Kwani unadhani ilikuwa rahisi mkuu kusema hata wenye digrii waende VETA? Hivi wewe una kipya kinachofanywa na wahamdisi wenye digrii hapa nchini?
Kwani unadhani ilikuwa rahisi mkuu kusema hata wenye digrii waende VETA? Hivi wewe una kipya kinachofanywa na wahamdisi wenye digrii hapa nchini?
Watu wengi hata wale wasomi inasikitisha kuona kwamba hawajui mifumo ya elimu inakuwa aligned vipi ili iweze kuleta matokeo au kutatua matatizo yetu ya kila siku. Mifumo yetu ya elimu imeshakufa hata ukipeleka graduates VETA huwezi kupata matokeo. Elimu ili upate matokeo lazima uwekeze kwenye miundombinu na Sera ambazo zote zinahitaji pesa. Sisi tunataka matokeo, tumewekeza kiasi gani? Haiishii tu kuwekeza, serikali yetu inapaswa kuandaa mazingira kwa wale wanaopata elimu inaenda kutumika wapi? Usipokuwa na manpower projection vs public investments huwezi kuwatumia watu wako Sawa Sawa ili upate uchumi. Ukiangalia historia ya mapinduzi ya kiuchumi yaliyofanyika East Asian (Asian tigers) kama vile Singapore, Taiwan, China, South Korea na Japan utaona kwamba walianza na mifumo ya elimu ili kuhakikisha wanapatia watu wao maarifa sahihi ili wanapowekeza kwenye viwanda watakuwa na skilled manpower kwa ajili ya uzalishaji. Nchi yoyote inayodharau elimu hasa elimu ya juu, haiwezi kupata maendeleo. Elimu ya juu ni muhimu sana kwenye kutatua matatizo ya jamii. Nchi zote ambazo, zinapiga hatua kimaendeleo, angalia ranking ya vyuo vikuu vyao. Kwa Asia vyuo vikuu vyenye rank ya juu kabisa vipo kwenye hizo nchi nilizotaja. Ukiangalia North America, vyuo vikuu vyenye rank ya juu viko USA na Canada. Australia, ranks the same. Halikadhalika kwa mabara mengine. Ukirudi kwetu Africa, vyuo vikuu vyenye rank ya juu zaidi viko South Africa, almost top five yote ni vyuo vikuu vya South Africa. Ukilinganisha hadhi ya vyuo vikuu na maendeleo vinaenda sambamba kabisa.
Uhusiano Kati ya hadhi ya elimu ya juu na maendeleo ni mkubwa sana. Ndio determinant kwamba elimu yako inatatua matatizo yako au lah. Kwa mataifa ya Asia kama nilivyotolea mfano hapo juu, mataifa vyenye vyuo vikuu ambavyo vinachukua nafasi za juu kwenye hadhi/ranking ndio yale yale yenye economic progress kubwa. Kwa Americas, America kusini vyuo vikuu vyenye hadhi ya juu viko Brazili, Argentina, na ndio mataifa yenye uchumi mkubwa. North America vile vile, Hali ni ile ile. Ukirudi Africa, vyuo vikuu vyenye hadhi kubwa viko South Africa na ndio taifa lenye uchumi mkubwa na linalokuwa kwa kasi,. The List goes down to Egypt, nakadhalika. Elimu yako ikiweza kutatua matatizo yako utapata maendeleo, kinyume chake dismal failure. Ili elimu itatue matatizo, jambo muhimu ni kuwa na taasisi imara za kisiasa ambazo zinajenga taasisi imara za elimu na za kiuchumi. Mataifa yenye taasisi dhaifu za kisiasa, huwa na Sera mbovu ambazo hazitoi mazingira rafiki kwa taasisi za elimu na kiuchumi kukua.
Ukiona nchi imefikia hatua, Waziri mkuu wa nchi anasimama hadharani na kusema kwamba wahitimu wa vyuo vikuu warudi VETA wakasomee kozi za kushona, kutarizi, useremala nk ujue nchi iko kwenye hatua za mwisho za kukata roho. MNEC wa CCM anasimama kwenye mkutano wa hadhara na kusema graduates waende VETA. Hawa watu akili zao zimefikia mwisho, hakuna kitu wanaweza kufanya ili kuleta maendeleo kwa watanzania.
Jambo la kusikitisha zaidi hata wasomi wenyewe wa vyuo vikuu pia wamekubaliana elimu yao haina manufaa, na hivyo wanasapoti graduates warudi VETA. Huu ni msiba mkubwa. Yule ambae amesababisha elimu yao ikose manufaa amewaingiza mkenge mwingine wasomi wakubali kwamba elimu yao haina manufaa ili wasimnyooshe kidole.
Duniani kote, elimu ya juu ndiyo inayoongoza kwa innovations/ubunifu kwa nchi ambazo elimu yao Inaakisi na kutatua matatizo ya jamii. Wasomi wa elimu ya juu ndio wanaoinnovate robots. Baada ya innovation, mass production ya robots inafanywa na watu wa elimu ufundi au VETA. Wasomi wakigundua drones, mass production inafanywa na watu wenye elimu ya ufundi kwa kuassemble na kufunga nati. Specialist wa Afya wakigundua dawa ya kansa, mass production inafanywa na technicians, hivyo hivyo walipogundua sindano za insulin, mass production yake inafanywa na technicians. Sasa Elimu ya juu ikikosa mwelekeo, hata elimu ya Kati inapoteza mwelekeo pia. Na nchi pia inakosa mwelekeo.
Elimu ya Kati/ufindi/VETA duniani ni elimu kwa ajili ya watu wenye uwezo wa Kati na wa chini kutokea elimu ya sekondari. Ni elimu kwa ajili ya kutrace nguvu kazi inayopotea baada ya kumaliza elimu ya msingi ili kuipatia maarifa kwa ajili ya kuingia kwenye mfumo wa ajira au uzalishaji. Sio elimu kwa ajili ya watu wenye uwezo wa juu baada ya mchujo wa sekondari. Watu wenye uwezo wa juu wanatakiwa kutumika na taifa kwa ajili ya Innovation, policy makers, academicians, researchers nk. Tukiambiwa warudi VETA ni wazi nchi imepoteza mwelekeo.
Ukikaa kwa umakini kabisa, ukiangalia matokeo ya form four, Kwa karibuni miaka yote, zaidi ya asilimia 70 ya wanafunzi wanaofanya mitihani ya form four hupata kati ya division three, four na zero. Asilimia chini ya 30 hupata div 1 na 2. Wanaopata division 3 mpaka zero, ndio manpower mahususi kabisa kwa ajili ya elimu ya ufundi. Ili wasipotee bila skills wanatakiwa kupelekwa veta, wapate skills waingie kwenye uzalishaji. Bahati mbaya sana, hawa wanapotea bila kuwa na skills wengi wanaishia kuwa vibaka, wakabaji, wengi wanaolewa ndio zisizoeleweka kwa sababu za kiuchumi nk. Ukiacha asilimia zaidi ya 70 inayopotea ambayo ikipatiwa skills inaweza kuwa na mchango mkubwa sana kwenye uzalishaji na ulipaji wa kodi, unaenda kuwarudisha wale ambao ni Galactico ya taifa VETA ni jambo la ajabu sana. Ni kukosa dira kama taifa.
Taifa linapowekeza kwenye elimu lengo maalumu sio tu kupatia ajira watu wake. Lengo kuu ni kuwatumia watu wenye elimu ili kutatua matatizo yake na kujikuzia uchumi, kupitia kodi na uzalishaji. Ni wazi taifa letu la Tanzania halina projection ya mahitaji ya manpower yake ili kuweza kupanga namna gani kama taifa tuwekeze ili tuweze kutumia rasilimali watu tuliyonayo kujikuzia uchumi. Hii ndio sababu kuu watu wanaambiwa waende VETA, sio kwa sababu tu wamekosa ajira za kuwaajiri, hawana mipango ya namna gani wanaweza kuwatumia. Ni kwamba tumeshapoteza mwelekeo, hatutaki kujisahihisha. Kila Rais anaeingia madarakani anasukuma gurudumu lake kwa miaka yake 10, anahakikisha Chama kinabaki kuongoza dola, kitakachofuata hapo hakimhusu, yeye anaenda kukaa kwake akila pension huku anaandika kitabu cha maisha yake ya Urais.
Haya yote ni matokeo ya matatizo ya katiba. Watawala wana uhakika kufanya wanachotaka kwa sababu they have all it take kuendelea kubaki madarakani. Msipo wachagua wataiba kura.
