Dr...
TAFSIRI YA KISWAHILI MKATABA WA BANDARI
MKATABA KATI YA SERIKALI ZA NCHI JAMHURI YA MUUNGANO WA TANZANIA NA EMIRATI YA DUBAI
KUHUSU USHIRIKIANO WA KIUCHUMI NA KIJAMII KWA MAENDELEO NA KUIMARISHA UTEKELEZAJI WA BANDARI ZA BAHARI NA ZIWA NCHINI TANZANIA.
UTANGULIZI
JAMHURI YA MUUNGANO WA TANZANIA, ikiongozwa na Waziri wa Kazi na Usafirishaji (“Tanzania”) na EMIRATI YA DUBAI, ikiongozwa na Afisa Mtendaji Mkuu wa Mamlaka ya Bandari, Forodha na Eneo Huru (“Dubai”); (Tanzania na Dubai hapa baadaye zitajulikana kama “Nchi Wanachama” (kila moja kwa kujitegemea kama “Nchi Mwanachama”):
(A) KUZINGATIA ziara ya Mheshimiwa Samia Suluhu Hassan, Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania nchini Falme za Kiarabu, Dubai Expo 2020 na mkutano alioufanya na Mtawala wa Dubai mwezi Februari 2022 kuhusu fursa za uwekezaji nchini Tanzania;
(B) KUZINGATIA Makubaliano ya Makubaliano ya Makubaliano (MoU) kati ya Mamlaka ya Bandari ya Tanzania (TPA) na DP World (DW) yaliyosainiwa wakati wa ziara ya Mheshimiwa Samia Suluhu Hassan, Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania katika Dubai Expo 2020 tarehe 28 Februari 2022;
(C) KUZINGATIA nia iliyotamkwa katika MoU juu ya maeneo ya ushirikiano kati ya TPA na DPW kwa ajili ya maendeleo na / au uboreshaji wa uendeshaji na usimamizi wa miundombinu ya kimkakati ya bandari za bahari na ziwa za Tanzania, maeneo maalum ya kiuchumi, mbuga za vifaa na njia za biashara za Serikali ya Tanzania;
(D) KUTAMBUA nia ya Serikali ya Tanzania ya kuhamasisha uwekezaji kwa ajili ya kukuza na kuboresha utendaji na ufanisi wa bandari za bahari na ziwa ili kufuata dira ya Serikali na mwelekeo wa kimataifa katika huduma za usafirishaji wa baharini;
(E) KUZINGATIA nia ya Serikali ya Tanzania ya kutumia fursa na kuchukua faida ya eneo lake la kijiografia katika usafirishaji wa baharini na kufungua uwezo wake wa soko katika eneo hilo kwa kuwahudumia nchi zilizounganishwa kwa njia ya kuimarisha ushindani wa bandari na kuboresha shughuli za kiuchumi na kijamii;
(F) KUTAMBUA uwekezaji mkubwa uliofanywa na Serikali ya Tanzania katika kuboresha miundombinu na miundo mbinu ya njia mbalimbali nchini Tanzania ikiwa ni pamoja na Mradi wa Lango la Bahari la Dar es Salaam (DMGP) na Reli ya Kiwango cha Kimataifa (SGR) na nia yake ya kupata faida kutokana na uwekezaji huo, kuimarisha utendaji wa bandari na kuchochea ukuaji wa kiuchumi kwa ustawi wa watu wa Tanzania na eneo hilo;
(G) KUTHAMINI mabadiliko ya huduma za usafirishaji wa baharini yaliyofanywa na Emirati ya Dubai kupitia DPW ambayo yamefanya huduma za usafirishaji wa baharini kuwa mchango muhimu wa Bidhaa ya Taifa ya Dubai (GDP);
(H) KUTAMBUA kuwa DPW ni kampuni yenye uzoefu na sifa ya kimataifa na uwezo katika maendeleo ya bandari, usimamizi, uendeshaji na utoaji wa suluhisho za mlolongo wa usambazaji;
(I) KUZINGATIA makubaliano mbalimbali ya miradi yanayotarajiwa na Nchi Wanachama kwa utekelezaji wa miradi mbalimbali ambayo itakubaliwa kupitia Makubaliano ya Serikali ya Mwenyeji (HGAs), makubaliano maalum ya kandarasi au makubaliano mengine ya miradi kati ya Tanzania na kampuni husika ya mradi;
(J) KUZINGATIA kuwa Nchi Wanachama wanataka kuingia katika Mkataba huu ili kuunda mfumo wa kisheria kwa ajili ya manunuzi na utekelezaji wa miradi mbalimbali iliyopangwa katika Mkataba huu.
KWA HIVYO, Serikali ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania na Emirate ya Dubai wanataka kuingia katika Mkataba huu ili kurahisisha malengo ya pamoja ya pande zote mbili kama ilivyoelezwa hapa chini.
SEHEMU I
UFASIRI, TAFSIRI NA WIGO
KIFUNGU CHA KWANZA: UFASIRI NA TAFSIRI
.1 Ufafanuzi wa Maneno na Tafsiri
. (a) Ufafanuzi wa Maneno
Maneno yaliyotumika kwa herufi kubwa katika Mkataba huu (ikiwa ni pamoja na katika Utangulizi, Viambatisho na Nyongeza), na ambayo hayajafafanuliwa vinginevyo hapa, yatakuwa na maana ifuatayo:
“Mshirika” itamaanisha, kuhusiana na kampuni yoyote, kampuni nyingine yoyote ambayo, moja kwa moja au kwa njia moja au zaidi za wakala, inadhibitiwa na kampuni hiyo au inadhibiti kampuni hiyo au inadhibitiwa na kampuni hiyo.
“Rejimu ya Fedha Iliyokubaliwa” itajumuisha mfumo wa kodi na ada nyingine (ikiwa ni pamoja na mfumo wa kuweka, kusimamia na kushindana na kodi na ada hizo) zinazotumika kwa Miradi, kulingana na sheria za Tanzania;
“DPW” au “DP World” inamaanisha DP World MEA Ports FZE, kampuni inayomilikiwa na serikali ambayo inamilikiwa kabisa na PCFC ambayo inamilikiwa kabisa na Emirate ya Dubai, iliyoko Jebel Ali Free Zone katika Emirate ya Dubai, Falme za Kiarabu, na ofisi iliyosajiliwa katika Sanduku la Posta 17000, Emirate ya Dubai, Falme za Kiarabu, ambayo itaanzisha Kampuni moja au zaidi ya Miradi nchini Tanzania kwa lengo la kutekeleza Shughuli za Mradi;
“Dubai” itakuwa na maana iliyotajwa katika utambulisho wa Vyama vya Mkataba katika utangulizi.
“Shughuli za Awali za Mradi” itamaanisha shughuli yoyote ya Mradi inayofanywa kabla ya uamuzi wa uwekezaji wa mwisho kuhusiana na Mradi, na hasa kazi za kiufundi zinazohitajika kwa kubuni mwanzo, ujenzi na maendeleo ya mfumo (ikiwa ni pamoja na uchunguzi wa kijiolojia, kifizikia, topografia, bathymetric, sasa za baharini, kadastral na uchunguzi wa mazingira na kijamii na ujenzi wa barabara za kufikia kutoka barabara kuu hadi maeneo ya Mradi kama inavyohitajika kwa Shughuli za Awali za Mradi nyingine; “Shughuli za Awali za Mradi” itamaanisha moja kati ya hizo.
“Kampuni” itamaanisha kampuni yoyote, shirika, kampuni ya dhima ya kikomo, ushirika, ushirikiano wa pamoja, ushirikiano usio na kikomo, chama, amana au kifaa kingine cha kisheria, shirika au kampuni iliyoundwa kwa mujibu wa mkataba au chini ya sheria ya jimbo lolote au sehemu yake.
“Serikali” itamaanisha Emirate ya Dubai, inayowakilishwa na Mamlaka ya Bandari, Forodha na Eneo Huru la Dubai (PCFC), Serikali ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, na “Serikali” itamaanisha moja kati yao.
“Usalama wa Serikali” itakuwa na maana iliyotajwa katika Kifungu 12 (1) cha Mkataba huu.
“Makubaliano ya Serikali Mwenyeji” au “HGA” yatakuwa na maana ya makubaliano yatakayofanywa kati ya Tanzania na Kampuni ya Mradi kuhusiana na Shughuli za Mradi zilizotajwa katika Mkataba huu (au, ikiwa ni kifungu (b) cha Kifungu 1(2) (Ahadi ya kuingia HGA)”
“inaomba, kati ya Tanzania na DPW na baadaye kuhamisha haki na majukumu yao kwa Kampuni ya Mradi wakati itakapoundwa); na “HGA” au Mkataba wa Serikali Mwenyeji utamaanisha mmoja wao.
“Viwango vya Haki za Binadamu” vitamaanisha (i) sheria na kanuni za kitaifa za haki za binadamu na (ii) viwango vya haki za binadamu vilivyotambuliwa kimataifa na vinavyotumika nchini Tanzania kuhusiana na Shughuli za Mradi.
“Kamati ya Mashauriano ya GA” itakuwa na maana iliyotolewa katika Kifungu 3(2) cha Mkataba huu.
“GA” au Mkataba utamaanisha Mkataba huu, pamoja na Viambatisho na Nyongeza zake.
“Mwekezaji” itamaanisha (i) Kampuni ya Mradi (na tawi au kampuni tanzu ya Kampuni ya Mradi iliyosajiliwa kutekeleza Mradi kwa niaba ya Kampuni ya Mradi); (i) mtu yeyote anayeshikilia moja kwa moja aina yoyote ya hisa au maslahi mengine ya umiliki katika Kampuni ya Mradi.
“Haki za Ardhi” itamaanisha haki zote (isipokuwa haki za umiliki wa ardhi nchini Tanzania) juu ya ardhi zinazohusiana na uchunguzi, majaribio na tathmini, uchambuzi, ukaguzi, ujenzi, matumizi, umiliki, udhibiti, uhamisho na furaha (ikiwa ni pamoja na kodi, haki za kupita, easements, na haki za umiliki wa ardhi) kama inavyohitajika kutekeleza Shughuli za Mradi.
“Mtu” itamaanisha mtu yeyote asili au kampuni;
“Mradi” utamaanisha jitihada au mradi uliofanywa na Mwekezaji au Kampuni ya Mradi au Washirika wao au wakandarasi wao kufikia malengo yoyote ya Mkataba huu.”
“Shughuli ya Mradi” itamaanisha shughuli yoyote inayofanywa na Mwekezaji au Kampuni ya Mradi au Washirika wao au makandarasi wao kuhusiana na Mradi;
“Mkataba wa Mradi” itamaanisha mkataba, mkataba wa kandarasi, leseni au hati nyingine yoyote, isipokuwa mkataba huu, ambao Tanzania, Mamlaka ya Serikali yoyote, au Mwekezaji au Kampuni ya Mradi au Washirika wao ni au baadaye watakuwa sehemu ya kuhusiana na Shughuli za Mradi (ikiwa ni pamoja na Haki za Ardhi), kama mkataba, mkataba au hati nyingine yoyote inavyoweza kuongezwa, kuongezwa muda, kubadilishwa au kurekebishwa kwa wakati wowote;
“Idhini ya Mradi” itamaanisha kibali, ridhaa, leseni, idhini, kibali, usajili, au kujisajili inayohitajika wakati wowote na mshiriki wa mradi kuhusiana na Miradi;
“Kampuni ya Mradi” itamaanisha DPW au kampuni iliyoandikishwa nchini Tanzania (ikiwa ni Mshirika wa DPW) ambayo imeingia Mkataba wa Mradi kutekeleza Shughuli za Mradi;
“Mamlaka ya Serikali” itamaanisha Serikali na kila mamlaka ya serikali au mamlaka nyingine kwa kila ngazi kuhusiana na eneo la Nchi husika;
“Nchi Husika” itakuwa na maana iliyotajwa katika kutambua pande katika utangulizi;
“Tanzania” itakuwa na maana iliyotajwa katika kutambua Nchi Husika katika utangulizi;
“Mamlaka ya Bandari ya Tanzania” kwa kifupi “T A” inamaanisha mamlaka iliyoanzishwa chini ya kifungu cha 4 cha Sheria ya Bandari CAP 166 na kwa madhumuni ya Mkataba huu inamaanisha kampuni inayomilikiwa na serikali inayowajibika kuingia mikataba na Kampuni ya Mradi kwa utekelezaji wa Shughuli za Mradi;
“Eneo” kwa kuhusiana na Mkataba huu itamaanisha eneo la ardhi la Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, ikiwa ni pamoja na bahari yake ya eneo, anga lake, na maeneo ya bahari ambapo Jamhuri ya Muungano wa Tanzania inatekeleza mamlaka yake na haki za utawala kulingana na Sheria ya Kimataifa ya Umma;
(b) Tafsiri:
(i) Ugawaji wa Mkataba huu katika makala na sehemu nyingine na uingizaji wa vichwa vya habari ni kwa urahisi wa marejeleo tu na hautaathiri ujenzi au tafsiri yake.
(ii) Isipokuwa vinginevyo inavyoonyeshwa, marejeo yote kwa “Kifungu”, “Kiambatanisho” au “Nyongeza” ikifuatiwa na nambari au herufi yanahusu Kifungu, Kiambatisho au Nyongeza iliyotajwa ya Mkataba huu.
(iii) Isipokuwa vinginevyo inavyoonyeshwa, marejeo kwa “Utangulizi” yanahusu utangulizi wa mkataba huu.
(iv) Isipokuwa vinginevyo inavyoonyeshwa wazi au muktadha vinginevyo inahitaji, maneno “Mkataba huu”, “hapa”, “hapa” na “hapa chini” na maneno kama hayo yanahusu Mkataba huu, ikiwa ni pamoja na Kiambatisho na Nyongeza, na sio kwa Kifungu maalum au sehemu nyingine ya Mkataba huu.
(V) Kumbukumbu yoyote katika Mkataba huu kwa Nchi Husika kutekeleza wajibu katika HGA husika au kukubaliana kuwa kifungu fulani maalum kitajumuishwa katika HGA hiyo haikusudiwi kuzuia yaliyomo ya HGA husika kwa ahadi hizo au vifungu na HGA hiyo inaweza kujumuisha ahadi na vifungu vingine kama ilivyokubaliwa na pande husika.
(vi) “Isipokuwa vinginevyo inavyoonyeshwa, marejeo yote kwa “Mkataba huu” au “mkataba” au “hati” yanahusu Mkataba huu au mkataba au hati husika, kama ilivyofanyiwa marekebisho, kubadilishwa au kusahihishwa mara kwa mara.
(vi) Isipokuwa vinginevyo inavyoonyeshwa, marejeo kwa mtu yeyote yatajumuisha wapokeaji wake, warithi wake, na wapokeaji wa baadaye.
(c) Ujenzi
(i) Isipokuwa vinginevyo inavyoonyeshwa wazi, maneno yanayomaanisha namba moja yatajumuisha namba nyingi na kinyume chake, na maneno yanayomaanisha jinsia yoyote yatajumuisha jinsia zote na “jumuisha,” “jumuisha” na “ikiwa ni pamoja na” yatachukuliwa kuwa yanafuatwa na maneno “bila kikomo”.
(il) Isipokuwa vinginevyo inavyoonyeshwa wazi, “udhibiti” utamaanisha umiliki, moja kwa moja au kwa njia isiyo ya moja kwa moja, wa uwezo wa kuongoza au kusababisha uongozi wa usimamizi na sera za mtu, iwe kupitia mamlaka ya kisheria au kanuni juu ya mtu huyo (katika kesi ya taasisi ya serikali), umiliki wa sehemu kubwa au umiliki mwingine unaodhibiti katika hisa za kupiga kura, usawa au maslahi mengine ya umiliki katika kampuni, kwa mujibu wa sheria au kwa makubaliano kati ya watu wanaotoa uwezo huo au haki za kupiga kura.
Ahadi ya kuingia Mkataba wa HGA
(a) Tanzania inajitolea kumaliza Mkataba wa HGA na Kampuni ya Mradi husika (au kama inavyotakiwa, Mwekezaji husika) kuhusu kila Mradi husika kwa kutekeleza kanuni zilizoonyeshwa, na masharti husika ya Mkataba huu na kujumuisha masharti mengine kama ambavyo Chama cha Serikali na Kampuni ya Mradi husika au Mwekezaji wanaweza kuamua.
(b) Ikiwa Kampuni ya Mradi haijasajiliwa wakati wa kusaini HGA husika, HGA inaweza kusainiwa na Tanzania na DPW au Kampuni Tegemezi (ambapo msaini huyo ana haki ya kuhamisha au kubadilisha HGA hiyo kwa Kampuni ya Mradi husika mara itakapoundwa).
(c) Tanzania inakubali kuwa kila HGA husika na kila Mkataba wa Mradi husika ambao yeye au Mamlaka ya Serikali ni chama, utakuwa mfumo wa mkataba kwa haki za mkataba za Tanzania na Mamlaka ya Serikali, majukumu, makubaliano na ahadi zinazohusiana na Mradi husika.
SEHEMU 2
MAJUKUMU YA JUMLA
IBARA YA 2
Lengo la Mkataba
Lengo la Mkataba huu ni kuweka mfumo wa kisheria unaobana maeneo ya ushirikiano kwa ajili ya maendeleo, uboreshaji, usimamizi na uendeshaji wa bandari za bahari na maziwa, maeneo maalum ya kiuchumi, mbuga za vifaa vya usafirishaji, njia za biashara na miundombinu nyingine muhimu ya bandari nchini Tanzania. Maeneo ya ushirikiano pia yanajumuisha ujenzi wa uwezo, uhamishaji wa maarifa, ujuzi na teknolojia, kuimarisha taasisi za mafunzo na kusaidia ujuzi wa soko.
IBARA YA 3
USHIRIKIANO
(a) Nchi Wanachama zitashirikiana ili kuweka na kudumisha hali muhimu na nzuri kwa utekelezaji wa Shughuli za Mradi.
(b) Wawakilishi wa kila Nchi Mwanachama watakutana kwa nia njema wakati wote unaofaa na mara kwa mara kama inavyohitajika kwa madhumuni ya mazungumzo na kuingia makubaliano mengine yanayofaa kati ya Nchi Wanachama, ili kuhalalisha, kuwezesha na kusaidia utekelezaji wa Shughuli za Mradi.
Kamati ya Mashauriano ya IGA
(a) Nchi Wanachama zitaweka Kamati ya Mashauriano ya IGA ambayo itakuwa na jukumu la kuratibu shughuli za Vyama kuhusiana na utekelezaji wa Mkataba huu na Kamati ya Mashauriano ya IGA itawasilisha ripoti kwa Katibu Mkuu anayehusika na Usafiri wa Baharini katika Jamhuri ya Muungano wa Tanzania.
(b) Kamati ya Mashauriano ya IGA itajumuisha mwakilishi mwenye sifa za kutosha kutoka kila Nchi Mwanachama na itatumika kama chombo ambacho Nchi Wanachama wanaweza kubadilishana habari na kushauriana kuhusu utekelezaji wa Mkataba huu au jambo lingine lolote ambalo linaweza kupelekwa kwake kulingana na masharti ya kumbukumbu ya kumbukumbu yaliyokubaliwa kati ya Nchi Wanachama.
(c) Majukumu, mara za mikutano, mfumo wa kuripoti na masuala mengine yanayohusiana na uendeshaji wa Kamati ya Mashauriano ya IGA yataelezwa katika kumbukumbu ya kumbukumbu ambayo itakubaliwa kati ya Nchi Wanachama.
3. Ukaguzi na Habari
(a) Nchi Wanachama watakubaliana kupitia HGA na Makubaliano ya Miradi juu ya masuala ya ukaguzi yanayohusiana na utekelezaji wa Shughuli za Mradi.
(b) Nchi Wanachama watahakikisha kubadilishana kwa usahihi wa habari kati yao kuhusiana na Miradi. Habari yoyote ya siri iliyotolewa na Nchi Mwanachama mmoja kwa mwingine haitafichuliwa zaidi na Nchi Mwanachama anayepokea bila idhini ya awali ya Nchi inayotoa Habari.
IBARA YA 4
WIGO WA USHIRIKIANO NA MASHIRIKA YA KUTEKELEZA
Wigo wa Mkataba huu ni kuwezesha utekelezaji wa maeneo ya ushirikiano yaliyoelezwa katika Kiambatisho 1 cha Mkataba huu.
2. Tanzania itamjulisha Dubai juu ya fursa nyingine zinazohusiana na bandari, maeneo huru na sekta ya vifaa vya usafirishaji nchini Tanzania ili kuwezesha Dubai au mashirika ya Dubai kuonyesha nia na kuwasilisha mapendekezo kwa ajili ya kuzingatiwa kuhusu fursa hizo nyingine.
3. Serikali ya Tanzania inathibitisha kuwa TPA itakuwa na jukumu la kutekeleza maeneo ya ushirikiano kwa niaba ya Serikali ya Tanzania na yeyote atakayepewa jukumu hilo au kumrithi TPA atakuwa amefungwa na masharti yaliyopangwa katika Mkataba huu.
4. Emirate ya Dubai inateua DPW na washirika wake kama shirika la kutekeleza shughuli za Miradi. DPW na mashirika yanayohusiana watakuwa na jukumu la kupata fedha kwa ajili ya Kampuni za Miradi husika kwa ajili ya maendeleo ya shughuli za Miradi.
IBARA YA 5
HAKI ZA KUENDELEZA, KUSIMAMIA AU KUENDESHA
Nchi Wanachama wanakubaliana kuwa DPW itakuwa na haki ya pekee ya kukuza, kusimamia na/au kuendesha Miradi kama ilivyoelezwa katika Kiambatisho 1 Awamu ya 1, moja kwa moja au kupitia Kampuni zake tanzu chini ya Mkataba huu kama itakavyoelezwa zaidi katika Mikataba ya Miradi husika na Mkataba wa Haki za Ardhi husika.
Nchi Wanachama wanakubaliana kuwa utekelezaji wa mipango ya maendeleo ya Miradi na DPW unategemea kumalizika kwa Mikataba ya Miradi ya mwisho, Haki za Ardhi na Mkataba wa Haki za Ardhi kwa kila Mradi husika.
Baada ya kusainiwa kwa Mkataba huu, DPW itaandaa na kuwasilisha mapendekezo kwa ajili ya utekelezaji wa miradi chini ya maeneo ya ushirikiano yaliyomo katika habari na nyaraka kama ilivyokubaliwa kati ya TPA na DPW.
Nchi Wanachama wanakubaliana kuwa Miradi ya Awamu ya 1 (kama ilivyoelezwa katika Kiambatisho 1) itakuwa miradi ya kipaumbele kwa maendeleo na utekelezaji. Serikali ya Tanzania itahakikisha kuwa TPA haitazingatia mapendekezo mengine yoyote kwa ajili ya Miradi.
IBARA YA 6
IDHINI NA KIBALI MUHIMU KUTOKA SERIKALI
Serikali ya Tanzania itahakikisha kuwa Kampuni husika ya Mradi inapewa idhini zote muhimu za serikali, kibali, haki za ardhi, motisha za uwekezaji na msamaha unaohitajika kwa utekelezaji wa Mikataba ya Mradi na mikataba yoyote ya ziada kulingana na sheria husika zilizowekwa.
Kwa ombi la DPW au Kampuni husika ya Mradi, Serikali ya Tanzania itasaidia kuzuia na/au kusitisha kuingilia kati kwa njia haramu au isiyo ruhusa katika manunuzi au utekelezaji wa Miradi husika kwa pendekezo lililoidhinishwa na DPW na mamlaka yoyote au chama cha tatu isipokuwa kama kuingilia kati huko ni muhimu kwa sababu za usalama na ulinzi zinazoeleweka na kukubalika na Nchi Wanachama.
IBARA YA 7
IDHINI YA MIRADI
1. Serikali ya Tanzania itatoa, itaidhinisha, itasimamia au kuiendeleza (au kusababisha itolewe, idhinishwe, isimamiwe, au iendelezwe) idhini zote zinazohitajika na Kampuni ya Mradi na/au TPA kwa utekelezaji wa mapendekezo yaliyoidhinishwa.
2. Serikali ya Tanzania inatambua na kukubaliana kwamba kutoa, kuidhinisha, kuisimamia, au kuendeleza idhini hizo kwa wakati ni muhimu kwa utekelezaji mafanikio na kwa wakati wa mapendekezo yaliyoidhinishwa na itahakikisha kuwa mamlaka au taasisi za serikali zinazohusika zitasaidia na kuharakisha, baada ya kupokea maombi au ombi kutoka DPW, TPA au kampuni husika ya mradi kwa ajili ya utoaji, idhini, usimamizi au uendelezaji wa idhini hizo.
3. Mara baada ya kutolewa au kupewa, hakuna idhini yoyote iliyotolewa kuhusiana na Mradi wowote itakayofutwa, kubadilishwa, kurekebishwa, au kushindwa kuendelezwa au kuongezwa muda na Serikali ya Tanzania au mamlaka au taasisi husika ya serikali bila kushauriana kwanza na PCFC inayowakilisha Emirate ya Dubai ikiwa kufutwa, kubadilishwa, kurekebishwa, au kushindwa kuendelezwa au kuongezwa muda kutakuwa na athari mbaya kwa Miradi (au mojawapo yao).
IBARA YA 8
HAKI ZA ARDHI
Serikali ya Tanzania itachukua hatua zote muhimu kuhakikisha upatikanaji na utoaji wa haki kwa DPW au kampuni husika ya mradi kwa:-
(a) kupata, kumiliki na kutumia ardhi kuhusiana na kila Mradi (“Haki za Ardhi”);
(b) uhifadhi na umiliki wa Haki hizo za Ardhi; na
(c) kulinda Haki hizo za Ardhi kulingana na sheria na taratibu husika za utoaji na matumizi ya haki za ardhi kwa DPW.
Serikali ya Tanzania itachukua hatua zote muhimu kulingana na sheria kuhakikisha kuwa Haki za Ardhi zinapatikana wakati wote muhimu na kwamba uadilifu wa Miradi hautaharibiwa na miundombinu yoyote ya baadaye ambayo inaweza kuvuka au kujengwa karibu na Miradi, ambayo ujenzi na kuvuka huko kwa baadaye utakuwa kwa hatari na gharama ya mtengenezaji wa tatu, sio DPW au kampuni husika ya mradi.
3. Serikali ya Tanzania itahakikisha kuwa Haki za Ardhi kwa Shughuli za Miradi zina:
(a) kutambuliwa kwa uwazi, chini ya mkataba unaoweza kusajiliwa, na bila mzigo wowote, hati ya deni, dhamana au haki nyingine ya mtu wa tatu, na bila madai, mashindano, au hatua za kisheria na mtu wa tatu;
(b) zinatolewa kwa kampuni ya mradi kulingana na sheria na taratibu husika;
(c) zinapatikana kwa kipindi kilichotajwa katika umiliki wa mkataba; na
(d) zinapatikana kwa utekelezaji usiozuiliwa wa Miradi.
IBARA YA 9
STIMULI ZA UWEKEZAJI
Nchi Wanachama wanakubaliana kuwa uwekezaji wa DPW nchini Tanzania utakuwa wa ukubwa na wigo mkubwa ambao utaleta faida za kijamii na kiuchumi zaidi, hivyo kuhitaji utoaji wa stimuli za uwekezaji kuhusiana na shughuli maalum za Mradi.
2. Nchi Wanachama wanakubaliana kuwa stimuli za uwekezaji zitatolewa kulingana na sheria husika pamoja na taratibu zilizowekwa nchini Tanzania na kama ilivyoelezwa katika Mkataba wa HGA na Mkataba wa Mradi husika.
IBARA YA 10
USIRI
Nchi Wanachama hawatakiwi kutoa kwa mtu wa tatu kwa sababu yoyote ile habari zozote zinazohusiana na Mkataba huu au mapendekezo yake ambayo ni za siri au za kipekee (ikiwa ni pamoja na, bila ya kikomo, habari zozote zinazohusiana na mapendekezo ya kiufundi na kifedha), ikikubaliwa kuwa habari hizo ni za siri na za kibiashara kwa pande zote mbili, isipokuwa vinginevyo itatangazwa na/au kuruhusiwa kwa maandishi na DPW na TPA.
Nchi Wanachama yoyote hawataitumia habari yoyote iliyotokana na Nchi Wanachama wengine au habari yoyote ya uchunguzi au habari nyingine zilizopatikana chini ya Mkataba huu (ikikubaliwa kuwa habari hizo ni za siri na za kibiashara kwa pande zote mbili) au kutumia habari hizo kuomba zabuni kutoka kwa mtu wa tatu au kufanya zabuni ya ushindani kuhusiana na shughuli za Miradi.
IBARA YA 11
MATIBABU YASIYO YA UBAGUZI
Nchi Wanachama wanakubaliana kuwa mamlaka husika nchini Tanzania zitafanya yafuatayo:
(a) kuweka kodi, ushuru, tozo na malipo mengine kwa kampuni husika ya mradi, shughuli za mradi au watu (ikiwa ni pamoja na wauzaji au watoa huduma) kulingana na Mfumo wa Kodi uliokubaliwa; na
(b) kutumia sheria na kanuni hizo kwa nia njema na kwa njia inayofaa, wazi na iliyopangwa vizuri ambayo ni ya haki na isiyo ya ubaguzi.
IBARA YA 12
USALAMA NA ULINZI
Nchi Wanachama wanakubaliana kuwa usalama na ulinzi hautasitishwa kwa Shughuli za Mradi ikiwa ni pamoja na Ardhi ya Mradi, mifumo, watu, bidhaa na vifaa vilivyoko, chini, juu au ndani ya Ardhi ya Mradi na Majengo au miundombinu katika Eneo la Mradi au katika Shughuli za Mradi ndani ya eneo la Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, pamoja na vipengele vyote vingine vya usalama na ulinzi ambavyo Tanzania inawajibika kwa ajili yake ( “Usalama wa Serikali”).
2. Mkataba wa HGA utafanya yafuatayo:
(a) kuweka mfumo wazi wa kugawanya majukumu na utekelezaji wa Usalama wa Serikali;
(b) kufafanua hatua zinazohusiana na vipengele hivyo vya usalama na ulinzi wa Mradi ambavyo Kampuni ya Mradi inawajibika kwa ajili yake ( “Usalama wa Kampuni ya Mradi”);
(c) kujumuisha masharti yanayohitaji Nchi Husika na Kampuni ya Mradi kushauriana, kushirikiana na kusawazisha kuhusiana na maendeleo na utekelezaji wa hatua zote muhimu za usalama na ulinzi kuhusiana na Mradi, ikiwa ni pamoja na Usalama wa Serikali na Usalama wa Kampuni ya Mradi;
(d) kutambua mwingiliano kati ya hatua zinazohusiana na Usalama wa Serikali na Usalama wa Kampuni ya Mradi kulingana na Viwango vya Haki za Binadamu; na
(e) kutoa hatua zinazohusiana na Usalama wa Serikali kulingana na Viwango vya Haki za Binadamu.
IBARA YA 13
MAUDHUI YA NDANI, AJIRA NA WAJIBU WA KIJAMII WA KAMPUNI
Mikataba husika ya Mradi itajumuisha masharti yanayohusiana na yafuatayo:
(a) utambuzi na maendeleo ya Mipango ya Maudhui ya Ndani kwa miradi husika;
(b) ahadi za Kampuni ya Mradi kuhusu utekelezaji wa programu za wajibu wa kijamii wa kampuni; na
(c) ahadi za Kampuni ya Mradi kuhusu uhifadhi wa ajira zilizopo, ajira ya raia wa Tanzania na programu za mafunzo na maendeleo kwa wafanyakazi wa Kitanzania wa Kampuni ya Mradi husika.
2. Kuhusiana na shughuli za Mradi zinazofanywa na Kampuni ya Mradi, Mipango ya Maudhui ya Ndani itajumuisha, miongoni mwa mambo mengine, kutoa:
(a) kipaumbele kwa taasisi na watu wa ndani katika ununuzi wa bidhaa, kazi, huduma za ushauri na huduma zisizo za ushauri ambapo taasisi na watu hao wanapatikana na wanakidhi viwango vinavyohitajika;
(b) mikataba iliyohifadhiwa kwa ajili ya bidhaa na huduma fulani zinazotolewa kwa makampuni ya ndani, taasisi zilizosajiliwa na raia wa Tanzania;
(c) viwango vinavyohitajika vya ubora, afya, usalama, mazingira, kiufundi na viwango vingine kwa bidhaa na huduma zinazonunuliwa kwa ndani;
(d) mpango wa ajira na mafunzo kwa raia wa Tanzania;
(e) utekelezaji wa mpango wa ajira na mafunzo kwa raia wa Tanzania;
(f) msaada kwa taasisi za mafunzo za ndani katika uwanja wa huduma za usafiri wa baharini na vifaa vya usafirishaji; na
(g) mpango wa utafiti na maendeleo, na uhamishaji wa teknolojia.
Iliyotolewa daima kwamba bidhaa, huduma na rasilimali zingine zinazostahiki kwa upendeleo na uhifadhi ulioelezwa hapo juu zina ubora na wingi unaokubalika na Kampuni ya Mradi (kwa kuzingatia kwa busara) na zinapatikana kwa viwango vya ushindani sokoni.
3. Utekelezaji wa Mipango ya Maudhui ya Ndani na ahadi nyingine zilizoelezwa hapo juu kuhusu wajibu wa kijamii wa kampuni, mafunzo na maendeleo na uhifadhi wa ajira na ujenzi wa uwezo kwa raia wa Tanzania utakubaliwa kati ya Kampuni ya Mradi na TPA katika Mikataba husika ya Mradi.
IBARA YA 14
UTAIFISHAJI
Tanzania inathibitisha kuwa shughuli za Mradi, uwekezaji au mali za washiriki wa mradi katika Mradi, ikiwa ni pamoja na Mifumo ya Mradi au mali nyingine za kimwili au zisizo za kimwili za Kampuni ya Mradi au hisa katika, au mikopo kwa Kampuni ya Mradi kuhusiana na Mradi au mali za kimwili au zisizo za kimwili za washiriki wa Mradi yoyote kuhusiana na Mradi (inayojulikana kama “Kunyang’anya”) na nia yao ya kutokunyang’anya, kutaifisha, kutaifisha kwa lazima au kuchukua hatua nyingine yoyote yenye athari kama hiyo, moja kwa moja au kwa njia isiyo ya moja kwa moja, kwa sehemu au kwa jumla.
2. Tanzania inakubali kuwa, katika kesi ambapo Serikali ya Tanzania itaamua kufanya kunyang’anya, kunyang’anya huko kunapaswa kutimiza masharti yafuatayo:
(i) hatua za kunyang’anya zinachukuliwa kwa madhumuni ya umma na kwa kuzingatia sheria;
(ii) hatua hizo hazina ubaguzi; na
(iii) hatua hizo zinachukuliwa kwa kulipa fidia ya haraka, yenye ufanisi na ya kutosha kwa watu walioathirika, kanuni za fidia ambazo zitawekwa katika Mkataba Husika wa Uwekezaji na Mkataba Husika wa Mradi.
IBARA YA 15
VIWANGO VYA MAZINGIRA, AFYA YA KAZI, JAMII NA USALAMA
Nchi Wanachama wanakubaliana kuwa utekelezaji wa Shughuli za Mradi utazingatia sheria za Tanzania zinazosimamia Viwango vya Mazingira, Afya ya Kazi, Jamii na Usalama (EOHSS), ikizingatiwa kuwa Kampuni husika ya Mradi haiwezi kuzuiliwa kutekeleza mahitaji yoyote ya kuzingatia viwango vingine vya mazingira na kijamii vinavyowekwa na wakopeshaji au wafadhili wa kimataifa kwa miradi.
Kampuni ya Mradi inayotekeleza shughuli hizo itazingatia Viwango vya Kimataifa vya kuzuia uchafuzi wa baharini ikiwa ni pamoja na Mikataba ya IMO kama vile MARPOL, Kanuni za Usalama wa Meli na Vituo vya Bandari (ISPS) na viwango vingine vya kimataifa kwa shughuli za bandari.
IBARA YA 16
VIWANGO VYA KITEKNOLOJIA
DPW na TPA watakubaliana na kushirikiana katika kutoa taarifa kuhusu utekelezaji wa Shughuli za Mradi kuhusu viwango vya kiteknolojia kwa kubuni, kukuza, kujenga, kuendesha, kudumisha, kurekebisha, kubadilisha, kupanua au kuongeza uwezo na kudumisha miundombinu au miundo ya juu na kufanya Shughuli za Mradi kulingana na mazoea ya kimataifa kama yatakavyoelezwa katika Mikataba husika ya Mradi. DPW na TPA watafanya mashauriano mara kwa mara na Kampuni ya Mradi na kila mmoja wao katika mchakato wa kufafanua na kukubaliana juu ya viwango vya kiteknolojia kama hivyo.
IBARA YA 17
HAKI ZA WAFANYAKAZI
Nchi Wanachama wanakubaliana kwamba katika utekelezaji wa Shughuli za Mradi, hatua zote za Kampuni ya Mradi au watu ambao zinahusisha matumizi ya nguvu kazi zinafanywa kwa njia inayolingana na Viwango vya Mazingira, Afya ya Kazini, Jamii na Usalama na Viwango vya Haki za Binadamu.
SEHEMU YA III
MFUMO WA KODI
IBARA YA 18
KODI, USHURU NA MALIPO MENGINE
Nchi Wanachama wanakubaliana kwamba kodi, ushuru na malipo mengine yatawekwa kulingana na sheria za kodi zilizopo za Jamhuri ya Muungano wa Tanzania na masharti na motisha nyingine zinazoweza kukubaliwa katika Mkataba wa HGA na Makubaliano ya Mradi kwa kuzingatia sheria za Tanzania.
Motisha za uwekezaji na msamaha wa kodi, ushuru na malipo mengine (kama inavyotumika) zitatolewa kwa kuzingatia sheria za kodi zilizopo za Jamhuri ya Muungano wa Tanzania na masharti yatakayokubaliwa katika Mkataba wa HGA na Makubaliano ya Mradi kwa kuzingatia sheria za Tanzania.
SEHEMU YA IV
VIFUNGO VYA MWISHO
IBARA YA 19
URITHI WA NCHI
Ikiwa Nchi Mwanachama itachukuliwa au kuchukuliwa nafasi na nchi moja au zaidi kuhusiana na jukumu la uhusiano wa kimataifa wa eneo lake au sehemu ya eneo lake, nchi yoyote inayochukua nafasi hiyo itachukuliwa kama chama katika Mkataba huu tangu tarehe ya kuchukuliwa au kuchukua nafasi hiyo, kwa sharti kwamba nchi inayochukua nafasi hiyo, ndani ya kipindi kifupi tangu tarehe hiyo, itoe taarifa kwa Nchi Mwanachama nyingine juu ya nia yake ya kuwa sehemu ya Mkataba huu.
IBARA YA 20
USHUGHULIKIAJI WA MIGOGORO
Ushughulikiaji wa Amani
Migogoro inayotokana na, au kuhusiana na, Mkataba huu itapelekwa na Chama kwa suluhisho la amani kupitia njia za kidiplomasia au, ikiwa Chama hicho kitachagua, kwa Kamati ya Mashauriano ya IGA, na makubaliano yoyote yataandikwa. Ikiwa mgogoro hautatatuliwa kwa njia ya amani ndani ya siku tisini (90) tangu tarehe ya kuwasilishwa kwa mgogoro kupitia njia za kidiplomasia au Kamati ya Mashauriano ya IGA, Chama chochote kinaweza kutoa taarifa kwa Chama kingine kwamba mgogoro umetangazwa (mgogoro uliotangazwa).
2. Usuluhishi
(a) Ikiwa mgogoro uliotangazwa upo, Vyama vinakubaliana kwamba Chama chochote kinaweza, kwa taarifa ya maandishi kwa Chama kingine, kuwasilisha suala hilo kwa usuluhishi chini ya sheria za Usuluhishi za UNCITRAL.
(b) Kila Chama kitateua mwanachama mmoja (1) wa kikundi cha usuluhishi ndani ya siku thelathini (30) tangu kupokea taarifa ya maandishi iliyotajwa katika Kifungu cha 20(2)(a) hapo juu. Wajumbe hao wawili (2) watachagua raia wa nchi ya tatu ambaye, baada ya kupitishwa na Vyama, atateuliwa kuwa Mwenyekiti wa kikundi cha usuluhishi.
(c) Mwenyekiti atateuliwa ndani ya siku thelathini (30) tangu tarehe ya uteuzi wa mwanachama wa pili.
(d) Ikiwa ndani ya kipindi kilichotajwa katika Kifungu cha 20(2)(b) hapo juu, uteuzi unaofaa hautafanywa, Chama chochote kinaweza, katika kutokuwepo kwa makubaliano mengine yoyote, kuomba Katibu Mkuu wa Mahakama ya Usuluhishi wa Kudumu kufanya uteuzi wowote unaohitajika ndani ya siku thelathini (30) tangu ombi litakapowasilishwa.
(e) Kwa madhumuni ya Mchakato wa Usuluhishi:
(i) kituo cha usuluhishi kitakuwa Johannesburg, Jamhuri ya Afrika Kusini;
(ii) eneo la usuluhishi litakuwa Johannesburg, Jamhuri ya Afrika Kusini;
(iii) lugha ya usuluhishi itakuwa Kiingereza; na
(iv) tuzo itakuwa kwa maandishi na itaeleza sababu za uamuzi wa kikundi cha usuluhishi.
3. Migogoro chini ya Mikataba ya Mradi na H A pia itakuwa chini ya usuluhishi wa kimataifa katika eneo na kituo cha upatanishi.
IBARA YA 21
SHERIA INAYOONGOZA
Sheria inayoongoza Mkataba huu itakuwa Sheria ya Kiingereza, wakati sheria inayoongoza kila HGA na Mikataba ya Mradi husika itakuwa sheria za Tanzania.
IBARA YA 22
MAREKEBISHO YA BAADAYE
Mkataba huu unaweza kurekebishwa wakati wowote, kwa maandishi, kwa makubaliano ya pande zote za Serikali. Hakuna marekebisho yoyote kwenye Mkataba huu yatakayokuwa na athari bila makubaliano ya saini na uthibitisho na/au kupitishwa kwa nyaraka sahihi na pande zote za Serikali.
IBARA YA 23
MUDA NA KUKOMESHWA
Isipokuwa kwa kifungu 2 cha Makala hii ya 23, Mkataba huu utaendelea kuwa halali hadi kutokea moja ya mambo yafuatayo: (i) kukomeshwa kudumu kwa shughuli zote za Mradi; au (ii) kumalizika kwa HGA zote na Mikataba ya Mradi (kwa kuongeza au kuongeza muda wake) na ufumbuzi wa kudumu wa migogoro, ikiwepo, chini yake.
Katika tukio ambalo HGA inakomeshwa kabla ya kumalizika kwa muda wake, Mkataba huu utaendelea kuwa halali kwa muda na kwa kiwango kinachohitajika na pande zote za Serikali au Kampuni ya Mradi kudai haki zozote zinazotokana na, kulinda maslahi yoyote yanayohatarishwa na au kuleta kesi yoyote inayotokana na kukomeshwa kwa HGA. Kukomeshwa au kumalizika kwa HGA haitaathiri haki zozote zilizojitokeza, dhima au suluhisho la pande yoyote chini ya HGA hiyo au Mikataba ya Mradi inayohusiana au Mkataba huu.
Kukomeshwa kwa Mkataba huu utahitaji idhini ya awali ya pande zote za Serikali, idhini hiyo isitolewe kwa sababu zisizo na sababu. Pande zote za Serikali hazitakuwa na haki ya kukataa, kujiondoa, kusimamisha au kukomesha Mkataba huu katika hali yoyote, ikiwa ni pamoja na kukiuka kwa kiasi kikubwa, mabadiliko muhimu ya hali, kuvunjika kwa uhusiano wa kidiplomasia au kibalozi, au sababu nyingine yoyote inayotambuliwa chini ya sheria za kimataifa. Hata hivyo, mzozo wowote kati ya pande zote za Serikali kuhusu hali hizo utashughulikiwa kulingana na mahitaji ya Makala 20 ya Mkataba huu.
IBARA YA 24
AKIBA, LUGHA NA VIAMBATANISHO
Pande zote za Serikali hazijatoa akiba yoyote kwa kifungu chochote cha Mkataba huu.
Viambatanisho, vifungu au nyongeza kwenye Mkataba huu, ambavyo pande zote za Serikali wanaweza kusaini wakati wowote, vitakuwa sehemu muhimu ya Mkataba huu.
Mkataba huu umeingiwa kwa lugha ya Kiingereza. Kuhusu matumizi ya Mkataba huu (ikiwa ni pamoja na, taarifa, maombi, ombi, taarifa au nyaraka au mawasiliano mengine chini ya Mkataba huu), pande zote za Serikali zitatumia lugha ya Kiingereza.
IBARA YA 25
KUANZA KUTEKELEZWA
1. Mara moja baada ya kusainiwa kwa Mkataba huu na bila kuathiri wajibu wowote mwingine wa Nchi Wanachama katika Mkataba huu, Nchi Wanachama zitachukua hatua za kiutawala na kisheria zinazohitajika ili kuhakikisha kuwa Shughuli za Awali za Mradi zinaweza kutekelezwa kihalali na mwekezaji au Kampuni ya Mradi kwa mujibu wa sheria za Tanzania.
2. Serikali ya kila Nchi Mwanachama, itaanza mchakato wa kuridhia Mkataba huu na chombo chake cha kisheria au cha mahakama kilichoidhinishwa ndani ya siku thelathini (30) tangu kusainiwa kwa Mkataba huu, ikiwa inahitajika kwa mujibu wa sheria za ndani, ili kufanya hii kuwa wajibu wa kisheria wa kila Nchi Mwanachama chini ya Sheria ya Kimataifa.
3. Nchi Wanachama wanakubaliana kuwa masharti ya Mkataba huu na HGA husika yataomba kwa Shughuli zote za Mradi, ikiwa ni pamoja na zile zilizofanywa kabla ya Mkataba huu kuanza kutekelezwa au HGA husika, pale inapohitajika.
4. Mkataba huu utaanza kutekelezwa baada ya kubadilishana kwa nyaraka za kuridhia kwa mujibu wa sheria za kila Nchi Mwanachama, isipokuwa kwa kifungu cha 1 na 2 hapo juu, ambacho kitatekelezwa mara baada ya kusainiwa kwa Mkataba huu na kila Nchi Mwanachama.
IBARA YA 26
KUHAMISHA IGA KATIKA SHERIA YA KITAIFA
Bila kuathiri Makala 25, Serikali ya kila Nchi Mwanachama itachukua hatua zote zinazohitajika kwa haraka ili kufanya Mkataba huu na HGA husika kuwa na nguvu kisheria chini ya sheria za ndani kama mfumo wa kisheria unaotawala Miradi iliyopendekezwa, ikiwa ni pamoja na, pale inapohitajika, kuwasilisha rasimu za sheria zote zinazohitajika, na itatumia juhudi zake bora kuhakikisha, haraka iwezekanavyo, kupitishwa kwa sheria hizo. Serikali ya kila Nchi Mwanachama nyingine itawajulisha Nchi Mwanachama nyingine kwa wakati kuhusu hali ya sheria hizo zinazoruhusu.
IBARA YA 27
KUANZA KUTEKELEZA UHUSIANO KATI YA MKATABA HUU NA MAJUKUMU MENGINE YA KIMATAIFA NA YA NDANI KATIKA NCHI ZA WANACHAMA
Kila Nchi Mwanachama inawakilisha na kuhakikisha kwamba, baada ya Mkataba huu na sheria zinazoruhusu kutekelezwa kwa ufanisi, haitakuwa sehemu ya makubaliano au ahadi za ndani au za kimataifa, au kisheria kufungwa kuzingatia au kutekeleza sheria, kanuni, au makubaliano ya ndani au ya kimataifa, ambayo yanapingana na au kuingia au kutekeleza Mkataba huu au HGA husika na Mkataba wowote wa Mradi ambao Nchi Mwanachama huyo ni sehemu.
IBARA YA 28
MAJUKUMU YA NCHI ZA WANACHAMA NA WATIA SAINI WAO
Kila Nchi Mwanachama inawakilisha na kuhakikisha kwamba utekelezaji na utendaji wa Mkataba huu unapatikana ndani ya mamlaka ya Serikali yake, na kwamba Mkataba huu umesainiwa kwa mamlaka ya umma yenye uwezo, ikifanya kazi ndani ya mamlaka na taratibu zilizowekwa katika sheria za kitaifa kwa ajili ya kuingia katika mkataba wa kimataifa wa aina hiyo kwa niaba ya Nchi Mwanachama husika.
IBARA YA 29
UTEKELEZAJI NA KUZINGATIA IGA NA MAKUBALIANO MENGINEHUSIANO NA MSAADA WA SHUGHULI ZA MRADI
Kila Nchi Mwanachama inakubali kutimiza na kutekeleza majukumu yake chini ya Mkataba huu, HGA ambayo ni sehemu, na Mkataba wowote wa Mradi ambao ni sehemu wakati huo. Kwa kiwango kamili cha mamlaka yake halali, kila Nchi Mwanachama itahakikisha kuwa Mamlaka zake za Nchi zinafanya kazi kwa njia inayofanana na kutosheleza majukumu ya Nchi Mwanachama husika chini ya Mkataba huu na HGA husika.
Kwa kiwango kamili cha mamlaka yake halali, kila Nchi Mwanachama itasaidia kikamilifu utekelezaji wa Mradi na utekelezaji wa Shughuli za Mradi na itahakikisha kuwa Mamlaka zake za Nchi zinachukua hatua zote zinazohitajika kwa utekelezaji na utekelezaji huo.
IBARA YA 30
KUIMARISHA
Nchi Wanachama wanakubaliana kuwa mazingira ya kisheria na ya mkataba yanayohusiana na Miradi yatastawi kwa njia ambayo ni sawa na kuridhisha kwa Nchi Wanachama na Kampuni ya Mradi. Maelezo ya ustawi kama huo yatakubaliwa kati ya DPW au Kampuni ya Mradi husika na TPA na pia yatajumuishwa katika HAs husika. Ustawi kama huo utatumia tarehe ya saini ya IGA kama tarehe ya kumbukumbu ya ustawi, ili kushughulikia mabadiliko yoyote katika Sheria au mabadiliko ya kodi yanayoathiri Miradi husika.
Tanzania itachukua hatua zote muhimu au zinazofaa kufanya, kutoa au kutekeleza ndani ya eneo lake husika sheria zote zinazoruhusu na hatua nyingine za kisheria zinazohitajika ili kutekeleza na kutekeleza ahadi zilizotajwa katika Mikataba ya Mradi na HGAs.
IBARA YA 31
KUBADILISHANA MKATABA / CHOMBO
Mkataba huu na vyombo vyote vya kuridhia vitabadilishwa kati ya Nchi Wanachama.
MWISHO.