vyema wengi tuna matumaianiWakuu,
Tunapozungumzia maendeleo ya nchi yetu, msingi mkuu wa Hayati Mwalimu Julius Kambarage Nyerere ulikuwa wazi: nchi inahitaji WATU NA ARDHI ili kujiletea maendeleo. Leo hii, miaka mingi tangu kuanzishwa kwa misingi hiyo, bado tunakabiliwa na kitendawili cha kuwa na rasilimali hizi mbili lakini bado tukategemea chakula na malighafi kutoka nje.
Nimeamua kuandika uzi huu kwa kuangalia kwa kina suala la kilimo, hasa uzalishaji wa ngano, tukizingatia nguvu kazi yetu (watu) na ardhi tuliyonayo.
Tuna Ardhi Kubwa, lakini kwa nini Tunashindwa Kujitosheleza kwa Ngano?
Hebu tuangalie zao la ngano.
Tanzania ina maeneo yenye mazingira yanayofaa kabisa kwa kilimo cha ngano, hususan katika nyanda za juu za kaskazini na kusini. Mikoa ya Arusha, Manyara, Kilimanjaro, Iringa, Njombe, Mbeya na Rukwa ni miongoni mwa maeneo muhimu yenye uwezo mkubwa wa uzalishaji.
Hata hivyo, mahitaji ya ngano nchini ni makubwa kuliko uzalishaji wetu wa ndani, na hivyo tunalazimika kuagiza kiasi kikubwa kutoka nje ya nchi.
Kwa mujibu wa takwimu za biashara za kimataifa (World Bank/UN Comtrade) na ripoti za kiuchumi, Tanzania iliagiza ngano na meslin zenye thamani ya takribani dola za Marekani milioni 392.2 mwaka 2024, kiasi kilichofikia takribani tani milioni 1.344. Takwimu hizi kutoka mabenki na taasisi za kifedha zinatupa picha halisi ya fedha nyingi za kigeni zinazotoka nchini kila mwaka kununua zao ambalo lingeweza kulimwa hapa nyumbani na Watanzania wenyewe.
Hoja yetu si kuacha kuagiza ngano mara moja, bali ni kuwa na mkakati thabiti wa kupunguza utegemezi huo kwa kuongeza tija na ushindani wa uzalishaji wa ndani.
Kuangalia mifano ya nchi kama Saudi Arabia na Ukraine kunaweza kutusaidia kuona namna ambavyo rasilimali watu na ardhi zinavyoweza kutumiwa kwa ufanisi au kukabiliwa na changamoto:
Saudi Arabia: Hii ni nchi yenye asilimia kubwa ya jangwa, upungufu mkubwa wa maji, na changamoto za asili katika kilimo. Pamoja na hayo, imewekeza kwa nguvu katika teknolojia, mifumo ya kisasa ya umwagiliaji, na mikakati ya usalama wa chakula ili kulinda uzalishaji wake wa ndani.
Ukraine: Inajulikana kama moja ya vikapu vya chakula duniani (breadbasket). Licha ya changamoto kubwa za kiusalama na vita vilivyoanza mwaka 2022, nchi hiyo imeendelea kuonyesha jinsi sekta ya kilimo ilivyowekewa mifumo madhubuti ya uzalishaji na usafirishaji wa nafaka kimataifa.
Somo kwetu si kwamba nchi hizi hazina changamoto, bali ni kwamba usalama wa chakula ni suala la mkakati wa kitaifa, uwekezaji sahihi, na usimamizi wa rasilimali watu na ardhi.
Swali la msingi ni hili:
Tunawezaje kujenga mfumo utakaotumia kwa ufanisi ardhi yetu na nguvu kazi yetu kupunguza utegemezi huu?
Tatizo sio Ardhi Pekee; ni Tija na Mipango ya Uzalishaji
Mara nyingi tunajivunia kuwa na ardhi kubwa inayofaa kwa kilimo. Lakini kumiliki ardhi si sawa na kuwa na chakula mezani.
Kilimo chenye tija kinahitaji mchanganyiko wa mambo ya msingi yafuatayo:
Mbegu Bora na Pembejeo: Zinazopatikana kwa wakati na kwa bei inayomuduwa na wakulima wadogo na wa kati.
Umwagiliaji na Teknolojia: Kuacha kutegemea mvua pekee na kutumia mashine na zana za kisasa za kilimo ili kuongeza mavuno kwa hekta.
Utafiti na Wataalamu: Kuunganisha taasisi za utafiti na changamoto halisi za mashambani.
Ufadhili na Masoko: Mitaji yenye riba nafuu kwa wakulima na miundombinu ya kuhifadhi na kusafirisha mazao.
Kama tunataka kupunguza uagizaji wa ngano, tunahitaji mpango kazi maalum wa miaka 5 hadi 10 wenye malengo yanayopimika: eneo litakalolimwa, tani zinazotarajiwa kwa hekta, gharama za uzalishaji, na ushirikishwaji wa viwanda vya ndani vya kusaga ngano kununua mazao ya wakulima wa nyumbani.
Wataalamu Wetu na Nguvu Kazi: Tunawatumia Vipi?
Tanzania ina vyuo na taasisi bora zinazozalisha wataalamu wa kilimo, zikiwemo Chuo Kikuu cha Kilimo cha Sokoine (SUA) na taasisi mbalimbali za utafiti.
Hata hivyo, kuna pengo kubwa kati ya elimu inayotolewa na mazingira halisi ya uzalishaji:
Wahitimu wengi wa kilimo wanajikuta wakifanya kazi nje ya taaluma zao kutokana na ukosefu wa mifumo inayowezesha kuanzisha biashara za kilimo au kupata ardhi ya uzalishaji kwa urahisi.
Vijana wetu wana nguvu kazi na maarifa, lakini mfumo unashindwa kuwakutanisha na mitaji, ardhi iliyopimwa kwa ajili ya kilimo cha kibiashara, na teknohama za kisasa.
Ukuaji wa uchumi na usalama wa chakula hauwezi kufikiwa ikiwa tutaendelea kulalamika kuhusu ukosefu wa ajira wakati rasilimali yetu kubwa (wataalamu na vijana) haijapewa nyenzo za kuzalisha mali kwenye ardhi yetu.
inahitaji NAFRA wahifadhi sana.mchele unaweza hifadhiwa hata miaka 50+ shida hawanunui sana sasa NAFRAtunajitahidi,kwasasa tuna oversupply ya mahindi,nyanya,vitunguu,mchele na hatujui tuuze wapi,bei ziko chini
wewe na sio wengine wewe ndio uko hivyoTatizo kubwa la waafrica wana ujinga sana IQ ndogo
Nyie ni wajinga mna IQ ndogo sanawewe na sio wengine wewe ndio uko hivyo
kapimwe ukichaaa???? hamna nchi wala taifa duniani linajitegemea kwa kila kitu kwa asilimia 100 kima wewe na mpuuzi . unacchojua ni kuandika sasa.............sasa.....................sasa..........................sasa klama unajua lolote lala uko fala weweGentleman,
Kama taifa tupo vizuri sana kwa sasa. Na tumeanza kutoka kwenye kasunba na mkwamo huo wa utegemezi,
na,
kwasasa sasa hususani kwenye awamu hii ya 6 chini ya Rais Dr.Samia Suluhu Hassan, kwa sehemu kubwa zaidi ametuongoza vema kujiondoa huko kwenye utegemezi, na sasa tunazalisha na tunajitegemea na kufanya mambo yetu wenyewe na kwa gharama zetu wenyewe, mathalani hata uchaguzi mkuu wa Oct 2025, serikali ya Tanzania imeugharamia kwa 100% tofauti kabisa na vipindi vilivyopita.
Hata bajeti ya serikali,
kwa sehemu kubwa ni pesa za waTanzania.
Mpaka kufikia 2050,
Tanzania itajitegemea kwa 100% katika kila kitu, na kama ilivyo sasa hakuna taifa lolote duniani linaweza kuishinikiza au kuilazimisha TANZANIA namna ya kuendesha mambo yake ya ndani, kama ambovyo wakati mwingine vibaraka wanalazimisha mambo ya fanyike kama walivyotumwa na mabwenyenye yanayowafadhili.
Hata vibaraka wa mabwenyenye ya magharibi, kwasasa tunaweza kuwadhibiti wenyewe bila mbambamba yoyote![]()
uko mweupe kichwani.... mfumo wa laser mfumo wa laser upi huo we fala????????unajua laser za bei chhe?????? kuongelea kampuni ya x na kupima na tz au africa ni matatizo ya akili hayo......Akili hatuna,
Kampuni ya, tweeter/X inamapato makubwa kuliko nchi zote za, Afrika kwa pamoja, hivi Tweeter wanamiriki ardhi wapi?
Malaysia kwa kutumia bandari Yao tu, wana GDP, kubwa, kuliko nchi zote za East Afrika, east Afrika yote tupo watu milioni 250+! Tunazidiwa, mapato na, watu milioni 4 wa, Malysia!
Kikwazo, cha kuendelea, hii nchi ni CCM, nchi hahihitaji vikao kupata maendeleo,
Bongo moja tu inatosha, Qatar imefika ilipo kwa akili ya mtu mmoja aliyeweka mifumo, Turkey hivyo hivyo, malysia hivyo hivyo,
Israel wapo jangwani, wakitengeneza mfumo wa laser weapon moja tu, wakauza, ni mapato yetu ya miaka 10!
unaaju Historia zao au uko nyuma ya keyboard na kufuatilia maneno waliyokuwa wanaongea mbelke ya media ndio kwako unaita uzalendo????Hatuna viongozi WAZALENDO wasio WABINAFSI kama MAGUFULI,NYERERE,SOKOINE,GADAFI,SAMORA,LUMUMBA,LISU
local cultivation sio kilimo bora??????????Shida ni marketing price na elimu ya kilimo bora
still watu wamebase kwenye local cultivation
wewe mwenye kubwa unasoma hoja za iq ndogo unawekwa upande gani wa iq mavi auNyie ni wajinga mna IQ ndogo sana
kutaka kuuza kwa bei ya dunia utspata hasara kubwa.Ngano ina shida.
1. Nchi tajiri na wazalishaji wakubwa wa ngano wanawaoa wakulima wao ruzuku kubwa sana. Matokeo yake wanazalisha ngano nyingi na wanaweza kuuza kwa bei rahisi na kushusha bei ya dunia. Wewe ukizalisha hapa Tanzania bila ruzuku na kutaka kuuza kwa bei ya dunia utspata hasara kubwa. Bei yake itakuwa chini kuliko hata ya mahindi.
2. Wakubwa-jinga na wafanyabiashara wanaingiza pesa nyingi kupitia import ya vitu. Mafuta ya kula, ngano, sukari, mchele, mbolea, mahindi ya bisi😁, nk nk. Hivyo kwao hakuna incentive ya kupunguza import.
3. Demokrasia. Kwenye nchi ya kidemokrasia si rahisi kubana imports ili kuongeza uzalishaji wa ndani. Wananchi/wapiga kura watakukula nyama ikitokea uhaba au bei kuongezeka.
unaaju Historia zao au uko nyuma ya keyboard na kufuatilia maneno waliyokuwa wanaongea mbelke ya media ndio kwako unaita uzalendo????
hao wote amna mzalendo hata mmoja zaidi walikuwa cheap dictatorsMagufuli ,alikuwa mzalendo
NYERERE alikuwa mzalendo
Mandela alikuwa mzalendo
Samora na Lumumba...Hawa mpaka timewapa majina ya barabara za mitaa ya kwetu
GADAFI.alikuwa mzalendo na alisisitiza UMOJA WA Africa,benki ya Africa na aliwasaidia wananchi wake.
Ambaye bado sijaona alishika madaraka ya uongozo ni LISU TU,ila naamini ana mzalendo,kama alipigwa RISASI lakini bado akarudi nchini kwa AJILI ya UPENDO kwa TAIFA lake,siamini kama lisu anapigania maslahi yake binafsi..angekuwa anataka kulamba asali angeshalamba..
Nipo tayari kujifunza kutoka KWAKO, napenda kujifunza kutoka kwa kila MTU,siwezi kusema najua kila kitu,
Nakusikiliza mkuu..UTOE HISTORIA ZAO,ili tupate kujifunza hapa.
hakuna kiongozi hata mmoja anayetambulika rasmi kuwa mzalendo kwa asilimia 100. Hii ni kwa sababu dhana ya "uzalendo wa asilimia 100" ni ya kinadharia na ya hisia, na tathmini ya kiongozi yeyote hutegemea mtazamo wa upande unaoangalia (kwa mfano, shujaa wa nchi moja anaweza kuwa adui au mdhalimu kwa nchi nyingine.Magufuli ,alikuwa mzalendo
NYERERE alikuwa mzalendo
Mandela alikuwa mzalendo
Samora na Lumumba...Hawa mpaka timewapa majina ya barabara za mitaa ya kwetu
GADAFI.alikuwa mzalendo na alisisitiza UMOJA WA Africa,benki ya Africa na aliwasaidia wananchi wake.
Ambaye bado sijaona alishika madaraka ya uongozo ni LISU TU,ila naamini ana mzalendo,kama alipigwa RISASI lakini bado akarudi nchini kwa AJILI ya UPENDO kwa TAIFA lake,siamini kama lisu anapigania maslahi yake binafsi..angekuwa anataka kulamba asali angeshalamba..
Nipo tayari kujifunza kutoka KWAKO, napenda kujifunza kutoka kwa kila MTU,siwezi kusema najua kila kitu,
Nakusikiliza mkuu..UTOE HISTORIA ZAO,ili tupate kujifunza hapa.
| Zao / Bidhaa | Asilimia Inayoagizwa Nje | Wastani wa Gharama kwa Mwaka (TZS) | Nchi Zinazotoa Zaidi |
|---|---|---|---|
| Ngano | ~85% - 90% | TZS Trilioni 1.3 | Urusi, Ukraine, Australia |
| Mafuta ya Kula | ~60% | TZS Bilioni 540 - 900+ | Malaysia, Indonesia (Palm oil) |
| Sukari | ~30% | TZS Bilioni 680 | Brazil, India, Thailand |
| Mbolea | ~95% | TZS Bilioni 600+ | Saudi Arabia, China, Morocco, Urusi |
| Maziwa ya Unga / Jibini | Inategemea viwanda | TZS Bilioni 54 | Kenya, Afrika Kusini, Ulaya |
Siku nyingi hujaonekana; pengine ni kwa sababu ya hayo uliyoyaweka hapo; pamoja na kwamba sikubaliani na sababu.tunajitahidi,kwasasa tuna oversupply ya mahindi,nyanya,vitunguu,mchele na hatujui tuuze wapi,bei ziko chini
Waliweka 'focus'. Wali-highlight. Wewe ulitaka kila jambo lirekebishwe kwa wakati huo huo mmoja?NYERERE NA MAGUFULI ULIOWATAJA WALISAIDIA NINI?