Wabunge wenye michango yenye mashiko katika Bunge la Jamhuri ya Muungano wa Tanzania wapo wengi. Lakini hapa wanatajwa wabunge 7 tu ambao wakipewa nafasi ya kuongea, michango yao au hoja zao hutikisa bunge lenyewe na kuvuka mipaka hadi mitandaoni, wakati mwingine mpaka kurasa za mbele za magazeti nchini.
Wakati mwingine, hoja zao uhofiwa kuitwa kwenye kamati ya maadili kuhojiwa lakini hulindwa na sheria za Bunge ambapo mbunge anapotoa mchango bungeni hakosei ili mradi hamtaji mtu kwa jina.
Wabunge hao siyo kutoka vyama vya upinzani tu bali hata chama tawala ambapo kimeshika dola, yaani Chama cha Mapinduzi (CCM).
Michango ya wabunge hao siyo ya kuikosoa serikali bali ni kwa ajili ya kuisaidia nchi kufikia maendeleo ya kweli na uwajibikaji kwa viongozi wenye dhamana.
Pia michango yao huungwa mkono na sehemu kubwa ya jamii kwa sababu ina mwelekeo wa kuwatetea wanyonge na kudumisha utendaji wa serikali katika kuleta maendeleo.
Kihistoria na hivi karibuni, wabunge hao wamechangia mijadala yenye kushutumu wizi, ubadhirifu, ufujaji wa pesa za serikali, ufisadi wa kutopea na utendaji mbovu wa baadhi ya watumishi wa umma.
Aidha, bila kuacha 'kuililia' serikali kuhusu matatizo ya kwenye majimbo yao, wabunge hao wamekuwa wakishauri namna ambavyo serikali inaweza kukomesha ufisadi huo au uzembe wa watendaji.
Majina ya wabunge hao na vyama vyao katika mabano ni kama ifuatavyo;
1. Ahmed Mabukhut Shabiby (CCM-hoja zake zinalenga ufisadi, wizi).
2. Revocatus Chiponda 'Baba Levo' (CCM-hoja zake zinalenga ushauri).
3. Joseph Kasheku Musukuma (CCM-hoja zake zinalenga utendaji mbovu).
4. Kangi Alphaxard Lugola (CCM-hoja zake zinalenga ufisadi, wizi)
5. Ado Shaibu Ado (ACT- Wazalendo-hoja zake zinalenga ukosoaji).
6. Pascal Lucas Lutandula (CCM-hoja zake zinalenga mabadiliko).
7. Livingstone Joseph Lusinde (CCM-hoja zake zinalenga uadilifu).
Kwa ujumla, wabunge hao bila kusita au kumung'unya maneno, wanaelezwa kwamba wamekuwa wakichangia kwa kuyakemea mambo ambayo yanaonekana kuchelewesha au kusumbua maendeleo ya nchi, kama ilivyoelezwa hapo juu.
Wabunge hao katika michango yao, hawana rangi ya 'damu ya mzee' bali nyekundu. Hawana rangi ya 'machungwa', ila njano. Hawana rangi ya 'bluu bahari' isipokuwa bluu. Hawana rangi ya 'kijani kibichi', zaidi ya kijani.
Hivi karibuni kumekuwa na mijadala kutoka kwa baadhi ya wananchi, wakiwemo watu maarufu, wanaodai kuwa, bunge limekosa mwelekeo. Wananchi hao wanadai kwamba, wabunge hawajadili mambo ya maana zaidi ya porojo huku wakishutumiwa kuwaona Watanzania ni wajinga.
Lakini ukweli ni kwamba, wapo waheshimiwa wabunge wanaotoa michango yenye mashiko na spika (au mwenyekiti) huwaruhusu waongee hadi mwisho (bila kuwazimia maiki) jambo linaloonesha uhai uliyopo ndani ya Bunge hilo la 13 tangu uhuru.
Wakati mwingine, hoja zao uhofiwa kuitwa kwenye kamati ya maadili kuhojiwa lakini hulindwa na sheria za Bunge ambapo mbunge anapotoa mchango bungeni hakosei ili mradi hamtaji mtu kwa jina.
Wabunge hao siyo kutoka vyama vya upinzani tu bali hata chama tawala ambapo kimeshika dola, yaani Chama cha Mapinduzi (CCM).
Michango ya wabunge hao siyo ya kuikosoa serikali bali ni kwa ajili ya kuisaidia nchi kufikia maendeleo ya kweli na uwajibikaji kwa viongozi wenye dhamana.
Pia michango yao huungwa mkono na sehemu kubwa ya jamii kwa sababu ina mwelekeo wa kuwatetea wanyonge na kudumisha utendaji wa serikali katika kuleta maendeleo.
Kihistoria na hivi karibuni, wabunge hao wamechangia mijadala yenye kushutumu wizi, ubadhirifu, ufujaji wa pesa za serikali, ufisadi wa kutopea na utendaji mbovu wa baadhi ya watumishi wa umma.
Aidha, bila kuacha 'kuililia' serikali kuhusu matatizo ya kwenye majimbo yao, wabunge hao wamekuwa wakishauri namna ambavyo serikali inaweza kukomesha ufisadi huo au uzembe wa watendaji.
Majina ya wabunge hao na vyama vyao katika mabano ni kama ifuatavyo;
1. Ahmed Mabukhut Shabiby (CCM-hoja zake zinalenga ufisadi, wizi).
2. Revocatus Chiponda 'Baba Levo' (CCM-hoja zake zinalenga ushauri).
3. Joseph Kasheku Musukuma (CCM-hoja zake zinalenga utendaji mbovu).
4. Kangi Alphaxard Lugola (CCM-hoja zake zinalenga ufisadi, wizi)
5. Ado Shaibu Ado (ACT- Wazalendo-hoja zake zinalenga ukosoaji).
6. Pascal Lucas Lutandula (CCM-hoja zake zinalenga mabadiliko).
7. Livingstone Joseph Lusinde (CCM-hoja zake zinalenga uadilifu).
Kwa ujumla, wabunge hao bila kusita au kumung'unya maneno, wanaelezwa kwamba wamekuwa wakichangia kwa kuyakemea mambo ambayo yanaonekana kuchelewesha au kusumbua maendeleo ya nchi, kama ilivyoelezwa hapo juu.
Wabunge hao katika michango yao, hawana rangi ya 'damu ya mzee' bali nyekundu. Hawana rangi ya 'machungwa', ila njano. Hawana rangi ya 'bluu bahari' isipokuwa bluu. Hawana rangi ya 'kijani kibichi', zaidi ya kijani.
Hivi karibuni kumekuwa na mijadala kutoka kwa baadhi ya wananchi, wakiwemo watu maarufu, wanaodai kuwa, bunge limekosa mwelekeo. Wananchi hao wanadai kwamba, wabunge hawajadili mambo ya maana zaidi ya porojo huku wakishutumiwa kuwaona Watanzania ni wajinga.
Lakini ukweli ni kwamba, wapo waheshimiwa wabunge wanaotoa michango yenye mashiko na spika (au mwenyekiti) huwaruhusu waongee hadi mwisho (bila kuwazimia maiki) jambo linaloonesha uhai uliyopo ndani ya Bunge hilo la 13 tangu uhuru.