi wangu walikuwa wakulima na wafugaji, sisi watoto pia tulikuwa sehemu ya kazi za nyumbani. Tulichunga mbuzi, tulikatia ng’ombe majani, tulifagia mabanda ya kuku na kusaidia kazi za shambani. Hata mabanda ya kuku tulikuwa tumepangiwa zamu za kufagia. Hakuna aliyekuwa anakwepa kazi. Baba aliamini mtoto lazima ajifunze kufanya kazi mapema ili akue akijua thamani ya jasho lake.

Nakumbuka tukio moja ambalo sitalisahau maisha yangu yote. Kuna siku baba yangu alikuwa ametoka safari. Siku hiyo tulikuwa tunamngojea kwa furaha sana kwa sababu mara nyingi akitoka safari alikuwa anarudi na vitu vidogo vidogo kwa ajili yetu. Alipofika nyumbani kweli alikuwa na furaha sana. Lakini bahati mbaya kulikuwa na tatizo moja kubwa sana. Kitoto cha mbuzi kilikuwa kimepotea. Tulipomwambia tu kwamba hakionekani, hali pale nyumbani ilibadilika kabisa. Furaha yote ikaisha ghafla. Baba alikasirika sana. Bila hata kupumzika alichukua taa ya mkono akasema lazima tukitafute kile kitoto cha mbuzi usiku huo huo.

Tulianza kutembea mashambani usiku tukitafuta kile kitoto. Tulipita vichakani, kwenye njia za mifugo na mashamba ya jirani. Tulikuwa wadogo sana lakini kwa sababu tulimwogopa sana baba yetu hakuna aliyethubutu kubisha. Tulitafuta sana lakini hatukukipata. Ilipofika karibu saa kumi usiku tulirudi nyumbani tumechoka sana. Lakini haikuishia hapo. Tulipofika tulipigwa sana kwa sababu baba aliona tumefanya uzembe mpaka mbuzi akapotea. Baada ya hapo ndiyo tukaruhusiwa kulala. Kwa wakati ule niliona kama tunaonewa sana, lakini leo nikifikiria naelewa kuwa baba alitaka tuwe makini na vitu tunavyosimamia.

Kuna tukio lingine ambalo bado nakumbuka vizuri. Nilipokuwa darasa la tatu nilifanya kosa kubwa nyumbani. Sasa baba aliamua kunipa adhabu ya kulima shamba. Sio shamba dogo, shamba kubwa tu. Kwa umri ule nilihisi kama ni mateso makubwa sana. Nilichoka sana siku ile lakini sikuwa na namna nyingine. Nililazimika kulima mpaka nikamaliza sehemu aliyoniambia. Kwa wakati ule nilijiona kama ninaonewa, lakini leo ninaelewa alikuwa ananifundisha uwajibikaji na kujua kuwa kila kosa lina matokeo.

Hata kwenye mawasiliano baba yangu alikuwa na kanuni zake. Nakumbuka kipindi niko O'level shule ya bweni, nlikua na kawaida ya kuazima simu kwa matron na kuwapigia wazazi hasa siku za weekend, "Siku moja akaniambia kuwa kama sina jambo la msingi la kumwambia basi nisiwe nampigia simu" Kwa wakati ule nilikuwa mdogo sana na maneno yale kwa kiasi fulani yaliniathiri. Mpaka leo si mtu wa kupiga simu sana. Naweza kukaa muda mrefu bila kumpigia baba yangu, tofauti na mama yangu ambaye tunawasiliana mara kwa mara.

Kadri ninavyokua ndivyo ninavyoelewa zaidi malezi yale. Ingawa kwa wakati ule tuliona kama ni ukali uliopitiliza, ukweli ni kwamba malezi yale yamenijenga sana. Yamenifundisha nidhamu, kuwajibika, kuheshimu kazi na kujisimamia mwenyewe hata kama hakuna mtu anayeniangalia. Mambo mengi ninayofanya leo yana msingi wa malezi yale ya utotoni.

Lakini wakati mwingine bado najiuliza swali moja. Je, malezi ya ukali kiasi kile yalikuwa sahihi kwa asilimia mia moja, au kuna sehemu ambazo zingehitaji upole zaidi? Dunia imebadilika sana siku hizi, na watoto wengi wanalelewa kwa uhuru mkubwa zaidi kuliko sisi tulivyokulia.

Naomba kuuliza wazazi na vijana hapa, je malezi ya nidhamu kali kama haya bado yanafaa katika dunia ya sasa, au watoto wa sasa wanahitaji malezi yenye uhuru zaidi? Hili ni jambo ambalo huwa naliwaza mara nyingi sana ninapokumbuka utoto wangu.
 
Maisha kama haya nimepitia Mkuu, na ndio maana niko stable sana. Nakumbuka mwaka 1995 nikiwa darasa la kwanza Marehemu babu alikuwa anatuamsha kwenda kulima na jembe la ng'ombe na Nilikuwa na miaka 7 tu tunaamshwa saa 10 alfajiri.

Ukirudi ile saa 5 unakula ugali na mtindi unaenda kuchunga wale ng'ombe hiyo kila weekend lazima. Kazi zingine kujifulia nguo za kawaida na kusaidia kazi zingine.

Hata nilipoanza kukaa na wazazi shule nilikua naenda kwa miguu darasa la nne 4.5 KM asubuhi, mchana narudi kula chakula cha mchana halafu narudi tena shule na jioni narudi tena kwa Mguu nakumbuka home kulikuwa kuna gari lakini hakuna kupelekwa na hupewi hata sh 50 ya kula mihogo au viazi vya kukaangaa.

TV tunaangalia movie za Baby Day Out, Home Alone, Tom & Jerry na taarifa ya habari tu. Marudio ya michezo tunaangalia Jumamosi tu.

Sekondary nayo ilikuwa ni 9KM hupewi hata hela ya kutumia hata kununuliwa baiskeli hakuna.

Kulikuwa na ratiba ya kufunga madirisha saa 12 jioni na ukifunga madirisha hakuna tena kutoka nje. 🤣

Ulikuwa ni msingi imara sana wa maisha ya baadae
 
Amewadhulumu utoto wenu.

Alichokuwa anakifanya ni ujinga tu, kila kitu kina kiasi chake.
 
Naomba kuuliza wazazi na vijana hapa, je malezi ya nidhamu kali kama haya bado yanafaa katika dunia ya sasa, au watoto wa sasa wanahitaji malezi yenye uhuru zaidi? Hili ni jambo ambalo huwa naliwaza mara nyingi sana ninapokumbuka utoto wangu.

Zamani bora ingawa mimi sikukulia eneo la kuwa na shamba.. TV na vikadeti vya muvi etc vilikuwepo na kisatalaiti..

Mashuleni pia kuwa na bustani na tuta la kulima ilikuwa raha sana jijini Dar eneo zuri.. Kumwagilia, kupanda maua unapenda kwa kipande unapewa mbele au nyuma ya darasa..

kuendeleza haswa kazi za nyumbani, kuwafuatilia masomo etc ni muhimu sana

Miaka ya sasa na nyuma kidogo dunia ina mengi.. Wazazi tuwajenge watoto hongera kwa mengi yaani yote ulivyo sasa una ujuzi. Sasa imagine mtoto ambaye hajui lolote.. Hata kutandika kitanda.. Kufagia etc

Watoto bila hayo wakikaa hawasemi inawapa picha ya kukosekana upendo wa kulelewa na wazazi... Kulea ina mengi..

Hii topic nzuri sana na ina mengi...
Natamani kuandika zaidi ila nimeichokaaa.. Sita usiku sasa hivi..

Usiache wanao wakawa na uhuru bila kuwafunza pia kiaina yoyote..
 
Kwenye umri wa utoto kati ya miaka 7 hadi 14 ndiyo umri wa kukopi kwa yale mtoto anayoyaona na anayofanyiwa , ndio maana mtoto yeyote akifanyiwa jambo baya au zuri kwa muda huo litakuwa kumbukumbu maisha yake yote au linaweza kumuaffect kisaikolojia. mfano kwa watoto waliofanyiwa ukatili kwa umri huo huwa hawawezi kusahau na inabaki kumbukumbu mbaya maishani mwao.

Licha ya msemo wa huruma sio malezi ibaki kwa wazazi kuwafunza watoto wao misingi ya maisha itakayo msaidia kuishi ukubwani.
 

Mpigie simu msumulie uliyotuambia, mpe furaha ya malezi na shukurani upokee baraka tele zaidi. Hiyo umeandika hapa naamini unapona zaidi juu ya mawasiliano nae. Mpigie mpige story apate furaha ajivunie

Leta mrejesho, hata akisema umemkumbuka.. Hili na lile or kulalamika ignore maana labda, anaumia unaongea zaidi na Mama yako kuliko yeye.. Mwambie umemumisi sana.. Na unampenda

Mpe furaha, cheka furahia nae..
Mola asimamie
 
Yanafaa sana Tena sana uhuru umezid Kwa watoto wa kipindi hiki hawana nidham
Nadhan unaona huko mtaan kwako namna wazaz wa kileo wanavolea watoto wao ndo maana watoto wengi wameharibika sababu ni MALEZ mtu atakuja kusema kulea Kwa ukali ni ukatili je Hawa watoto wa Sasa mnawaonaje?

Nimepita humo Kwa mzaz mkoloni na mkali haswaa ila Leo nimeelewa kwanin alifanya vile nataman kizaz changu kiwe chenye malez niliyopitia sio Lele mama na uhuru uliopitiliza tunajionea mengi Kwa hichi kizaz mpaka mtu unaogopa uzao unaokuja utakuaje kma watoto ndo hawa.
Acheni kulea watoto kisasa kusema kwamba mnawapa uhuru watoto hawana adabu,utiifu,nidham watoto hawana uoga Kila kitu kwao ni sawa hayo sio malezi unalea bomu litakalokuja kukulipukia
 
Baba alitufundisha kuwa hata vitu vidogo kama kuzima taa vinaonyesha nidhamu ya mtu. Alikuwa anasema mtu anayeweza kusimamia mambo madogo ndiye ataweza kusimamia mambo makubwa maishani.

Laiti kama mausia haya ya wazazi wetu, watu wangeliweza kuyazingatia hadi wanapopata nafasi na vyeo, wananchi wa kawaida wanapofanya utekelezaji wa majukumu binafsi basi hakika tungekuwa na nchi na wananchi wenye kufuata utaratibu na mipango...

Lakini ni kwamba kwa wananchi na viongozi wengi, zilongwa mbali na zitendwa mbali
 
Ni kweli Malezi yamebadilika.
Kwasababu pia mazingira/zama zimebadilika.

Wazazi wa zaman walikuwa na Unoko mno.
Ila kupitia Unoko huo kuna misingi mizur sana Wazaz wetu walitufundisha kwa vitendo (hasa kuhusu nidhamu na kufanya kaz za nyumban).
Ingawa baadh ya wazazi walikuwa wanatumia nguvu kubwa sana kuwafundisha hiyo misingi watoto wao.

Binafsi sijakulia Kijijin.
Mising ya nidham ,kufanya kaz za nyumban nk ambayo nilipewa na Wazaz wangu nampa pia mwanangu na sioni utofaut mkubwa.

Utofauti naona upo kwenye Elimu. zama hizi Walimu wanatusaidia sana kwenye Malezi na kuwapa Elimu nzur watoto. (mtoto akiwa anasoma shule nzuri). Tofaut na zaman ambapo jukumu la malez lilikuwa ni wazazi, Ndugu, majiran na watu wazima wote waliokuzunguka.

Sasahiv hakuna jiran/ndugu au mtu mzima yoyote atakusaidia kumnyoosha mtoto wako.
Ukizembea ww. Na walimu wasipofanya kaz yao.
Mtoto anaharibika.
 
Mimi niwape pongez wote mliolelewa na baba zenu tena kwa uwajibikaji

Binafs nikir wazaz wangu walinitelekeza kwa bibi tena sio bibi n bibi yake mama sijui mm nimuiteje imagine alikuwa na umri wa miaka 65 wakat huo mm 5yrs je unadhan angeweza kuyasimamia hayo mliyoyasema hapo juu lakn namshukuru nilijitambua toka nikiwa mdogo sina msaada lazma nipambane mwenyewe ili bibi ale na mm nipate mahtaj ya shule

Kiufup mm nilikuwa jeshi la mtu mmoja yaan mm n baba mama na mlez pia

Nimeanza kulima.mahind nikiwa na 9yrs na nikivuna nauza naweka akiba mengne kwa chakula na pesa natunza

Uhuru ulikuwa mkubwa sana kwangu hakuna wa kunizuia nyumban

MUNGU alibless class nilikuwa vizur sana baada ya kumaliza std 7 nilipangiwa bwen mkoa x lakn nilipambana kupata uhamisho kurid shule jiran na home ili kumlea bibi kiukwel alikuwa kikongwe sana
Nikiwa form 3 bibi alifarik na imagine hapo ndio nilimjua baba na mama kwa mara ya kwanza

SINA MENGI YA KUSEMA ILA WAZAZI WANAOTUNZA WATOTO WAO KWA TARATIBU NA KANUNI HONGERENI SANA
leo nipo jiji la chalamila nam na watoto nahakikisha kila hatua nipo nao na namshukuru wananisikiliza sana huwa nawasilimulia nilipotoka
 
Aiseee pole sana kwa uliyopitia
 
Cookies are required to use this site. You must accept them to continue using the site. Learn more…