Mwaka jana nilitoa wazo la kuanza mchakato wa haraka sana wa kujenga refinery Tanga

Mwaka jana nilitoa wazo la kuanza mchakato wa haraka sana wa kujenga refinery Tanga

Tatizo lako propaganda za wazungu zimekuharibu sana

Mimi niwe Rais alafu uniambie nisujenge pipeline kwa sababu ya demand na ujinga mwingine kamwe siwezi kubali

Kwa nchi maskini kama Tanzania unafunguaje uchumi bila ya kutandaza bomba la gesi nchi nzima mambo mengine ni ya ajabu sana

Mara unapinga kwa kusema sio sahii kutumia unprocessed gas mara ukubali mda huo huo ni vurugu mechi

Hoja yako ya kutaka nchi isukume miundombinu ya gesi ni ya msingi sana hakuna anayepinga hilo sote tunakuunga mkono. Kile ninachosisitiza ni mpangilio na utekelezaji, si kupinga wazo lenyewe.

Kwenye pipeline, si suala la “usijenge” bali ujenge kwa mpango unaolipa. Hata ukiwa na maono makubwa ya kutandaza gesi nchi nzima, miradi ya aina hii huanza na anchor demand maeneo yenye matumizi makubwa (viwanda, power plants, industrial zones) kisha una-expand. Hii siyo kuiga wazungu, ni kanuni ya project financing: ukihakikisha matumizi ya mwanzo, mradi unajilipa na una uwezo wa kupanuka bila kuingia hasara. Nchi nyingi zimefanya hivi wanajenga corridors za viwanda kwanza, baadaye wanafika kwa matumizi mapana zaidi.

Kuhusu unprocessed gas, hapa si suala la kubisha, ni engineering standard. Gas inaweza kutumika kama nishati kwenye viwanda hilo niko nalo lakini lazima iwe imepita hatua za msingi za treatment (kuondoa maji, impurities, nk.) ili iwe salama na stable. Hii siyo option, ni lazima. Ndiyo maana unapoona viwanda vinatumia gas, hiyo tayari imeandaliwa kwa matumizi hayo.

Naomba pia nikupatie na madhara yatakayo tokea ukisafirisha wet gas (unprocessed gas):
Kitaalamu, wet gas haiwezi kusafirishwa kwenye pipeline kama ilivyo, na hili si jambo la mjadala bali ni standard ya engineering duniani. Wet gas ina maji (water vapor), heavy hydrocarbons kama propane na butane, pamoja na impurities kama CO₂ na H₂S; mchanganyiko huu ukisafirishwa bila kuandaliwa husababisha condensation ndani ya bomba (liquid dropout), jambo linaloleta slugging, kushuka kwa pressure isivyotabirika, na kuharibu mtiririko wa gesi. Zaidi ya hapo, uwepo wa maji na gesi zenye asidi husababisha corrosion kali, na liquids zinaweza kuharibu compressors, valves na metering systems (zote hizi kiuchumi ni hasara). Ndiyo maana kabla ya gesi kuingia kwenye pipeline lazima ipitie gas processing kuondoa maji (dehydration), kuondoa gesi hatarishi (sweetening), na kutenganisha NGLs ili kudhibiti dew point na kuhakikisha gesi inakuwa stable. Hii ndiyo inaitwa pipeline-quality gas au sales gas, na ndiyo inayokubalika kusafirishwa chini ya viwango vya kimataifa kama American Petroleum Institute (API).

Kwa hiyo hakuna contradiction: Ninasapoti matumizi ya gesi. Ninasapoti kujenga pipeline. Ninachokataa ni kufanya hayo bila mpangilio wa kiuchumi na kiufundi.
 
Hoja yako ya kutaka nchi isukume miundombinu ya gesi ni ya msingi sana hakuna anayepinga hilo sote tunakuunga mkono. Kile ninachosisitiza ni mpangilio na utekelezaji, si kupinga wazo lenyewe.

Kwenye pipeline, si suala la “usijenge” bali ujenge kwa mpango unaolipa. Hata ukiwa na maono makubwa ya kutandaza gesi nchi nzima, miradi ya aina hii huanza na anchor demand maeneo yenye matumizi makubwa (viwanda, power plants, industrial zones) kisha una-expand. Hii siyo kuiga wazungu, ni kanuni ya project financing: ukihakikisha matumizi ya mwanzo, mradi unajilipa na una uwezo wa kupanuka bila kuingia hasara. Nchi nyingi zimefanya hivi wanajenga corridors za viwanda kwanza, baadaye wanafika kwa matumizi mapana zaidi.

Kuhusu unprocessed gas, hapa si suala la kubisha, ni engineering standard. Gas inaweza kutumika kama nishati kwenye viwanda hilo niko nalo lakini lazima iwe imepita hatua za msingi za treatment (kuondoa maji, impurities, nk.) ili iwe salama na stable. Hii siyo option, ni lazima. Ndiyo maana unapoona viwanda vinatumia gas, hiyo tayari imeandaliwa kwa matumizi hayo.

Naomba pia nikupatie na madhara yatakayo tokea ukisafirisha wet gas (unprocessed gas):
Kitaalamu, wet gas haiwezi kusafirishwa kwenye pipeline kama ilivyo, na hili si jambo la mjadala bali ni standard ya engineering duniani. Wet gas ina maji (water vapor), heavy hydrocarbons kama propane na butane, pamoja na impurities kama CO₂ na H₂S; mchanganyiko huu ukisafirishwa bila kuandaliwa husababisha condensation ndani ya bomba (liquid dropout), jambo linaloleta slugging, kushuka kwa pressure isivyotabirika, na kuharibu mtiririko wa gesi. Zaidi ya hapo, uwepo wa maji na gesi zenye asidi husababisha corrosion kali, na liquids zinaweza kuharibu compressors, valves na metering systems (zote hizi kiuchumi ni hasara). Ndiyo maana kabla ya gesi kuingia kwenye pipeline lazima ipitie gas processing kuondoa maji (dehydration), kuondoa gesi hatarishi (sweetening), na kutenganisha NGLs ili kudhibiti dew point na kuhakikisha gesi inakuwa stable. Hii ndiyo inaitwa pipeline-quality gas au sales gas, na ndiyo inayokubalika kusafirishwa chini ya viwango vya kimataifa kama American Petroleum Institute (API).

Kwa hiyo hakuna contradiction: Ninasapoti matumizi ya gesi. Ninasapoti kujenga pipeline. Ninachokataa ni kufanya hayo bila mpangilio wa kiuchumi na kiufundi.
Kila mtu anajua inayoshafirishwa ni dry kupitia pipeline

mpangilio wa kiuchumi ndo nini ilihali nchi ipo kwenye umaskini na inatakiwa ijikwamue
 
Kila mtu anajua inayoshafirishwa ni dry kupitia pipeline

mpangilio wa kiuchumi ndo nini ilihali nchi ipo kwenye umaskini na inatakiwa ijikwamue

Sawa kama tumekubaliana kwamba inayosafirishwa ni dry gas (Methane tupu) isiyo na majimaji yeyote na kampaundi zingine zozote zinazoweza kuleta shida.

Basi hoja inahamia kwenye “mpangilio wa kiuchumi” (yaani economic sequencing). Hii si nadharia ya kuzuia maendeleo; ni njia ya kuhakikisha mradi unajilipa na unapanuka bila kuangusha uchumi. Kwa pipeline ya gesi, gharama zake ni kubwa na hulipwa kwa muda mrefu kupitia tariffs. Ili benki na wawekezaji wakubali kufadhili, lazima kuwe na mapato ya uhakika (take-or-pay contracts) kutoka kwa watumiaji wakubwa mfano power plants, viwanda, au industrial parks. Hawa ndio anchor demand wanaohakikisha bomba linafanya kazi kwa kiwango cha juu (utilization), hivyo mapato yanatosha kulipa deni na uendeshaji.

Ukijenga bila hiyo demand ya mwanzo, unapata stranded asset, bomba lipo lakini halitumiki vya kutosha, hivyo gharama zinabaki juu kwa kila mtumiaji, na mradi unakuwa mzigo kwa serikali/wananchi. Hapo badala ya “kujikomboa kwenye umaskini,” unajikuta unaongeza deni na gharama za nishati. Ndiyo maana nchi nyingi huanza na corridor yenye matumizi makubwa (mfano kituo cha umeme + cluster ya viwanda), kisha wana-extend mtandao kadri demand inavyokua hapo ndipo unapata scale na bei inashuka.

Kwahiyo, “mpangilio wa kiuchumi” ni kuhakikisha vitu vitatu vinafungwa kabla ya kujenga kama ifuatavyo;

1. Wateja wakubwa waliotia saini mikataba (anchor demand),
2. Muundo wa bei (tariff) unaolipa CAPEX/OPEX,
3. Upanuzi wa hatua kwa hatua (phased expansion).

Hiyo ndiyo njia ya kutumia gesi kufungua uchumi kwa kasi lakini bila kujiumiza kifedha.
 
Back
Top Bottom