Yimakatso
JF-Expert Member
- Jul 11, 2015
- 8,063
- 12,171
Natamani ungejua kwanini mmoja anaitwa 'Mkuu wa Majeshi ya Ulinzi na usalama' na mwingine anaitwa 'Mkurugenzi Mkuu' wa 'Idara' hapo ungekuwa na uwezo wa kung'amua mambo kiwepesi.
Natamani ungejua kwanini mmoja anaitwa 'Mkuu wa Majeshi ya Ulinzi na usalama' na mwingine anaitwa 'Mkurugenzi Mkuu' wa 'Idara' hapo ungekuwa na uwezo wa kung'amua mambo kiwepesi.1. Idara ya Usalama wa Taifa (TISS - Tanzania Intelligence and Security Service)
👉 Majukumu:
• Kukusanya taarifa za kijasusi (intelijensia) za kiusalama, kiuchumi, kisiasa na kijamii.
• Kuzuia na kupambana na ugaidi, ujasusi, uhaini, na vitisho vikubwa vya usalama wa kitaifa.
• Kushauri serikali juu ya masuala ya usalama wa ndani na nje ya nchi.
🧭 Mamlaka:
• Hufanya kazi kwa siri na kuripoti moja kwa moja kwa Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania.
• Haina nguvu za kisheria za kukamata, bali hutoa taarifa kwa vyombo kama Polisi au Jeshi.
⸻
🛡️ 2. Jeshi la Polisi
👉 Majukumu:
• Kutekeleza sheria na kudhibiti uhalifu wa kawaida.
• Kudhibiti maandamano, migomo, na kulinda raia na mali zao.
• Kuwakamata watuhumiwa na kuwafikisha mahakamani.
⚖️ Mamlaka:
• Lina nguvu za kisheria (enforcement power).
• Linaongozwa na Waziri wa Mambo ya Ndani ya Nchi, lakini kiutendaji liko chini ya Inspector General of Police (IGP).
⸻
🏛️ Nani Yuko Juu?
✅ Kitaaluma na kimkakati, Idara ya Usalama wa Taifa ndiyo chombo cha juu:
• Inahusika na masuala ya usalama wa taifa kwa ujumla.
• Inaripoti moja kwa moja kwa Rais.
• Inatoa mwongozo wa kimkakati kwa vyombo kama Jeshi la Polisi.
✅ Kitekelezaji na kwa hadhara, Jeshi la Polisi linaonekana zaidi:
• Linaonekana mitaani, linashughulika na raia, lina nguvu za kisheria za moja kwa moja.
⸻
🔄 Uhusiano:
• Polisi hufanya kazi kwa taarifa au ushauri kutoka kwa Idara ya Usalama.
• TISS haiwezi kukamata, bali hushirikiana na Polisi kutekeleza hatua.
⸻
🔚 Hitimisho:
Idara ya Usalama wa Taifa iko juu kistratejia na kimamlaka, hasa kwa sababu ni ya kitaifa, inafanya kazi kwa siri, na inaripoti moja kwa moja kwa Rais. Jeshi la Polisi ni chombo cha utekelezaji wa sheria kwa raia wa kawaida, lakini kipo chini kimamlaka ukilinganisha na TISS.
TISS – Idara ya Usalama wa Taifa (Tanzania Intelligence and Security Service)
• JWTZ – Jeshi la Ulinzi la Wananchi wa Tanzania (Tanzania People’s Defence Force – TPDF)
Hivi ni vyombo viwili muhimu sana kwa ulinzi wa taifa, lakini vina nafasi tofauti kabisa, na vinaweza kufahamika vizuri kwa kulinganisha kazi, mamlaka na muundo wao.
⸻
⚔️ 1. JWTZ – Jeshi la Ulinzi la Wananchi
📌 Majukumu:
• Kulinda mipaka ya nchi dhidi ya maadui wa nje.
• Kupambana na uvamizi wa kijeshi au hatari yoyote inayotishia uhuru wa taifa kutoka nje.
• Kushiriki katika oparesheni za amani kimataifa (e.g. UN missions).
• Hutoa msaada wakati wa majanga ya kitaifa kama mafuriko, milipuko, nk.
🛡️ Mamlaka:
• Lina silaha nzito, wanajeshi waliofunzwa kivita, na uwezo wa kivita wa ardhini, majini na angani.
• Linaratibiwa na Wizara ya Ulinzi na Jeshi la Kujenga Taifa.
• Rais ndiye Amiri Jeshi Mkuu (Commander-in-Chief).
⸻
🕵️ 2. TISS – Idara ya Usalama wa Taifa
📌 Majukumu:
• Kukusanya na kuchambua taarifa za kijasusi kuhusu vitisho vya ndani na nje kwa taifa: kisiasa, kiusalama, kiuchumi n.k.
• Kugundua na kuzuia njama za uhalifu wa kimataifa, ugaidi, ujasusi, uhaini.
• Kuwashauri viongozi wakuu wa serikali kuhusu hatari zilizofichika (covert threats).
• Kazi zake nyingi ni za siri (covert) na hazionekani hadharani.
🧠 Mamlaka:
• Haitekelezi operesheni kwa silaha wala vita. Hutoa taarifa na tahadhari kwa vyombo vingine kama JWTZ au Polisi.
• Inaripoti moja kwa moja kwa Rais (sio kupitia wizara yoyote ya kiraia).
• Ni chombo cha kijasusi (intelligence), si cha kivita wala cha utekelezaji wa sheria kwa raia.
⸻
🏛️ Nani Yuko Juu?
✅ Kwa mamlaka ya mwisho na ukaribu na mamlaka ya juu kabisa (yaani Rais):
➡️ TISS iko juu kistratejia – kwa sababu:
• Inahusika na ujasusi wa kitaifa na kimataifa.
• Inatoa taarifa kwa Rais moja kwa moja.
• Inaweza kuathiri maamuzi ya JWTZ au Polisi kwa kutoa onyo mapema (early warning system).
✅ Kwa nguvu za kijeshi na ulinzi wa kivitendo (combat capability):
➡️ JWTZ iko juu kivita – kwa sababu:
• Lina silaha, mafunzo ya kivita, na linaweza kutekeleza vita dhidi ya taifa jingine.
• Ni chombo cha mwisho cha kutumia nguvu kubwa kulinda taifa.
🔚 Hitimisho:
• TISS iko juu kimkakati na kitaasisi (kwa sababu inamshauri Rais moja kwa moja na kuathiri maamuzi ya JWTZ).
• JWTZ iko juu kwa nguvu za kijeshi na hutumika kama chombo cha mwisho cha kulinda uhuru wa taifa.
Kwa lugha nyepesi:
TISS hutoa “akili”, JWTZ hutoa “nguvu”.
Na zote zikitumika kwa busara, hujenga taifa salama.
🔍 Kwa nini TISS ndiyo chombo kikuu?
✅ 1. Inasimamia usalama wa taifa kwa maana pana
• Haitazami tu uhalifu wa mitaani (kama Polisi) wala hatari za kijeshi tu (kama JWTZ).
• Inachambua vitisho vyote: vya kiuchumi, kisiasa, kijamii, kimazingira, kibinadamu, na vya kimataifa.
⸻
✅ 2. Hutoa taarifa kwa Rais moja kwa moja
• Hiki ni chombo pekee cha usalama ambacho hakipitii wizara yoyote, bali kiko chini ya Rais moja kwa moja.
• Hii inamaanisha kinahusika moja kwa moja na maamuzi ya mwisho ya usalama wa taifa.
⸻
✅ 3. Hudhibiti taarifa na mwelekeo wa vyombo vingine
• Polisi, JWTZ, na hata Takukuru au vyombo vya mipakani vinaweza kuhamasishwa kwa taarifa au angalizo la TISS.
• Ikiwa kuna hatari iliyofichika, TISS ndiyo hutoa tahadhari (early warning) kwa vyombo vyote.
⸻
✅ 4. Kina mtazamo wa ndani na nje kwa wakati mmoja
• Kinafuatilia maadui wa taifa walioko ndani (uhaini, ujasusi, njama) na wale wa nje (ugaidi, mashirika ya kigeni yenye ajenda ya kisiasa au kiuchumi).
• Kwa hivyo ni chombo cha pekee chenye uwezo wa kuona “picha kamili” ya usalama wa nchi.
⸻
⚠️ Hata hivyo…
• TISS haitekelezi sheria moja kwa moja (hakikamata, halipeleki kesi mahakamani).
• Hii maana yake ni kwamba, licha ya kuwa juu kistratejia, bado huhitaji Polisi au JWTZ kutekeleza maamuzi yake kwa vitendo.
⸻
🔚 Hitimisho:
TISS ni ubongo wa mfumo wa usalama wa taifa.
Polisi ni mikono ya utekelezaji.
JWTZ ni ngao ya kupambana na maadui wa nje.
Viongozi ni wasimamizi wa mwelekeo wa kisera.
Kwa pamoja, vyombo hivi vinashirikiana, lakini TISS ndicho chombo cha msingi na cha juu zaidi katika mnyororo wa usalama wa taifa.
Usikariri bwashee mara nyingi katibu wa vikao huwa RPC , rejea sakata la yule RC wa shinyanga na RPC wa wakati ule , ikabidi jiwe aingilie katiNdio nashangaa maana Rso ndio katibu wa vikao vya kamati ya ulinzi na usalama mkoa
DGTIS hawezi kumpa maelekezo IGP , kwenye vyombo vya ulinzi na Usalama Ki seniority akitoka mkuu wa majeshi CDF anaefata ni IGP kwahiyo IGP ni mkubwa kwa DGTIS, hata kwenye vikao vya Rais huwa wanajipanga ki seniority akitoka CDF anafata IGP.
Isipokua kazi ya TIS ni kutafuta taarifa kiutaratibu hawaruhusiwi kukamata ukamataji wowote wanaoufanya ni kinyume na sheria , kwahiyo baada ya kutafuta taarifa ndo zinatolewa kwenye vyombo vingine vya ulinzi ili zifanyiwe kazi ikiwepo kukamata ikiwa itahitajika, kwahiyo DGTIS hamna namna anaweza kumpa maelekezo IGP, yeye atapeleka taarifa kwa Rais , alafu Rais ndo ataangalia hayo maelekezo ayashushe kwa mkuu yupi wa vyombo vya usalama kama CDF, IGP au CGP
Katika ndoto zao walisahau kuweka akiba ya uwezo wa mamlaka ya uteuzi katika kuamua kuwaletea mtu kutoka nje ya idara yao.Ili leta kizaizai sana , maana kule magereza walikuwepo ma CP waliojiandaa kuwa CGP ila sasa ndo maelekezo ya amiri jeshi Mkuu hakuna wa kupinga
We unaodhani jiwe alikuwa fair?, unadhani CGP kutoka JWTZ angepewa ushirikiano unaotakiwa?Katika ndoto zao walisahau kuweka akiba ya uwezo wa mamlaka ya uteuzi katika kuamua kuwaletea mtu kutoka nje ya idara yao.
Maana aliwahi kuwatahadharisha wakati wa ukaguzi wa ujenzi wa yale maghorofa yao pale ukonga kuwa anaweza kuwaletea CGP kutoka nje ya Magereza
Bila shaka ashapata mwongozo
Kwa sababu katiba hiyo hiyo haijaizuia CIC kuunda majeshi mengine iwapo itaonekana inafaa na mahitaji ya kiulinzi na usalama.Hata magereza ki protocol wanatakiwa wawe juu ya TIS maana katiba hadi muda huu haitambui TIS kama jeshi majeshi ya ulinzi na usalama yanayotambuliwa kwenye katiba ni Jwtz, Polisi, Magereza na Jeshi la kujenga taifa, kwahiyo ni basi tu huwa wanavunja protocol ilitakiwa aanze 1.CDF , 2. IGP, 3.CGP 4. DGTIS .
Ila huwa namuona anakaa wa 3 pembeni ya IGP sijui huwa wanatumia protocol gani
Umesoma marekebisho ya Sheria Yao ya mwaka 2023?Hata wizara ya uwekezaji ipo chini ya ofisi ya Rais, ina maana wizara hiyo ni superior kuliko wizara zingine?
Jeshi la polisi lipo kikatiba ila idara ya usalama haipo kwenye katiba bali imeanzishwa na sheria za kawaida tu.
Ikumbukwe 'idara' ni sehemu ndogo ya taasisi fulani kubwa.
Polisi ni jeshi kamili lakini idara ya usalama sio jeshi kamili linalojitegemea.
Hili neno nalo halipo sahihiNatamani ungejua kwanini mmoja anaitwa 'Mkuu wa Majeshi ya Ulinzi na usalama' na mwingine anaitwa 'Mkurugenzi Mkuu' wa 'Idara' hapo ungekuwa na uwezo wa kung'amua mambo kiwepesi.
Hawana bali wana pistol kwa ajili ya ulinzi binafsi!K
Kwani tiss hawana hizo smg na silaha nyinginezo?
Mkuu ni kweli usemayo lakini DG wa TISS nimeongelea hapo juu kiufundi yupo juu ya IGP kwani kwa mfano ana uwezo wa kumweka kizuizini IGP au pia kiongozi yoyote wa ngazi za juu.Lakini ikumbukwe IGP anawakilisha taasisi kubwa kiutendaji tena iliyoanzishwa kwa mujibu wa katiba.
Wakati DGIS anaongoza idara ambayo imeanzishwa kisheria na sio kikatiba.
Ni jambo lililowazi kwamba kitu chochote kilichoanzishwa na katiba ya nchi kina nguvu mbele ya macho ya sheria kuliko kilichoanzishwa na sheria za kawaida.
Tafsiri yake ni kwamba mchakato wa kulibadilisha jeshi la polisi ni suala lenye mchakato mrefu kwasababu lazima uguse katiba inasemaje ili usije kwenda kinyume na katiba.
Lakini mchakato wa kuibadilisha idara ya usalama ni wa kawaida maana unapeleka tu mswada wa marekebisho ya sheria husika inafanyiwa amendment haihitaji kuhusisha katiba.
Ni sawa na kusema kati ya waziri wa mambo ya ndani na waziri wa mambo ya nje, mkubwa nani.Hayo yote nayajuwa, bado hujasema mkubwa nani.
Tunaomba link ya muongozo uliotoaMkuu ni kweli usemayo lakini DG wa TISS nimeongelea hapo juu kiufundi yupo juu ya IGP kwani kwa mfano ana uwezo wa kumweka kizuizini IGP au pia kiongozi yoyote wa ngazi za juu.
Lakini kama ni yeye uamuzi ukipitishwa ni Deputy na mazee wa MI ndo watamweka DG wao kizuizini kama sio…
Huu ni mfano mojawapo wa kwanini DG wa TISS ni mkubwa kwa IGP.
Mfano mwingine ni kuhusu special operations kama kuwashugulikia magaidi au majasusi wa kitoka nje ambao ni TISS ambao huzisimamia na kutoa maagizo kwa IGP ( behind the scenes) ambae atatoa ushirikiano kwa logistics.
Operesheni kama ya kumkamata mtuhumiwa wa uhaini Mohamed Tamim iliongozwa na TiSS na MI, mzee Mabere Marando akiwemo na si Solomon Liani aliekuwa IGP wa wakati huo. Hivyo ukiona hawa TISS wako kazini fahamu Mkuu wa nchi amepewa brief na ameOK operation na IGP apigiwa simu aandae logistics.
Kwa sheria na katiba TISS yapaswa kugawanywa kwa kuwa na ya ndani (domestic kama FBI) inokuwa chini ya Mambo ya Ndani na TiSS foreign (Kama CIA) ambayo inakuwa chini ya wizara ya mambo ya Nje au hukohuko Utawala Bora au Ofisi ya Raisi.
TISS ni idara muhimu kwa nchi si ya kuichukulia poa na huko nyuma niliwahi kutoa mapendekezo ya muundo wake.
Hivyo ni kweli mabadiliko ya katiba na sheria ni muhimu ili kuhakikisha integrity inakuwepo kwenye Idara na vyombo vingine.
Samahani mkuu. Kama hutojali naomba nipatie specific provision inayoitambua idara kama jeshi kamili.Umesoma marekebisho ya Sheria Yao ya mwaka 2023?
Idara ya usalama Sasa ni jeshi kamili.
Tena la ulinzi na Usalama
Yaani wanapiga kote kote
Ndiyo hivyo mkuu title ya CDF inasomeka mkuu wa majeshi ya ulinzi na usalama na sio mkuu wa jeshi.Hili neno nalo halipo sahihi
Chief of defence force maana yake ni mkuu wa jeshi la ulinzi tu.
Ni kama Sasa police wanavyolazimisha IGP aitwe mkuu wa jeshi la police na walitaka cheo chake kiitwe Chief of police force
Hivi kuna mahali huyu mama yake Lucas Mwashambwa anasoma au yote yanatoka akilini naona anaflow tu bila kusoma
Au kameza hii hotuba?
Narudia tena mkuu, TISS sio 'jeshi kamili' hakuna sehemu yoyote ya sheria inayoitambua TISS kama jeshi bali kama idara ama chombo kinachoshughulikia masuala ya usalama kwa kutumia intelijensia.Umesoma marekebisho ya Sheria Yao ya mwaka 2023?
Idara ya usalama Sasa ni jeshi kamili.
Tena la ulinzi na Usalama
Yaani wanapiga kote kote