Mimi nina swali tu, kwa yeyote mwenye ufahamu juu yake.
1. Je, inawezekana Tanzania, ikabadili fedha yake yenye thamani tofauti na hizi tunazotumia sasa?
Kwa mfano, iache kutumia shlingi, iamue kwa mfano mbovu kuiita hiyo pesa "madafu", ambayo itapangiwa thamani tofauti na hii tuliyonayo sasa hivi. Dafu moja kwa mfano liwe na thamani yenye mlingano wa hiyo Tsh100,000/ anayopendekeza mleta mada.
Dafu la juu kabisa, kwa mfano liwe 'madafu 100', ambayo ina thamani kubwa kulingana haya mapesa ya wakubwa wa dunia
Patakuwepo pia na pesa za sarafu; kwa mfano Dafu 1, Dafu 5 Dafu 10, n.k.
Lengo hapa ni kufanya kinyume na anachopendekeza mkuu 'Meneja Wa Makampuni.
Kwa kujitetea mbele ya safari, nitoe mfano mwingine: Shilingi ya Kenya, pamoja na kuporomoka kunakotokea kwa sasa, bado inayo thamani kubwa. Ksh 140, bado inakupatia dola moja ya kimarekani; hapa kwetu tunahitaji Tsh 2300/
Uchumi wa Kenya, pamoja na kuwa mkubwa (kidogo), kuliko wetu, hauna tofauti sana na sisi; kwa hiyo hatuwezi kutumia sababu ya uchumi hafifu kuwa sababu ya kuwa na pesa yenye thamani kubwa sokoni (hii ni kwa uelewa wangu mdogo nilio nao kwenye maswala haya. Lakini ukinifundisha ninao uwezo wa kujua ulichonieleza, kwani najua hakuna 'roketi sayansi hapa).
Mkuu 'Meneja', eti unasemaje wewe kuhusu hili.
Kuweka jina jipya kwenye sarafu ya Tanzania na kubadilisha thamani ya fedha ni suala kubwa ambalo linahitaji kuzingatia mambo mengi na athari zake kwa uchumi na jamii. Ili kufanya mabadiliko kama hayo, serikali na benki kuu ya Tanzania zinahitaji kufanya utafiti wa kina na tathmini ya kina ya kiuchumi. Hivyo uamuzi wa kubadilisha sarafu na thamani ya sarafu yetu unapaswa kufanywa kwa umakini kwa kuzingatia maslahi ya taifa na wananchi wake. Naomba niorodheshe athari muhimu zinazoweza kutokea endapo tukifanya hivyo:
Athari kwenye uchumi
a) Mfumko wa bei
Mabadiliko ya sarafu na thamani yake yanaweza kuathiri mfumko wa bei. Kupunguza thamani ya sarafu kunaweza kusababisha kuongezeka kwa bei za bidhaa na huduma, na hivyo kuathiri nguvu ya kununua ya wananchi na kuongeza gharama za maisha.
b) Uwekezaji
Mabadiliko ya sarafu na thamani yake yanaweza kusababisha wasiwasi kwa wawekezaji wa ndani na nje. Wawekezaji wanaweza kuwa na wasiwasi juu ya utulivu wa kifedha na uhakika wa uwekezaji wao katika nchi. Hii inaweza kuathiri mtiririko wa uwekezaji na ukuaji wa uchumi.
c) Biashara ya kimataifa
Mabadiliko ya sarafu na thamani yake yanaweza kuathiri biashara ya kimataifa. Thamani iliyobadilishwa ya sarafu inaweza kuathiri ushindani wa bidhaa za nchi kwenye soko la kimataifa. Pia, biashara ya nje na uagizaji unaweza kuathiriwa na mabadiliko hayo, na hivyo kuathiri usawa wa biashara na mapato ya nchi.
Athari kwa biashara
a) Gharama za biashara
Mabadiliko ya sarafu na thamani yake yanaweza kuathiri gharama za biashara. Biashara zinaweza kukabiliwa na gharama kubwa za kubadilisha sarafu na kuzoea mfumo mpya. Hii inaweza kuathiri faida na uwezo wa biashara kukua.
b) Udhibiti wa fedha
Mabadiliko ya sarafu na thamani yake yanaweza kuathiri udhibiti wa fedha katika biashara. Biashara zinaweza kukabiliwa na changamoto za kuhesabu, kubadilisha, na kuweka akiba katika sarafu mpya. Hii inaweza kuathiri miamala ya kila siku ya biashara na ufanisi wa kifedha.
Athari kwa raia
a) Nguvu ya kununua
Mabadiliko ya sarafu na thamani yake yanaweza kuathiri nguvu ya kununua ya raia. Ikiwa thamani ya sarafu inapungua, inaweza kuwa na athari mbaya kwa kipato na uwezo wa raia kukidhi mahitaji yao ya kila siku. Hii inaweza kusababisha kupungua kwa hali ya maisha na uwezo wa raia kumudu bidhaa na huduma.
b) Akiba na uwekezaji
Mabadiliko ya sarafu yanaweza kuathiri akiba na uwekezaji wa raia. Ikiwa thamani ya sarafu inapungua, watu wanaomiliki akiba katika sarafu hiyo watakabiliwa na kupungua kwa thamani ya mali zao. Hii inaweza kuathiri ustawi wa kifedha wa raia na motisha ya kuwekeza katika uchumi wa nchi.
c) Utalii na biashara ndogo
Sekta ya utalii inaweza kuathiriwa na mabadiliko ya sarafu na thamani yake. Utalii mara nyingi unategemea wageni kutoka nchi za nje, na mabadiliko ya sarafu yanaweza kuathiri gharama za safari na kusafiri kwa watalii. Biashara ndogo na za ndani pia zinaweza kuathiriwa na mabadiliko hayo, kwani wanaweza kukabiliwa na changamoto za kubadilisha sarafu na kuweka akiba.