Copy and Paste
HILI LA ZAMBIA KAMA SI FUNZO, NI KENGELE. By Bishop Bagonza.
Rais Mstaafu wa sita wa Zambia Edgar Lungu, amefariki tarehe 5/6/2025 akiwa matibabu huko Afrika ya Kusini. Atazikwa Afrika Kusini 25/6/2025 na misa itaongozwa na Askofu Mkuu wa Lusaka Alick Banda.
Wakati huo huo, serikali ya Zambia imefungua kesi ya kuzuia Rais Lungu asizikwe Afrika Kusini. Kesi hiyo itasikilizwa asubuhi saa 2 asubuhi, wakati ibada ya mazishi itaanza saa 4 asubuhi mjini Pretoria.
Rais wa saba, Hekainde Hichilema (HH) ndiye yuko madarakani. Familia ya hayati Lungu imekataa kukubaliana na serikali ya Zambia kuhusu taratibu za mazishi kwa kusema marehemu aliacha wosia kuwa akifa, Rais Hichilema asisogelee wala kuhudhuria mazishi yake.
Alipokuwa madarakani, Rais Lungu alimweka ndani Rais wa sasa mara 15 kwa tuhuma mbalimbali. Naye Rais Hichilema alipomshinda Lungu na kuingia madarakani, amemuweka katika kifungo cha ndani na kumnyima uhuru wa kutembea, kwenda kanisani na hata kugombea katika uchaguzi Mkuu ujao mwaka 2026.
Yote haya yanatia aibu pande zote. Lakini kwetu Tanzania, haya kama si mafunzo kwetu, basi ni kengele ya kutuamsha tuweke mambo yetu vizuri.
1. Wale tulio madarakani kama mimi tujue ipo siku madaraka haya yataondoka, kwa njia nzuri au mbaya. Kutambua tu kuwa yataondoka, kutufanye kunyenyekea na kutenda wema na haki.
2. Wale wanaotafuta madaraka ni vema kutambua kuwa “mapenzi ya kuposea, siyo ya kuolea na kutunza ndoa”. Ni rahisi kulalamika kuliko kulalamikiwa. Mkiingia madarakani msitumie sheria mbaya zilizoachwa na watangulizi wenu kuwatesa wapinzani wenu wa kisiasa. Unyenyekevu si udhaifu bali unahifadhi nguvu na raslimali.
3. Ukiwa madarakani una uwezo wote wa kukataa ushauri unaopewa. Lakini, huna uwezo wala madaraka ya kukataa madhara ya ukaidi wako wa kukataa ushauri. Machozi yako wakati wa majuto ni kama yale ya samaki. Utazomewa hata na uliowasaidia. Nimeyaona kwa Lungu.
4. Kila aliye madarakani hutoa hotuba nzuri na maelekezo sahihi. Hotuba za Hichilema ni tamu na zinavutia, lakini zinaficha wingi wa kisasi na uchungu. Wasaidizi hawasikilizi hotuba zake; wanakumbuka aliyotendewa. Kiongozi mzuri ni mwenye uwezo wa kudhibiti chawa wake.
5. Familia za viongozi humwangusha kiongozi kabla hajaangushwa na wapinzani wake. Kiongozi anayelaumiwa na familia yake kwa “kutowasaidia”, anaweza kuwa kiongozi bora kuliko “anayebeba” familia nzima. Kiongozi “akiwasahau” ndugu zake, anakuwa amewaepusha na mateso baada ya yeye kuondoka. “Akiwabeba” anaondoka na kuzama nao. Nimeliona kwa Lungu.
6. Madaraka makubwa mikononi mwa mtu mmoja ni hatari kwake, marafiki na adui zake. Kwa kuwa ndugu na marafiki hawana kinga, ni hekima wakijitenga na mwenye madaraka. Kipimo halisi cha maadili ya mwenye madaraka makubwa, ni pale hata maadui na wapinzani wake wanapojiona wako salama mikononi mwake. Yaani adui yako usimwonee wala kumpendelea.
7. Kwa viwango vya siasa za Afrika, maisha mazuri baada ya kustaafu yanaweza kuwa yale ya “hukuharibu kitu na hukutenda la maana”. Kama ulionea, utasutwa. Kama ulitenda mazuri, yataharibiwa ukiona, ufe kwa kihoro. Kila kiongozi anakuja na mambo yake. Kwa hiyo? Sikiliza watu, usisikilize washauri wanaolipwa ili kukushauri. Ukistaafu utaishi na watu, siyo washauri.
Hichilema, Uchaguzi Mkuu ni mwaka kesho 2026.
HILI LA ZAMBIA KAMA SI FUNZO, NI KENGELE. By Bishop Bagonza.
Rais Mstaafu wa sita wa Zambia Edgar Lungu, amefariki tarehe 5/6/2025 akiwa matibabu huko Afrika ya Kusini. Atazikwa Afrika Kusini 25/6/2025 na misa itaongozwa na Askofu Mkuu wa Lusaka Alick Banda.
Wakati huo huo, serikali ya Zambia imefungua kesi ya kuzuia Rais Lungu asizikwe Afrika Kusini. Kesi hiyo itasikilizwa asubuhi saa 2 asubuhi, wakati ibada ya mazishi itaanza saa 4 asubuhi mjini Pretoria.
Rais wa saba, Hekainde Hichilema (HH) ndiye yuko madarakani. Familia ya hayati Lungu imekataa kukubaliana na serikali ya Zambia kuhusu taratibu za mazishi kwa kusema marehemu aliacha wosia kuwa akifa, Rais Hichilema asisogelee wala kuhudhuria mazishi yake.
Alipokuwa madarakani, Rais Lungu alimweka ndani Rais wa sasa mara 15 kwa tuhuma mbalimbali. Naye Rais Hichilema alipomshinda Lungu na kuingia madarakani, amemuweka katika kifungo cha ndani na kumnyima uhuru wa kutembea, kwenda kanisani na hata kugombea katika uchaguzi Mkuu ujao mwaka 2026.
Yote haya yanatia aibu pande zote. Lakini kwetu Tanzania, haya kama si mafunzo kwetu, basi ni kengele ya kutuamsha tuweke mambo yetu vizuri.
1. Wale tulio madarakani kama mimi tujue ipo siku madaraka haya yataondoka, kwa njia nzuri au mbaya. Kutambua tu kuwa yataondoka, kutufanye kunyenyekea na kutenda wema na haki.
2. Wale wanaotafuta madaraka ni vema kutambua kuwa “mapenzi ya kuposea, siyo ya kuolea na kutunza ndoa”. Ni rahisi kulalamika kuliko kulalamikiwa. Mkiingia madarakani msitumie sheria mbaya zilizoachwa na watangulizi wenu kuwatesa wapinzani wenu wa kisiasa. Unyenyekevu si udhaifu bali unahifadhi nguvu na raslimali.
3. Ukiwa madarakani una uwezo wote wa kukataa ushauri unaopewa. Lakini, huna uwezo wala madaraka ya kukataa madhara ya ukaidi wako wa kukataa ushauri. Machozi yako wakati wa majuto ni kama yale ya samaki. Utazomewa hata na uliowasaidia. Nimeyaona kwa Lungu.
4. Kila aliye madarakani hutoa hotuba nzuri na maelekezo sahihi. Hotuba za Hichilema ni tamu na zinavutia, lakini zinaficha wingi wa kisasi na uchungu. Wasaidizi hawasikilizi hotuba zake; wanakumbuka aliyotendewa. Kiongozi mzuri ni mwenye uwezo wa kudhibiti chawa wake.
5. Familia za viongozi humwangusha kiongozi kabla hajaangushwa na wapinzani wake. Kiongozi anayelaumiwa na familia yake kwa “kutowasaidia”, anaweza kuwa kiongozi bora kuliko “anayebeba” familia nzima. Kiongozi “akiwasahau” ndugu zake, anakuwa amewaepusha na mateso baada ya yeye kuondoka. “Akiwabeba” anaondoka na kuzama nao. Nimeliona kwa Lungu.
6. Madaraka makubwa mikononi mwa mtu mmoja ni hatari kwake, marafiki na adui zake. Kwa kuwa ndugu na marafiki hawana kinga, ni hekima wakijitenga na mwenye madaraka. Kipimo halisi cha maadili ya mwenye madaraka makubwa, ni pale hata maadui na wapinzani wake wanapojiona wako salama mikononi mwake. Yaani adui yako usimwonee wala kumpendelea.
7. Kwa viwango vya siasa za Afrika, maisha mazuri baada ya kustaafu yanaweza kuwa yale ya “hukuharibu kitu na hukutenda la maana”. Kama ulionea, utasutwa. Kama ulitenda mazuri, yataharibiwa ukiona, ufe kwa kihoro. Kila kiongozi anakuja na mambo yake. Kwa hiyo? Sikiliza watu, usisikilize washauri wanaolipwa ili kukushauri. Ukistaafu utaishi na watu, siyo washauri.
Hichilema, Uchaguzi Mkuu ni mwaka kesho 2026.
