Hakuna haja ya yeye kurudi kwa hao watu ikiwa utofauti wa mapokeo ya Kati ya waislam upo wazi.
Sunni na shia utofauti wao upo kwenye Nini? Kwa nini watofautiane ikiwa wote ni waislam?
Utofauti wa shia na sunni si wa kificho, unahisi wao hawaijui Quran? Kama wanaijua kwa nn wanatofautiana?
TOFAUTI YA SUNNI NA SHIA KATIKA UISLAMU
Utangulizi
Uislamu ni dini moja iliyojengwa juu ya misingi mikuu ya Tauhid, kuamini Qur’an Tukufu, Mtume Muhammad ﷺ, Malaika, Vitabu vya Allah, Mitume, Siku ya Mwisho na Qadari. Hata hivyo, ndani ya Umma wa Kiislamu kuna makundi mawili makubwa yanayojulikana kama Sunni na Shia. Tofauti zao haziko katika msingi wa dini, bali zaidi zinatokana na masuala ya kihistoria, uongozi wa Umma baada ya kufariki kwa Mtume ﷺ, na baadhi ya misimamo ya kifiqhi na kiitikadi.
Makala hii inalenga kueleza tofauti hizi kwa lugha nyepesi, yenye uadilifu na bila chuki, ili kuongeza uelewa na kuimarisha umoja wa Waislamu
Asili ya mgawanyiko wa Sunni na Shia
Baada ya kufariki kwa Mtume Muhammad ﷺ mwaka 632 CE, Maswahaba walikabiliwa na swali muhimu: nani angeongoza Umma wa Kiislamu?
🔹 Sunni waliamini kuwa kiongozi achaguliwe kwa mashauriano (shura), ndipo Abu Bakr (RA) akawa Khalifa wa kwanza.
🔹 Shia waliona kuwa Ali bin Abi Talib (RA), ambaye alikuwa binamu na mkwe wa Mtume ﷺ, ndiye aliyekuwa na haki zaidi ya uongozi, na kwamba uongozi unapaswa kubaki ndani ya familia ya Mtume ﷺ (Ahlul Bayt).
Hapo ndipo ulipoanza mgawanyiko wa kihistoria ambao baadaye ulijikita pia katika masuala ya elimu ya dini, fiqhi na itikadi.
Maana ya Sunni na Shia
🔹 Sunni linatokana na neno Ahlus-Sunnah wal-Jama’ah, yaani watu wanaofuata Sunna ya Mtume ﷺ na umoja wa Waislamu.
🔹 Shia ni kifupi cha Shiat Ali, yaani wafuasi wa Ali bin Abi Talib (RA).
Majina haya yanabeba historia, siyo uadui, bali mitazamo tofauti juu ya uongozi wa Umma.
Vyanzo vya dini na elimu
Sunni
Wanategemea: ✔ Qur’an Tukufu
✔ Sunna ya Mtume ﷺ kupitia Hadithi zilizopokelewa na Maswahaba wengi
✔ Ijma’ (makubaliano ya wanazuoni)
✔ Qiyas (kulinganisha)
Shia
Wanategemea: ✔ Qur’an Tukufu
✔ Hadithi nyingi kupitia Ahlul Bayt wa Mtume ﷺ
✔ Mafundisho ya Maimamu wa kizazi cha Mtume ﷺ
Tofauti hii imezaa madhehebu tofauti ya fiqhi na mitazamo ya kiitikadi.
Mtazamo kwa Maswahaba na Ahlul Bayt
🔹 Sunni: Wanawaheshimu Maswahaba wote kwa ujumla, wakiamini walikuwa watu bora waliobeba Uislamu hadi kwa vizazi vilivyofuata.
🔹 Shia: Wanawaheshimu sana Ahlul Bayt wa Mtume ﷺ, na wana mtazamo wa tofauti kwa baadhi ya Maswahaba, hasa kuhusu masuala ya uongozi baada ya Mtume ﷺ.
Hata hivyo, pande zote mbili zinawakubali Ahlul Bayt kuwa watu watukufu na wa karibu sana na Mtume ﷺ
Tofauti za kiitikadi
🔹 Sunni: Wanaamini uongozi wa Umma ni wa kibinadamu na kisiasa, siyo sehemu ya msingi wa itikadi ya dini.
🔹 Shia (hasa Ithna Ashari): Wanaamini Imamah (uongozi wa Maimamu) ni sehemu ya msingi wa dini, na Maimamu hawa wanahifadhiwa na makosa katika masuala ya dini.
Hii ndiyo tofauti kubwa zaidi ya kiitikadi kati ya makundi haya mawili.
Tofauti za kifiqhi na kiibada
Zipo tofauti ndogo katika baadhi ya ibada, mfano: ✔ Namna ya kushika mikono wakati wa Swala
✔ Kuunganisha baadhi ya Swala
✔ Baadhi ya hukumu za ndoa na ibada
Lakini Swala, Saumu, Zaka na Hija ni wajibu kwa wote
Maeneo wanakopatikana kwa wingi
🔹 Sunni: Wengi duniani (takribani 85–90% ya Waislamu), hupatikana kwa wingi Afrika, Asia ya Kusini, Mashariki ya Kati na Asia ya Kusini Mashariki.
🔹 Shia: Wengi hupatikana Iran, Iraq, Azerbaijan, Bahrain na sehemu za Yemen.
Msingi wa umoja kati ya Sunni na Shia
Licha ya tofauti zao, wote: ✔ Wanamwamini Allah Mmoja
✔ Wanamfuata Mtume Muhammad ﷺ
✔ Wanaiamini Qur’an Tukufu
✔ Wanakabili Qibla kimoja
✔ Wanaswali Swala tano
✔ Wanahiji Makka
Hivyo, tofauti zao hazipaswi kuwa sababu ya chuki, bali fursa ya kujifunza, kuheshimiana na kuimarisha umoja wa Uislamu
Hitimisho
Tofauti ya Sunni na Shia ilianza kama suala la uongozi wa Umma baada ya Mtume ﷺ, kisha ikaenea katika maeneo ya fiqhi na itikadi. Hata hivyo, misingi mikuu ya Uislamu inabaki kuwa mmoja. Kilicho muhimu zaidi kwa Waislamu leo ni kushikamana na Qur’an, Sunna, maadili ya udugu na amani, na kuepuka migawanyiko inayodhoofisha Umma.
“Hakika Waumini ni ndugu.” (Qur’an 49:10)