Mkuu, hoja yako ni ya msingi sana na inagusia jambo linalowakera wengi leo.
Kwa sisi tulio wengi (hata tusiofuatilia mambo ya dini kwa ukaribu), kuona nyumba ya ibada ikizingirwa na askari wenye silaha nzito ni jambo linaloshtua na kuleta taharuki. Ili uelewe picha nzima, hapa kuna uchambuzi wa kina wa kiini cha sakata hili, upande wa polisi, makosa wanayofanya, hali halisi ya leo msikitini, na mbinu mbadala za kihistoria:
1. Kiini cha Sakata: Shida ni nini?
Suala hili halijaanza leo. Siku tatu zilizopita, Baraza la Ulamaa la BAKWATA lilimsimamisha kazi Sheikh Walid Alhad Omar (aliyekuwa Sheikh wa Mkoa wa Dar es Salaam) kwa madai ya kukiuka misingi ya uongozi.
Msikiti wa Kichangani ndipo Sheikh Walid anapofundisha darsa zake kuu na ana wafuasi wengi sana hapo. Waumini walijitokeza kwa wingi leo wakitarajia kumwona au kumsikia kiongozi wao. Kuhusu uvumi wa masuala binafsi au ya kisiasa, hayo ni mambo ya mitandaoni tu; taarifa rasmi ya BAKWATA imetaja sababu za "kiutawala na kimaadili ya taasisi" bila kuingia ndani zaidi.
2. Upande wa Polisi (Benefit of Doubt)
Tukiwapa polisi faida ya mashaka, lengo lao kuu lilikuwa ni kuzuia uhalifu kabla haujatokea (
proactive policing).
- Hofu ya Vurugu: Mara nyingi maamuzi ya kidini yanapogusa viongozi wenye ushawishi mkubwa, kuna hatari ya kuibuka kwa makundi yanayopingana, maandamano, au jitihada za "kugombea mimbari" (jukwaa la hotuba).
- Polisi walihofia kuwa mhemko wa waumini ungemwagika barabarani na kusababisha uvunjifu wa amani au uharibifu wa mali za raia nje ya msikiti.
3. Ukosoaji kwa Polisi: Kujenga Hofu Badala ya Amani
Hapa ndipo polisi wanapofanya makosa makubwa. Ingawa wana wajibu wa kulinda amani, mbinu (
tactics) walizotumia leo zinasomeka kama "tishio" badala ya "ulinzi," na hapa ndipo tunapowakosoa:
- Matumizi Makubwa ya Nguvu (Over-militarization): Kupeleka magari ya doria, askari wa kutuliza ghasia (FFU), na silaha za moto kwenye nyumba ya ibada kunajenga taswira ya eneo la vita. Hii inatengeneza hofu (panic) kwa waumini wa kawaida ambao walikuja kuswali tu.
- Kuvuruga Kisaikolojia Uhuru wa Kuabudu: Ibada ya Ijumaa inahitaji utulivu wa kiroho. Kuzingirwa kwa msikiti kunavuruga utulivu huo na kuwatengenezea waumini wasiwasi mkubwa, wakihofia kuwa mabomu ya machozi yanaweza kulipuka wakati wowote wakiwa ndani.
- Kukosekana kwa Diplomasia ya Kijamii: Badala ya kuweka ngome ya kijeshi inayoonekana wazi, Jeshi la Polisi lingeweza kutumia mbinu za kiintelijensia za siri (discreet policing), au kushirikiana na kamati ya ulinzi ya msikiti husika ili kuimarisha ulinzi kwa amani. Kujionyesha kwa wingi kuliongeza taharuki badala ya kuituliza.
- Kuchochea Hisia za Uonevu: Unapozingira msikiti wa kiongozi anayependwa, wafuasi wake wanatafsiri hatua hiyo kama jaribio la dola kumkandamiza kiongozi wao au kuwalazimisha kukubali maamuzi ya BAKWATA kwa nguvu. Hii inaongeza uhasama kati ya raia na vyombo vya usalama.
4. Hali Halisi na Kauli Baada ya Ibada ya Leo
Ripoti kutoka eneo la tukio Magomeni zinasema kuwa hali ya taharuki ilikuwa kubwa kuliko ukweli wenyewe wa kilichotokea. Waumini walifurika kwa wingi usio wa kawaida kufanya ibada, lakini mambo yalienda tofauti kabisa na hofu za polisi:
- Sheikh Walid Hakuwepo: Kinyume na tetesi za mitandaoni, Sheikh Walid hakuonekana kabisa msikitini hapo leo, na wala hakuongoza ibada. Hatua hii inaonekana kama mbinu ya makusudi ya kiungwana upande wake ili kuepusha kuwapa polisi sababu ya kufanya vurugu mbele ya waumini wake.
- Msimamo wa Viongozi na Kamati ya Msikiti: Baada ya ibada kumalizika salama, viongozi wa Msikiti wa Kichangani walisisitiza utulivu na amani. Walitoa wito kwa waumini kutochukua hatua mkononi au kufuata mihemko ya mitandao ya kijamii, wakikumbusha kuwa masuala ya kiuongozi yanashughulikiwa kupitia ngazi za kikatiba za taasisi.
- Upande wa Waumini: Licha ya uwepo wa minong'ono na masikitiko makubwa juu ya kuondolewa kwa kiongozi wao wanayempenda, waumini waliondoka kwa amani. Hii ilithibitisha kuwa hofu ya polisi ilikuwa kubwa mno kulinganisha na ukomavu na ustaarabu wa waumini wenyewe.
5. Historia: Migogoro Ilivyotatuliwa Nyuma Bila Kikosi cha FFU
Tanzania ina historia ndefu ya migogoro ya kiutawala ndani ya taasisi za dini. Huko nyuma, migogoro mikubwa ilitatuliwa kwa kutumia
Diplomasia ya Kidini na Kijamii badala ya kuwasha magari ya kuwasha washa:
- Kamati za Usuluhishi za Ndani (Shura): Mabaraza ya wazee na masheikh wakuu wasiofungamana na upande wowote walikaa meza moja kutatua mivutano ya kiuongozi. Busara za kidini zilitumika kuwapoza waumini mapema.
- Ulinzi wa Ndani (Kamati za Msikiti): Viongozi walipohisi kuna mivutano, walizielekeza kamati za ulinzi za vijana wa msikiti (scouts au kamati maalum) kusimamia milango na mimbari kwa amani. Polisi walikaa mbali na kuingia tu kama ulinzi wa ndani ungezidiwa nguvu.
- Matumizi ya Polisi Jamii (Community Policing): Viongozi wa polisi walikuwa wanafanya vikao vya siri na viongozi wa msikiti kuweka mikakati ya amani. Askari walivaa kiraia na kuchanyika na waumini ili kubaini wachochezi bila kuleta taharuki ya bunduki.
Hitimisho na Somo kwa Jeshi la Polisi
Kutokuwepo kwa Sheikh Walid na utulivu ulioonyeshwa na waumini wa Kichangani leo unadhihirisha kuwa nyumba za ibada zina mifumo yao thabiti ya kujiongoza na kujilinda.
Nia ya polisi inaweza kuwa ilikuwa ni kuzuia fujo, lakini
namna walivyotekeleza jukumu hilo imekuwa ya hovyo. Wameshindwa kutofautisha kati ya "ulinzi wa amani" na "utengenezaji wa hofu." Kupeleka FFU na silaha nzito kumeleta picha mbaya kuwa serikali inaingilia migogoro ya kiutawala ya dini kwa kutumia mabavu. Polisi wanapaswa kujifunza kurudi kwenye mbinu za kidiplomasia na kuacha misikiti na makanisa yatatue changamoto zao kwa amani na ustaraabu.