Taja mwiko, mila au desturi za kabila lenu au mahali ulipokulia

[tpaul]

Desturi ya nyumbani kwetu ukisonga ugali ukimaliza mwiko lazima uuoshe. Marufuku kuacha mwiko mchafu. Hata sijui ina maana gani ila nimekua nayo mpaka leo nikimaliza kusonga ugali lazima nioshe mwiko kabla hata chakula hakijafika mezani.

Nadhani hii inasidia kuimarisha suala la usafi mkuu.

 

[Accumen Mo]

Kutoosha vyombo usiku ni nuksi, mkipika chakula wakati wa kula jioni msimalize chote mbakize Kwa ajili ya mizimu yenu yaani wafu ndugu zenu wa familia, pia mwiko kupita ukimuona mtu wa jinsia tofauti au mtu mzima akiwa anakojoa kwenye njia, usimvuke mtu miguu yake

Hapa tupo tofauti si mila zetu ila ni utaratibu wa familia yetu ,hatulali na chombo kichafu hata 7 usiku vitaoshwa ..

 

[nyongolwe]

Kwetu ni kosa kumuoa ndugu mfano mtoto wa mjomba au shangazi.

 

[tpaul]

Kwetu ni mwiko kutahiriwa

Du! Bila shaka kwenu ni ujaluoni au usukumani mkuu. Kwa hiyo wewe hapo una govi mkuu?😀 😀 😀

 

[rodrick alexander]

Kwetu ni mwiko kuua nyoka Ila binafsi nimeshaua nyoka na ni viumbe naowaogopa sana

 

[Faana]

Makabila yote hapa Afrika au nchi nyingine za Ulaya, Asia na Marekani, wanayo miiko, mila au desturi zilizozoeleka kiasi cha kurithiwa kutoka kizazi kimoja hadi kingine.

Hapa Tanzania, kwa mfano, kuna mambo fulani ambayo ni mwiko kufanyika katika jamii na ikitokea mmoja wa wanajamii akaenda kinyume na mwiko huo anaweza kupata balaa au kuwasababishia wanajamii wengine balaa.

Baadhi ya mambo/matendo hayo ni kama ifuatavyo:

1. Jogoo akiwika usiku kabla ya mapambazuko huchukuliwa kuwa ni laana ama uchuro. Adhabu yake ni kuchinjwa na kufanywa kitoweo.

2. Bundi akilia usiku karibu na maskani ni balaa. Ili kuepukana na hiyo balaa, unatakiwa kuamka ukoke moto na kuchoma punje za mtama kwenye moto huo hadi punje hizo zilipuke.

3. Kwa kabila letu, hairuhusiwi mtu kutupa tula (Sodom apple) kumvuka msichana au mvulana ambaye bado yupo jandoni. Kufanya hivyo kunaweza kusababisha kifo au kuleta balaa kwa mhusika.

4. Ukiwa unapita porini na kukuta uyoga (edible mushroom) usiuache hapo ulipo. Hata kama huutaki au hujisikii kuula, ungo’e na kuuweka sehemu iliyoinuka ili mtu mwingine anayeuhitaji akipita auchukue akale. Kuuacha bila kuung’oa inaweza kukusababishia matatizo au mikosi.

5. Maisha ya kijijini ni ya kijamaa na watu huishi kwa kusaidiana. Kuna wakati unaweza kukosa unga ukaenda kuomba kwa jirani. Hata kama huyo jirani uliyemuendea naye hana unga wa kukugawiwa, chombo ulichoenda nacho hakirudi bure. Angalau akuwekee unga kisoda kimoja kwenye chombo hicho ili kisirudi tupu. Ni mwiko chombo hicho kurudi tupu.

6. Ukitembelewa na mgeni ambaye hajakutembelea baada ya muda mrefu hata kama huna chakula mmegee ukoko kutoka kwenye sufuria atafune au hata fundo la maji anywe. Ni mwiko mgeni huyo kuondoka kwako bila kula chochote.

Hii ni baadhi ya miiko ninayoweza kukumbuka kwa haraka haraka. Nitaongezea mingine wasaa mwingine. Je, wewe kwenye kabila lako au mahali ulipokulia, ni miiko gani umewahi kuishuhudia na mpaka inaheshimiwa? Tupia mmoja hapa tujifunze kitu.

Nawasilisha.​

Jirani zangu
Ni mwiko kutumia choo wao ni vichakani tu

 

[tpaul]

Ni marufuku baba mkwe kuingia chumbani kwa mkwe and vice verse. Hata kama inanyesha mvua ya mawe acha tu ikunyeshee au nenda kajikinge kwa jirani.

 

[Eng Nyahucho]

yote uliyotaja isipokuwa namba tatu tu ni mwiko kwetu, nyongeza;
1. Mwanamke huruhusiwi kula firigisi, huu ni mwiko kwa jamii yetu
2. Mama mkwe hali kuku ukweni, huu ni mwiko kwa jamii yetu
3. Ukienda kuomba deni ama msaada hasa mfugo ukaenda na kamba, kama hutapata huo mfugo huruhusiwi kurudi na hiyo kamba, unaiacha sehemu husika uliyoenda
4. Mbweha kubweka jirani na nyumbani ni mkosi, tegemea msiba muda wowote
5. Mtoto wa kike kubeba mimba kabla hajakeketwa ni laana, hivyo inatakiwa umtupilie mbali na asirudi nyumbani (zamani)
6. Kuzaa mtoto akatanguliza miguu ni laana kwa ukoo wako
7. Mwanaume kuolewa na mwanaume mwenzake ni laana
8. Kijana kumpiga baba/mama yako ni laana kwa ukoo wako


Na mengine mengi, japo sababu ya mengine sijui maana tumerithi kwa wazee wetu

 

[tpaul]

Kwetu ni mwiko kuua nyoka Ila binafsi nimeshaua nyoka na ni viumbe naowaogopa sana

Bila shaka wewe ni mmasai mkuu. Kuna ukoo mmoja wa kimasai (ukoo wa MOLLEL kama sikosei) hawaui nyoka, hata akiingia ndani ya nyumba.

 

[tpaul]

yote uliyotaja isipokuwa namba tatu tu ni mwiko kwetu, nyongeza;
1. Mwanamke huruhusiwi kula firigisi, huu ni mwiko kwa jamii yetu
2. Mama mkwe hali kuku ukweni, huu ni mwiko kwa jamii yetu
3. Ukienda kuomba deni ama msaada hasa mfugo ukaenda na kamba, kama hutapata huo mfugo huruhusiwi kurudi na hiyo kamba, unaiacha sehemu husika uliyoenda
4. Mbweha kubweka jirani na nyumbani ni mkosi, tegemea msiba muda wowote
5. Mtoto wa kike kubeba mimba kabla hajakeketwa ni laana, hivyo inatakiwa umtupilie mbali na asirudi nyumbani (zamani)
6. Kuzaa mtoto akatanguliza miguu ni laana kwa ukoo wako
7. Mwanaume kuolewa na mwanaume mwenzake ni laana
8. Kijana kumpiga baba/mama yako ni laana kwa ukoo wako


Na mengine mengi, japo sababu ya mengine sijui maana tumerithi kwa wazee wetu

Asante kwa nyongeza mkuu. Bila shaka wewe ni mtu kutoka "Kanda Maalumu" Hiyo namba 3 hata kwetu ipo (unaacha kamba hadi mfugo ukipatikana kamba hiyo itatumika kuufunga). Hiyo ya kutooa binti asiyekeketwa au binti huyo kuzaa, ni kutoka kanda maalumu kabisa.

Halafu hiyo ya mtoto kutompiga baba yake kama ikitokea inakuwa ni laana inayoendelea kizazi hadi kizazi hadi lifanyike tambiko maalumu kuitengua.

Ni hivi ukimpig baba yako, nawe pia utapigwa na watoto wako nao watakaokupiga nao wao pia watapigwa tu....yaani unakuwa ni mwendelezo wa milele.

Hii nimeishuhudia pale kijijini kwetu. Kuna mzee mmoja alikuwa akimpiga baba yake. Naye watoto wake walimpiga na wale watoto wake waliompiga nao pia walipigwa na wao pia wanapigwa. Ni laana isiyofutika hadi tambiko lifanyike kutengua laana hiyo.

 

[tpaul]

Kwenye kabila letu:
1. Ni mwiko mwanamke aliyejifungua kula nyama ya kuku. Inasemekana akila kuku maziwa yatakuwa hayatoki.
2. Ni marufuku mjamzito kula mayai. Ikiwa atakula mayai, atamzaa mtoto kipara (asiyekuwa na nywele).

 

[Eng Nyahucho]

Asante kwa nyongeza mkuu. Bila shaka wewe ni mtu kutoka "Kanda Maalumu" Hiyo namba 3 hata kwetu ipo (unaacha kamba hadi mfugo ukipatikana kamba hiyo itatumika kuufunga). Hiyo ya kutooa binti asiyekeketwa au binti huyo kuzaa, ni kutoka kanda maalumu kabisa.

Halafu hiyo ya mtoto kutompiga baba yake kama ikitokea inakuwa ni laana inayoendelea kizazi hadi kizazi hadi lifanyike tambiko maalumu kuitengua.

Ni hivi ukimpig baba yako, nawe pia utapigwa na watoto wako nao watakaokupiga nao wao pia watapigwa tu....yaani unakuwa ni mwendelezo wa milele.

Hii nimeishuhudia pale kijijini kwetu. Kuna mzee mmoja alikuwa akimpiga baba yake. Naye watoto wake walimpiga na wale watoto wake waliompiga nao pia walipigwa na wao pia wanapigwa. Ni laana isiyofutika hadi tambiko lifanyike kutengua laana hiyo.

hata ukimtusi Mama/Baba yako nawe lazima ijirudie kwako..
Ila mengine ni mazuri sana ili kuishi kwa kuheshimiana, mfano Dada yako kukuachia laana, au kuheshimu mali au kitu chochote kutoka kwa mtu mliyeoa sehemu moja, hivi ni baadhi ya vitu ambavyo wazazi wanatusihi sana. Wanasema fanya yote lakini epuka kutapeli mtu mliyeoa pamoja ama mali yake kupotelea kwako

 

[The Eric]

Huko nilipotokea ni marufuku mwanamke aliyeolewa kulala na chupi isipokuwa tu kipindi akiwa mwezini

🤣🤣🤣🤣 hii tamu sana.

 

[The Eric]

Hii ya kutofagia usiku hata kwetu ipo mkuu. Hebu taja nyingine zaidi watu wajifunze.

Kwetu mtu akiwa amelala chini usimvuke. Ukimvuka inasemekana hakuwi (harefuki). Ili undo au ku reverse hilo tatizo la kutokuwa, unatakiwa kumvuka kwa mara ya pili kuelekea upande uliomvukia.

Hiyo ya kumvuka mtu ipo na kwetu pia,

Kwetu huruhusiwi kulala kwenye kitanda shingoo ielekee kusini mwa kitanda bali ulale kaskazini mwa kitanda, mzungu wa nne kwetu ni marufuku.

Kwetu hurusiwi kushona nguo usiku.

Unapofiwa na mpendwa wako wote hamruhusiwi kuoga mpaka matanga yaishe kabisa.

 

[Supu ya kokoto]

yote uliyotaja isipokuwa namba tatu tu ni mwiko kwetu, nyongeza;
1. Mwanamke huruhusiwi kula firigisi, huu ni mwiko kwa jamii yetu
2. Mama mkwe hali kuku ukweni, huu ni mwiko kwa jamii yetu
3. Ukienda kuomba deni ama msaada hasa mfugo ukaenda na kamba, kama hutapata huo mfugo huruhusiwi kurudi na hiyo kamba, unaiacha sehemu husika uliyoenda
4. Mbweha kubweka jirani na nyumbani ni mkosi, tegemea msiba muda wowote
5. Mtoto wa kike kubeba mimba kabla hajakeketwa ni laana, hivyo inatakiwa umtupilie mbali na asirudi nyumbani (zamani)
6. Kuzaa mtoto akatanguliza miguu ni laana kwa ukoo wako
7. Mwanaume kuolewa na mwanaume mwenzake ni laana
8. Kijana kumpiga baba/mama yako ni laana kwa ukoo wako


Na mengine mengi, japo sababu ya mengine sijui maana tumerithi kwa wazee wetu

Kurians.

 

[nyakubonga]

Ni marufuku kusema "naomba chumvi" usiku, Sema "naomba dawa ya mboga"

 

[Imalamawazo]

Desturi ya nyumbani kwetu ukisonga ugali ukimaliza mwiko lazima uuoshe. Marufuku kuacha mwiko mchafu. Hata sijui ina maana gani ila nimekua nayo mpaka leo nikimaliza kusonga ugali lazima nioshe mwiko kabla hata chakula hakijafika mezani.

Mmelelewa vizuri sana, kama una mdogo wa kike niunganishe naye.

 

[Da'Vinci]

Ni mwiko kwetu kumpa kitu mtu mkubwa ukiwa umesimama. Na ndevu zangu Ikitokea mzee kanituma maji ya kunywa basi lazima nipige magoti.🤔

 

[Mbaga Jr]

Mlivo jeuri na mnafanya tu wakati hamruhusiwi[emoji38][emoji38][emoji38]

Mm binafsi cjawahi kusex, nasubir mpaka nikioa ndipo mwanamke wangu huyo awe wa kwanza kunitoa bikra ya rungu langu

 

[tpaul]

Jirani zangu
Ni mwiko kutumia choo wao ni vichakani tu

Bila shaka watakuwa wabarbaig hao😂😂😂😂