Mtoto amezaliwa na kansa kwa sasa , je anayo free will ya kukataa huo gonjwa?
Ninayo free will ya kukataa kunywa maji bila ya kudhurika?
Ninayo free will ya kukataa kufa?
Mtoto mchanga hana uwezo wa kuchagua chochote. Hana ufahamu wa mazingira yake, wala uwezo wa kutoa maamuzi. Hivyo kusema kwamba "hana free will ya kuikataa kansa" ni sawa, lakini si hoja inayopinga uwepo wa free will kwa ujumla. Badala yake, inaonyesha kuwa free will huja kwa kiwango cha utambuzi, ambacho mtoto mchanga hana.
Kwahiyo hoja sahihi si kwamba “free will haipo kwa sababu mtoto hana,” bali free will ni uwezo wa kuchagua ndani ya muktadha wa ufahamu, akili, na mazingira yaliyowekwa.
Unauliza kama unayo free will ya kukataa kunywa maji bila kudhurika?
Ndiyo, unayo free will ya kukataa kunywa maji,, unaweza kuamua kutokunywa maji kwa hiari yako. Lakini huwezi kuamua matokeo ya maamuzi yako. Hii inakuonyesha tofauti kati ya
Free will (uhuru wa kuchagua) Na
Determinism/Consequences (matokeo ya chaguo lako)
Mfano,, unaweza kuchagua kuruka kutoka kwenye jengo la ghorofa 10, lakini huwezi kuchagua kutodondoka chini kwa nguvu ya mvutano.
Free will haimaanishi kwamba unaweza kubadili sheria za maumbile (physics au biology), bali inasema unaweza kuchagua ndani ya mipaka hiyo.
Ni sawa na dereva,, anaweza kuchagua kuendesha kwa kasi ya 200km/h, lakini hawezi kuchagua/kuamua gari lisipate ajali kama atapoteza mwelekeo.
Unauliza kama unayo free will ya kukataa kufa?
Mkuu kifo ni sehemu ya asili ya maisha ya mwanadamu. Huwezi kukataa kufa, lakini unaweza ukachagua.
Namna utakavyoishi kabla ya kufa.
Namna utakavyokabiliana na hofu ya kifo.
Namna utakavyotumia muda wako duniani.
Kwahiyo,, free will haimaanishi kuwa wewe ni Mungu unayeweza kufuta maumbile ya dunia au uhalisia wa mwili. Bali ni kuwa.
Unao uhuru wa kuamua namna ya kuishi katika uhalisia huo.
Kupinga hoja ya “Free Will haipo,, hapo unakuwa unachanganya mambo mawili.
- Free will (uhuru wa kuchagua)
- Uwezo wa kubadili matokeo ya sheria za kimaumbile
Free will haimaanishi kuwa tuna uwezo wa kubadili kila kitu, bali kuwa tunaweza kuchagua namna ya kuishi, kufikiri, na kuchukua hatua ndani ya mipaka ya maumbile na uhalisia.
Mtoto asiyeweza kuchagua si hoja ya kutupilia mbali free will, bali ni ushahidi kuwa free will hukua kadri mtu anavyopata ufahamu. Na kukosa uwezo wa kubadili kifo au kiu si ukosefu wa free will, bali ni ukumbusho kuwa free will iko ndani ya mfumo ulio na mipaka, na si uungu wa kubadili kila kitu.
Kwahiyo,, hatuna free will ya kuchagua mazingira yote ya maisha (kama kuzaliwa na kansa)
Lakini tuna free will ya kuchagua jinsi ya kuishi, kufikiri, na kutenda ndani ya hayo mazingira.
Hatuna mamlaka juu ya kila kitu, lakini tuna uwezo wa kuchagua jinsi ya kuishi na hiyo ndiyo nguvu ya kweli ya free will.