Ertugrul Bey
JF-Expert Member
- Aug 6, 2020
- 14,705
- 30,041
Kujadiliana na watu wasioamini uwepo wa Mungu (atheists) kunahitaji hekima, subira, na hoja zenye mashiko ya kimantiki badala ya kunukuu maandiko pekee. Katika mazingira ya Kiislamu, mjadala huu mara nyingi hujikita kwenye kutumia akili (Aql) na mazingira yanayotuzunguka (Fitra).
Hapa kuna mbinu na hoja unazoweza kutumia:
1. Hoja ya Uwepo wa Ulimwengu (The Argument from Creation)
Hii ni hoja ya msingi inayouliza: "Je, kitu kinaweza kutokea bila muumbaji?"
Mantiki: Kila kilichochongwa kina mchongaji, na kila jengo lina mjenzi.
Ulimwengu ni mfumo tata sana; hivyo basi, ni muhali (haiwezekani) kuwa umetokea kwa bahati mbaya tu.
Mfano: Ikiwa utamkuta mtu ameweka simu ya kisasa mezani na akakuambia kuwa vipande vya chuma na kioo vilijikusanya vyenyewe na kutengeneza simu hiyo kwa mamilioni ya miaka, huwezi kumwamini. Je, ulimwengu ambao ni tata kuliko simu unawezaje kutokea bila mpangaji?
2. Mpangilio na Uwiano wa Ulimwengu (Fine-Tuning)
Wanasayansi wanakubali kuwa ulimwengu una sheria thabiti (kama nguvu ya mvuto - gravity).
Hoja: Ikiwa nguvu ya mvuto ingepungua au kuongezeka kidogo sana, nyota zisingetokea na maisha yasingewezekana. Uwiano huu unaitwa "Fine-Tuning."
Mantiki: Huu usahihi uliokithiri unaonyesha kuwa kuna "Akili" (Intelligence) iliyoweka viwango hivyo, na si vurugu ya bahati mbaya.
3. Asili ya Binadamu (Fitra)
Hii inahusu lile hitaji la ndani la binadamu kutafuta kitu kikuu zaidi (Transcendence).
Hoja: Hata watu wasioamini, wanapopata majanga makubwa (kama ndege inapotaka kuanguka), mara nyingi hujikuta wakitafuta msaada kutoka kwa nguvu iliyo juu yao.
Mantiki: Hisia hii ya ndani ni utambulisho uliowekwa ndani ya roho ya kila binadamu kumtambua Muumba wake.
4. Maadili na Utu (Objective Morality)
Hoja: Ikiwa hakuna Mungu, na sisi ni matokeo ya mageuzi (evolution) ya kikemikali tu, kwa nini tunaamini kuwa kuua au kudhulumu ni "kibaya"?
Mantiki: Bila Mungu, maadili yanakuwa ni maoni tu ya watu. Lakini binadamu wote wanaelewa kuwa kuna haki na batili. Haki hii ya asili inatoka kwa Muumba aliyeweka sheria za kimaadili.
Jinsi ya Kuzungumza Nao kwa ufanisi:
Tumia Lugha ya Mantiki: Atheists wengi huamini katika sayansi na ushahidi. Badala ya kusema "Kitabu kinasema hivi," sema "Tazama mfumo wa DNA, je, unawezaje kuwa na maelekezo tata kiasi hicho bila mwandishi wa kanuni hizo?"
Kuwa na Adabu na Subira: Lengo liwe ni kufahamishana, si kushinda vita ya maneno. Quran inatuhimiza tujadiliane kwa namna iliyo bora zaidi.
Kubali Mipaka ya Sayansi: Eleza kuwa sayansi inajibu maswali ya "Vipi" (Vipi mvua inanyesha?), lakini dini inajibu maswali ya "Kwa nini" (Kwa nini tuko hapa na nini hatima yetu?). Sayansi haiwezi kuthibitisha au kukanusha uwepo wa Mungu kwa sababu Mungu hayuko ndani ya maabara.
Ni hayo tu!
Hapa kuna mbinu na hoja unazoweza kutumia:
1. Hoja ya Uwepo wa Ulimwengu (The Argument from Creation)
Hii ni hoja ya msingi inayouliza: "Je, kitu kinaweza kutokea bila muumbaji?"
Mantiki: Kila kilichochongwa kina mchongaji, na kila jengo lina mjenzi.
Ulimwengu ni mfumo tata sana; hivyo basi, ni muhali (haiwezekani) kuwa umetokea kwa bahati mbaya tu.
Mfano: Ikiwa utamkuta mtu ameweka simu ya kisasa mezani na akakuambia kuwa vipande vya chuma na kioo vilijikusanya vyenyewe na kutengeneza simu hiyo kwa mamilioni ya miaka, huwezi kumwamini. Je, ulimwengu ambao ni tata kuliko simu unawezaje kutokea bila mpangaji?
2. Mpangilio na Uwiano wa Ulimwengu (Fine-Tuning)
Wanasayansi wanakubali kuwa ulimwengu una sheria thabiti (kama nguvu ya mvuto - gravity).
Hoja: Ikiwa nguvu ya mvuto ingepungua au kuongezeka kidogo sana, nyota zisingetokea na maisha yasingewezekana. Uwiano huu unaitwa "Fine-Tuning."
Mantiki: Huu usahihi uliokithiri unaonyesha kuwa kuna "Akili" (Intelligence) iliyoweka viwango hivyo, na si vurugu ya bahati mbaya.
3. Asili ya Binadamu (Fitra)
Hii inahusu lile hitaji la ndani la binadamu kutafuta kitu kikuu zaidi (Transcendence).
Hoja: Hata watu wasioamini, wanapopata majanga makubwa (kama ndege inapotaka kuanguka), mara nyingi hujikuta wakitafuta msaada kutoka kwa nguvu iliyo juu yao.
Mantiki: Hisia hii ya ndani ni utambulisho uliowekwa ndani ya roho ya kila binadamu kumtambua Muumba wake.
4. Maadili na Utu (Objective Morality)
Hoja: Ikiwa hakuna Mungu, na sisi ni matokeo ya mageuzi (evolution) ya kikemikali tu, kwa nini tunaamini kuwa kuua au kudhulumu ni "kibaya"?
Mantiki: Bila Mungu, maadili yanakuwa ni maoni tu ya watu. Lakini binadamu wote wanaelewa kuwa kuna haki na batili. Haki hii ya asili inatoka kwa Muumba aliyeweka sheria za kimaadili.
Jinsi ya Kuzungumza Nao kwa ufanisi:
Tumia Lugha ya Mantiki: Atheists wengi huamini katika sayansi na ushahidi. Badala ya kusema "Kitabu kinasema hivi," sema "Tazama mfumo wa DNA, je, unawezaje kuwa na maelekezo tata kiasi hicho bila mwandishi wa kanuni hizo?"
Kuwa na Adabu na Subira: Lengo liwe ni kufahamishana, si kushinda vita ya maneno. Quran inatuhimiza tujadiliane kwa namna iliyo bora zaidi.
Kubali Mipaka ya Sayansi: Eleza kuwa sayansi inajibu maswali ya "Vipi" (Vipi mvua inanyesha?), lakini dini inajibu maswali ya "Kwa nini" (Kwa nini tuko hapa na nini hatima yetu?). Sayansi haiwezi kuthibitisha au kukanusha uwepo wa Mungu kwa sababu Mungu hayuko ndani ya maabara.
Ni hayo tu!