Friends and Our Enemies,
Katika hotuba yake mashuhuri ya mwaka 1985 ambayo hivi sasa imeachwa kuwekwa katika mfululizo wa hotuba za Mwalim Nyerere amekuwa anakiri kwa kinywa chake namna gani ambavyo kanisa katoliki lilimtenga kiasi cha kufikia kuacha au kuachishwa kazi ya ualimu pugu sekondari.
Nyerere alipoanza safari yake ya kufundisha St Mary Tabora na hatimae kuondoka na kwenda scotland alikiacha chama cha Taa tabora kikiongozwa na wazee wa kiislam kama Maulidi kivunga,Hamisi nyanya na Mzee Chamng'anda usingizi.
Baada ya kuondoka na kwenda kusoma aliporudi hakurudi tena tabora na badala yake akarudia Dar es salaam na kuanza kufundisha Pugu Sekondari.
Ni mwaka 1952 nyerere akiwa anasomesha pugu sekondari alipofuatwa na joseph kaselabantu na kisha kwenda kutambulishwa kwa wazee wa dar es salaam kipindi hicho wakiwa na chama chao cha TAA ofisi zilizokuwapo Lumumba New street.
Joseph kaselabantu alikuwa anakumbuka kuwa nyerere alishaungwa kwenye chama cha TAA na wale wazee wa tabora na ndiyo maana alimkumbuka na kumleta kwa wazee wa TAA ofisini kwao na kuwakuta wazee kama Mshume Kiyate,Jumbe Tambaza ambae alitoa hadi jengo au ardhi ilipojengwa tambaza high school,Haidari Mwinyimvua na Suleimani Takadiri.
Tangu hapo nyerere akawa chini ya wazee wale wa kiislam wakimlea kama kijana wao.
Akiwa na safari ya kwenda tabora kwa harakati za uhuru nyumba aliyopewa kufikia ni ya Halima Bint Chande,bodigadi wake akiwa ni Ramadhani Singo,Mpishi wake akiwa ni Japhary Idd na hao wote waliapishwa kiapo msitini na kushikishwa msahafu kuwa daima hawawezi kuthubutu kumdhuru nyerere.
Gari ambalo alikua anatumia kwenye harakati za uhuru Tabora ni la Bilal Rehan Waikela.
Ukipita kote huko huwezi kuta jina la mkristo hata mmoja isipokuwa wachache waliojitoa muhanga kama John Rupia,Joseph Kaselabantu na Vedastus Kyaruzi.
Akiwa dar es slaam mtu wa kwanza kutoa gari kumpa nyerere katika harakati za Tanu za kupigania uhuru ni Dosa Azizi watoto wa mtoni kwa Azizi Ally.
Nyumba ambayo alikuwa anaishi akiwa Dar es salaam alipewa na mfanyabiashara mkubwa wa soko la samaki feri Mzee Mshume kiyate na ndiyo pekee alikuwa kila mwezi anampa mshahara nyerere baada ya kufukuzwa na kanisa pugu seminari kwa kushiriki kwake harakati za kumpinga mkoloni na hao wazee wa kiislamu.
Wazee hao waliyafanya mengi ikiwa ni pamoja na kutoa mali zao,nyumba zao,viwanja vyao ili kupigania uhuru wa nchi hii tena siyo kwa lengo la kusimamisha dola ya kiislam la hasha bali ni kwa kutafuta uhuru na haki za watanzania kutoka kwa makucha ya wakoloni ambao kanisa lilikua ni mshirika wao.
Kwenye hotuba hiyo anakiri kwa kinywa chake ni namna gani kanisa lilishiriki kurudisha nyuma harakati za uhuru ambapo hivi sasa kanisa hili eti linajinasibu kuwa ni wanaharakati wa kutafuta haki nchini hapa kwa kushabikia uvunjifu wa amani na vurugu na kutaka kuipangia serikali nini cha kufanya ikiwemo na kuwabeza waislam na mchango wao.
Tunaliuliza kanisa,uchungu na nchi hii wameutoa wapi na wameanza lini??walikuwa wapi kipindi cha ukoloni wakati wanaume wanapigania uhuru wa nchi hii hadi leo waje kujitia kimbele mbele na kutaka wao wawe na hati miliki ya kulisemea taifa hili??
HONGERA SANA RAIS SAMIA KWA KUWAUMBUA NA KUWASHIKISHA ADABU KWA HOTUBA YAKO YA JANA NA WAKAE WAKITAMBUA ZAMA ZILE ZA KUTAKA WAO WAIENDESHE SERIKALI ZIMESHAPITA,WAO NA MWAMPOSA WAKO SAWA,WAO NA MZEE WA UPAKO WAKO SAWA,WAO NA.MADHEHEBU MENGINE WAKO SAWA NA KWAMBA KAZI YAO NI KUHUBIRI DINI NA SIYO KUINGILIA SIASA NA KUIPA AMRI SERIKALI.
Hivi huwa unaamini kuwa una akili timamu? Ungejijua akili yako inapoishia, usingekuwa unaleta haya magazeti yako yaliyojaa ujuha na uwongo.
Kama umebakia na akili japo kidogo ya kujifunzia, fahamu yafuatayo:
1. Ni kweli wakati wa miaka ya 1950, Dar es Salaam na mikoa mingi ya pwani, population kubwa ilikuwa ya waislam.
2. Waislam wa Dar, ambapo palikuwa makao makuu ya nchi, pamoja na jamii nyingine, walimwunga mkono Mwalimu Nyerere, TAA na baadaye TANU.
3. Wakristo wamisionari wakatoliki, walimuunga mkono Mwalimu Nyerere katika kutafuta uhuru, japo ni kwa kificho, kwa kuhofia wakuu wa serikali na kutokiuka miongozo ya Kanisa, kuwa hawatakiwi kujiingiza kwenye masuala ya siasa.
4. Ni wamisionari wakatoliki wa shirika la Consolata Brothers and Sisters ndio waliomnunulia Mwalimu Nyerere ticket ya ndege kwenda UN kudai uhuru.
5. Mwalimu Nyerere alipoambiwa achague kuendelea na TANU, afukuzwe uwalimu, au aachane na TANU ili aendelee na uwalimu, alienda Tosamaganga kwa wamisionari wa Mt. Consolata kuwaomba ushauri, na akaeleza kuwa kwa sababu ya familia, atalazimika kuendelea na kazi aachane na siasa.
6. Wamisionari wa Mt Consolata Tosamaganga, walimshauri mwalimu aendelee na harakati za uhuru, na wao watahudumia familia yake. Mwalimu akaacha uwalimu, Mama Maria Nyerere na wanawe wakakabidhiwa kwa masista wa Mt Consolata Tosamaganga.
7. Kupatikana kwa uhuru wa Tanganyika ilikuwa ni furaha kubwa kwa hawa wamisionari, na Padre wa Tosamaganga, wa shirika la Mt. Consolata, ndiye aliyeandaa wimbo wa Taifa, ndiyo maana ule wimbo umejaa maneno ya ibada, na tune ya nyimbo za dini.
Ni uwongo mkubwa kudai kuwa eti mwalimu alitengwa na Kanisa. Uhuru wa Tanganyika ulipiganiwa na jamii zote kwa viwango tofauti tofauti. Na hata TAA ilikuwa dhaifu sana, mpaka alipoingia Mwalimu Nyerere na kupewa uongozi. Hata hivyo huwezi kuwadharau au kuwapuuza walioanzisha harakati za kudai uhuru kwa kuanzisha chama cha TAA.