Hatua ya maswali ya dodoso (Cross Examination) kwa Mwenyekiti wa CHADEMA, Tundu Lissu, yanatarajiwa kutamatishwa leo Agosti 27, 2026 na kufungua mlango kwa shahidi mwingine wa Lissu kupanda kizimbani kwaajili ya kutoa utetezi wake.
Jana Agosti 26, 2026, Tundu Lissu alihitimisha kutoa ushahidi wake mbele ya jopo la majaji watatu, wakiongozwa na Jaji, Dunstan Ndunguru, ambapo ambapo baada ya hatua hiyo, upande wa Jamhuri (Washtaki) walipewa nafasi ya kuuliza maswali hayo kwa mshtakiwa.
Katika utetezi wake wa Jana, Lissu alidai kwamba Ushahidi uliotolewa na Askari Polisi wa upande wa Jamhuri, ulikuwa unatofautiana kwa maelezo waliyoyaandikaa Polisi na yale waliyoyawasilisha mahakamani.
Mwenendo wa Kesi ya Uhaini Mahakamani sehemu ya 289
Majaji wameingia muda huu na Mwenyekiti ameingia Mahakamani.
Anasimama Karani wa Mahakama anasema Criminal Session No. 19605/2025 Jamhuri dhidi ya Tundu Lissu.
Iwapendeze Majaji Naitwa Ajuye Zengeli, Nassoro Katuga, Job Mrema, Cathbert Mbiringe, Winiwa wote tunaiwakilisha Jamhuri na Mtuhumiwa yupo hapa. Tuko tayari kuendelea na maswali ya Dodoso.
Mh. Lissu naomba nipate nafasi ya kuconsult mawakili wangu kidogo.
Anasimama Dr. Nshala anashauriana nae hapo kizimbani kwa dakika kama tano.
Sasa niko Tayari.
Katuga: Kaka angu Shikamoo?
Mhe. Lissu: Marahaba
Katuga: Kama nilikuelewa unasema kuna tuzo ulipewa ilitokana na kupigania haki kwa nchi za Afrika. Je ulitaja hizo nchi za Afrika ulizopogania?
Mhe. Lissu: Sikutaja
Katuga: Ulisema heshima imeongezeka ulifanya sensa wapi?
Mhe, Lissu: Heshima haipatikani kwa sensa. Inatokana na watu wanaoheshimika wakakuheshimu.
Katuga: Kwahiyo imeongezeka ni kwasababu wazungu wamesema?
Mhe. Lissu: sijasema wazungu nimesema Jumuiya za Kimataifa na zinaheshimika kweli.
Katuga: Ulisema mgombea wa Mlimba alirudisha fomu akakuta ofisi imefungwa? Je ulikuwepo?
Mhe. Lissu: Hizo ni taarifa rasmi sio lazima niwepo, nilisoma kwenye taarifa rasmi.
Katuga: Ukitoa mashahidi kutoa Jeshi la Polisi hawa waliolindwa hawajulikani na mtu yeyote?
Mhe:Lissu: Ndio
Katuga: Haya maneno umesema kuonesha ukweli wako?
Mhe. Lissu: Kweli
Katuga: Uamuzi wa Majaji ulisemaje kuhusu mashahidi wa siri?
Mhe. Lissu: wawaone wao.
Katuga: Uliwaambia kuwa hawawajui majina na kila kitu?
Mhe. Lissu: ni ushahidi wangu hawawajui ndio
Katuga: kwahiyo hawawajui majina?
Mhezx Lissu: Sasa mtu gani anaitwa P2, Sijui P
Katuga: Kwahiyo hayo ya P1, P2 sio majina?
Mhe. Lissu: Sio majina hayo nimesema.
Katuga: Hizo si ni synonim?
Mhe, Lissu: Synonim sasa ni majina? Hayo sio majina.
Katuga: Umesema ni sheria gani shahidi anapaswa kutoa jina?
Mhe, Lissu: CPA na sheria ya Ushahidi zote zinasema jambo hilo.
Katuga: Naomba Kifungu?
Mhe, Lissu: Kifungu cha 192 cha CPA
Katuga: kisome sasa wapi wanasema wataje majina?
Mhe, Lissu: kisome uone kinasemaje ngoja nikusomeee kinapotaja hitaji la jina?
Katuga: sitaki ukisome.
Mhe. Lissu: Hutaki tena nisome.
Katuga: Kwahiyo neno la kuwa lazima watoe jina lipo?
Mhe: Lissu: Unadhani kwanini mashahidi huwa wanaulizwa majina yao Mahakamani?
Katuga: Hilo sijakuuliza.
Mhe, Lissu: Hiyo sasa utajua mwenyewe kama hujaniuliza.
Katuga: Pw 17 alisema kuna muda waandishi wa habari walitolewa mkabaki wenyewe na kikao cha ndani? Uliwahi kukanusha hilo?
Mhe. Lissu: Nikanushe la nini? Ndio ukweli
Katuga: Una volunteer sana information.
Mhe.Lissu: Ndio kazi yangu.
Katuga: Majibu yako yana vutia sana.
Mhe. Lissu: then, you should be happy.
Katuga: Kwahiyo nichekecheke
Mhe. Lissu: Fanya hivyo
Katuga: Kwahiyo mliwatoa waandishi nje, wewe na wenzako?
Mhe. Lissu: Tuliwatoa.
Katuga: Mliwatoa kwasababu hayo mengine hayakuwa sehemu ya mliyowaitia. Kwahiyo yale ambayo mlitaka wayachapishe ndio mliruhusu wawepo?
Mhe. Lissu: Ndio.
Katuga: Ambayo hukutaka yachapishwe mliwatoa waandishi?
Mhe. Lissu: Yote tuliyotaka watu wajue waliyajua.
Katuga: Je kwenye ushahidi wako ulisema sheria mahsusi kwamba ukigundua kosa la uhaini unapaswa kuwasiliana na DPP?
Mhe.Lissu: Nikitaje cha nini? Haina maana hakipo kama sikukitaja.
Katuga: Mimi lazima nikuulize maswali nisipofanya nitakuwa sifanyi kazi yangu
Mhe. Lissu: Fanya kazi yako.
Katuga: Ulisema kuna mgogoro binafsi na Wambura na Kingai?
Mhe. Lissu: nimesema kuna chuki kubwa dhidi yangu. Nimekuwa persecuted maliciously 24yrs.
Katuga: Umewahi kufungua malicious prosecution
Mhe. Lissu: Haina maana yoyote sijawahi kuwafungulia lakini haiondoi ukweli wowote.
Sehemu ya 290
Katuga: Ulisema Mashahidi waliolindwa walifanyaje?
Mhe. Lissu: Walikuwa ni washitakiwa na watuhumiwa wa makosa
Katuga: Sheria inawazuia wasiwe mashahidi
Mhe. Lissu: Haiwazuiii.
Katuga: Mashahidi wa Jeshi la Polisi walieleza kuwa walikamata wote?
Mhe. Lissu: Walisema wamewakamata waliowatambua.
Katuga: Kwahiyo kuna wengine hawakukamatwa?
Mhe. Lissu: Ntajuaje sasa?
Katuga: Ile kauli yako ya tutavuruga uchaguzi ulisema mtu yeyote anaweza kutafsiri anavyoona?
Mhe, Lissu: Sahihi
Katuga: Walisema hawa mashahidi kuwa waliyopanga yalitokana na maneno yako?
Mhe. Lissu: Najuaje sasa watu siwajui na siwafahamu. Nasemaje watakuwa wanasema ukweli.
Katuga: Katika ushahidi wako umeiambia mahakama hii tukufu kuwa hawa mashahidi hawasemi kweli?
Mhe. Lissu: Nimeiambia mahakama kuwa huu ushahidi ni wa wahalifu na ni waongo.
Katuga: Katika utetezi wako ulisema kuwa wewe uliwachochea?
Mhe. Lissu: Wapi nimesema hivyo? Sijasema mimi.
Katuga: Wanasema maneno yako ndio yaliwachochea sasa wewe uliwaambia majaji kuwa maneno haya hayawezi kuwachochea.
Mhe. Lissu: Nimewaambia Majaji maneno haya hayawezi kuwa uchochezi sio kosa pia. Labda kama ulikuwa umelala.
Katuga: Waheshimiwa naogopa kurudia maswali. Amekaa kimya anatafuta tafuta. Sasa wale mashahidi waliolindwa
Mhe, Lissu: mimi nimekwambia mashahidi waliofichwa hiyo kulindwa umetoa wapi?
Katuga: Witness protection ni nini kiswahili?
Mhe, Lissu: Mashahidi waliolindwa. Lakini sasa mimi nimesema kwangu ni mashahidi waliofichwa. Hiyo ya kulindwa ni yakwako.
Katuga: Je wale mashahidi walifichwa kweli?
Mhe. Lissu: ni ushahidi wangu kuwa hao mashahidi hawajulikani
Katuga: Huo ni ushahidi wa kuona au kusikia.
Mhe. Lissu: Ni ushahidi wa inference hakuna anayewajua isipokuwa mapolisi.
Katuga: Hizo ni speculations au ushahidi wa direct.
Mhe. Lissu: Huo ni ushahidi.
Katuga ameenda kunong'ona na wenzake.
Anauliza sasa swali: Nimehama kwenye inference. Maneno unawezekana maneno ya mashahidi wakulindwa inawezekana walikuwemo humu ndani wakati kesi inaendelea.
Mhe. Lissu: Nimeshasema hawajulikani na mtu yeyote.
Katuga: Ni kweli au sio kweli?
Mhe. Lissu: Ni ushahidi wa inference. Huelewi nini? Kwasababu mnawajua nyie peke yenu.
Katuga: Mimi sitoki hapa
Mhe. Lissu: Hata mimi sitoki.
Katuga: Mahakama inakunote
Mhe. Lissu: Kwanini wewe haikunote?
Katuga: kwahiyo ni kuona au kusikia?
Katuga: Shahidi shule si ulikuwa unafundishwa multiple choice?
Mhe. Lissu: Mimi sijafundishwa multiple choice. Mimi nimefundishwa critical thinking. Sheria unafundishwaje multipe choice? Ndio maana unakuwa mjinga.
Katuga: Hii kauli hawa mashahidi inawezekana walikuwepo mahakamani ni maoni au ushahidi?
Mhe. Lissu: Ni ushahidi wangu maoni kivipi.
Katuga: Kwenye ile video kuwa Majaji ni Maccm ulisema hukumbuki?
Mhe. Lissu: Nilisema nakumbuka. Huwa sikatai maneno yangu.
Katuga: Una kesi nyingine ya jinai ya kuchapisha taarifa za uongo?
Mhe. Lissu: Ipo Kisutu anawatajia hadi namba nyingine ya kesi.
Katuga: Ulisomewa hoja za awali na imeanza kusikilizwa?
Mhe. Lissu: Imesomwa lakini sikumbuki.
Katuga: Uliposomewa hoja za awali na kwamba ulitoa maneno kuwa majaji ni Ma CCM? Ulijibuje?
Mhe. Lissu: Sikumbuki. Sasa unaniulizaje hayo mengine.
Katuga: Mwenyekiti wa CHADEMA ni kweli ulitangaza kutogombea uchaguzi wa Mwaka jana?
Mhe. Lissu: Sikumbuki.
Katuga: Chama chako kilishiriki Uchaguzi mwaka jana?
Mhe. Lissu: Uchaguzi gani sasa? Hakikushiriki.
Sehemu ya 291
Katuga: Kutokulipiwa na matibabu na umeeleza vitu vingi kuhusu uchaguzi. Imani yako uliposema imani yako na mahakama haipo kwahiyo huna imani?
Mhe. Lissu: Hilo ni la kuuliza kweli. Kwenye maswala haya sina IMANI KABISA NA MAHAKAMA.
Katuga: Maswala yapi?
Mhe. Lissu: Si ya Uchaguzi tunazungumzia.
Katuga: Kwahiyo hukupanga kuiomba Mahakama kutengua vifungu fulani vya Katiba?
Mhe. Lissu: Sikupanga.
Katuga: Uliamua kutafuta njia nyingine mbadala?
Mhe. Lissu: Njia ya mbadala ya Kidemokrasia.
Katuga: Jana nilikuulizia kuzuia uchaguzi ni njia ya kidemokrasia.
Mhe. Lissu: Haswaa.
Katuga: Kukinukisha ni njia ya kidemokrasia?
Mhe. Lissu: Haswaa ni njia ya kidemokrasia.
Katuga: Kuhamasisha uasi je?
Mhe. Lissu: Njia ya kidemokrasia kabisa. Mwalimu Nyerere alisema uasi dhidi ya mifumo kandamizi ni halali kabisa.
Katuga: Kifungu cha 52 cha Media Service Act iko sawa na kifungu cha 55?
Mhe. Lissu: Iko sawa.
Katuga: Sheria ya Huduma za Habari iliundwa ku regulate huduma ya habari?
Mhe. Lissu: Ndio
Katuga: Kuzuia uchaguzi uliopo kwa mujibu wa sheria ni kuipinga serikali?
Mhe. Lissu: ni kuzuia uchaguzi. Kuipingaje tena serikali?
Katuga: Kuhamasisha uasi, kukinukisha. Ni kuipinga serikali au kuipindua serikali.
Mhe: Lissu: Hatukuwa tunazungumza habari za serikali.
Katuga: Mbona nakuuliza swali kwa heshima tu
Mhe. Lissu: Huna heshima hata kidogo. Uitoe wapi?
Katuga: Unakumbuka ulisema kuipinga serikali sio kosa?
Mhe. Lissu: Nimesema.
Katuga: Sasa ulikuwa unamaanisha nini?
Mhe. Lissu: Nassoro Katuga nimesema kifungu cha 55 hakijasema serikali peke yake
Katuga: Mimi mdogo ndio maana unanionea.
Mhe. Lissu: Wewe mdogo ungekuwa hapa? Una udogo gani wakili mkuu wa serikali?
Katuga: Ulisema mapolisi kujiandika maelezo ni kinyume cha sheria na je uliwatajia sheria.
Mhe. Lissu: Sikuwaambia lakini kifungu kipo na kinajulikana.
Katuga: Sasa mbona unaniambia sina adabu halafu wewe hujibu maswali.
Mhe. Lissu: Unataka niseme yakwako?
Katuga: Ulisema vielelezo vilivyoingia mahakamani uliviingiza wewe?
Mhe. Lissu: Viliingizwa na Mahakama.
Katuga: Kwahiyo umeridhika na content za hivyo vielelezo?
Mhe. Lissu: nimeridhika vitumike kuonesha sina hatia.
Katuga: Naomba D1 hadi D16.
WANAMTAFUTIA WAMPATIE VIELELEZO.
Katuga: Unakumbuka D1 ni kielelezo cha Kaaya ambae ni PW2 na uliomba yatumike kwa nia ya kudodosa shahidi kwa mujibu wa kifungu cha 163?
Mhe. Lissu: Kweli
Katuga: ni kweli tulisema kuhusu ommission na contradiction?
Mhe. Lissu: Nilisema.
Katuga: Ulisoma kifungu cha 163 hapa Mahakamani? Na ukasema hakuna neno omission kwenye kifungu hicho na neno pekee lililopo ni contradiction?
Mhe. Lissu: Nakumbuka.
Katuga: Ulimuuliza Kaaya ameajiriwa mwaka 2009 na ameenda Zanzibar au hajaenda? Na akajibu hayamo? Unakumbuka?
Mhe. Lissu: Nakumbuka.
Katuga: kutokuwepo kwenye maelezo yake ni contradiction au ommission?
Mhe. Lissu: Omission.
Katuga: Kwenye hiki kielelezo ni contradiction gani ipo hapo?
Mhe..Lissu: Mahakamani alisema ni Uhaini lakini kwenye maelezo amesema ni makosa ya jinai.
Katuga: Uhaini ni madai au jinai?
Mhe. Lissu: Jinai ziko ngapi sasa? Alitakiwa kueleza kuwa jinai ni ipi?
Katuga: Ni bado unasema kwenye hiyo nyaraka kuna contradiction
Mhe. Lissu: Nimeshaonesha.
Katuga: D2 unakumbuka ulimuhoji kwamba yeye ni mtaalamu wa picha aliyetangazwa kwenye GN 725 akajibu maneno hayo hayamo.
Mhe. Lissu: Ndio.
Katuga: Je hiyo ni Contradiction?
Mhe. Lissu: Ni comtradiction ndio kwasababu zilitajwa GN. mbili tofauti. Ni contradiction ya akichokisema kwenye maelezo yake ya maandishi.
Katuga: Yale majibu yote aliyosema hayamo yalikuwa ni contradiction au ommission?
Mhe. Lissu: Ni omission
Katuga: Ulisema hiyo omission inaenda kwenye root ya kesi
Lissu: Tutasema hayo mengine kwenye final submission mimi ni shahidi wa facts.
Sehemu ya 292
Katuga: Naomba twende kwenye D3 Lissu anasema ngoja nitafute. Ametafuta kwa muda mrefu ameipata sasa.
Katuga: D3 kielelezo alisema ananunua Ilala Boma Sokoni. Hiyo ni omission au contradiction?
Mhe. Lissu: Ni omission na ni contradiction pia.
Katuga: maneno kwamba hayamo kwenye maelezo yake kwa mujibu wa jibu hili yanakanganyana na nini?
Mhe. Lissu: Yanakanganyana na kariakoo na Posta Mpya. Wakati huku amesema Ilala Boma.
Katuga: Swali kwa PW4 kwamba alikuwa na smartphone sony Galaxy yapo au hayamo kwenye kielelezo. Alisema hayamo.
Mhe. Lissu: Ndio. Na ni Omission.
Katuga: Kuhusu kuwa na account facebook hajaandika kwenye maelezo? Unasemaje.?
Mhe. Lissu: Hakuandika ni Omission.
Katuga: Alisema amemuona Tundu Lissu kuhusu na hiyo ni Contradiction au Omission?
Mhe. Lissu: Ni Omission
Katuga: huku alisema mzozo huku amesema mabishano. Kwani utofauti ni nini?
Mhe. Lissu: Mzozo ina element za ugomvi hakuna ustaarabu mabishano ni kutofautiana mawazo. Hata marafiki wanabishana.
Wameomba break ya dakika kumi
Sehemu ya 293
Katuga: Tuahirishe kidogo kutoka kwenye D4 hivyo vielelezo tuhamie eneo lingine. Ulisema hawajaleta video kwahiyo wameshindwa kuthibitisha mashitaka yao wenyewe ulisema hivyo?
Mhe. Lissu: Ndio.
Katuga: Wakati unayasema hayo ulikuwa unayajua mashitaka yanayokukabili?
Mhe. Lissu: Ndio
Katuga: Ulikuwa umeyaelewa?
Mhe. Lissu: Sana tu.
Katuga: Mashitaka unayokabiliana nayo kuna sehemu yoyote inayosema unashitakiwa kwa kuchapisha video?
Mhe. Lissu: nachapisha maneno kwenye video iliyosambazwa na jambo Tv.
Katuga: Kwa mujibu wa ushahidi video kiushahidi ina kitu ambacho unaona na kusikia?
Mhe. Lissu: Sawa.
Katuga: Maneno yanaonwa au yanasikiwa?
Mhe. Lissu: Maneno yanasikiwa na kuonwa kwenye kesi hii. Kwa mujibu wa sheria ya ushahidi kitu chakuonwa kinaonwa na chakusikiwa kinasikiwa.
Katuga: Kwenye hiyo video maneno unaona au unasikia?
Mhe. Lissu: Iko wapi sasa hiyo video. Ninayo hapa??
Katuga: Kwahiyo walichokileta ndio walichokisia?
Mhe. Lissu: Huwezi kutenganisha video na maneno. Kivipi sasa? Maneno yapo kwenye video.
Katuga: Kila shahidi anapaswa kuaminiwa?
Mhe. Lissu: Washahidi wa kweli ndio huaminiwa. Waongo hawaaminiwi.
Katuga: Je katika mashahidi wa Jamhuri ni kifungu gani cha Sheria kinasema lazima ulete video ndio tuseme maneno yalisemwa?
Mhe. Lissu: Hiyo ni common sense tu.
Katuga: Akija shahidi akasema niliona radi imepiga na kuua watoto lazima alete video ndio tumuamini?
Mhe. Lissu: Sasa radi na video vinahusiana. Video ilirekodiwa. Sasa radi nani ameruhusu itokeee hadi useme irekodiwe.
Katuga: kama video ikifutwa mtu aliyeona hawezi kutoa ushahidi na kuthibitisha?
Mhe. Lissu: Unakuja kuthibitisha video ipi sasa wakati huna?
Katuga: Kati ya maneno au video ameleta nini?
Mhe. Lissu: Hajaleta chochote. Maneno ya kwenye video yapo kwenye video. Hayawezi kutenganishwa.
Katuga: PW17 alikuwepo Live kwenye Mkutano wako na alisema anayoyakumbuka kwamba mtazuia uchaguzi.
Mhe. Lissu: Hakusema hivyo.
Katuga: Shahidi aliyekuwepo eneo la tukio PW17 ni lazima alete video?
Mhe. Lissu: Ni lazima kwasababu aliyaleta mambo ya video mwenyewe inabidi iwepo.
Katuga: PW 17 kuna mahali alisema alikuwa anaiona na kuisikia?
Mhe. Lissu: Alikuwa anarusha matangazo live sasa atarushaje bila kuiangalia?
Katuga: Mashahidi mapolisi hawaaminiki kwasababu waliandika maelezo yao wenyewe?
Mhe. Lissu: Hawaaminiki kwasababu hawakufuata taratibu za kuandika maelezo.
Katuga: Kila shahidi anaaminika
Mhe. Lissu: Anaaminika shahidi kwasababu ya ushahidi wake sio sura yake.
Katuga: Mimi sina nia mbaya.
Mhe. Lissu: Umenishtaki kwa uhaini halafu uwe hauna nia mbaya.
Katuga: Kifungu gani cha Sheria kinakataza Mapolisi kutoa ushahidi
Mhe. Lissu: Mashahidi ambao hawakufuata utaratibu ndio ushahidi wao hauwezi kuchukuliwa kwa uzito wowote.
Mahakama imeahirishwa mpaka saa nane na nusu
Mahakama imerejea......Sehemu ya 294 itaendelea hivi karibuni...