Kichuchunge
JF-Expert Member
- Dec 2, 2020
- 425
- 1,027
Wanaofikiri kutoshiriki kwa Chama kwenye uchaguzi ndiyo mwisho wake wajiulize: Swali ni: Je, kuna chama chochote cha siasa ambacho kilipigwa marufuku kushiriki katika chaguzi ambazo baadaye kiliingia madarakani? Jibu ni Ndiyo, kuna matukio kadhaa katika historia ambapo vyama vya siasa ambavyo awali vilipigwa marufuku au kukandamizwa viliingia madarakani baadaye. Hapa kuna mifano michache mashuhuri:
1. African National Congress (ANC) - Afrika Kusini: ANC ilipigwa marufuku mwaka 1960 chini ya utawala wa ubaguzi wa rangi. Licha ya kuwa vuguvugu la chinichini kwa miaka mingi, hatimaye liliibuka kama nguvu inayoongoza dhidi ya ubaguzi wa rangi. Baada ya miaka mingi ya mapambano, ANC ilihalalishwa tena mwaka 1990, na ilishinda uchaguzi wa kwanza wa rangi mbalimbali mwaka 1994, na kupelekea Nelson Mandela kuwa rais wa kwanza mweusi.
2. Fatah - Palestine: Chama cha Fatah, ambacho kilihusishwa kwa kiasi kikubwa na Chama cha Ukombozi wa Palestina (PLO), kilikabiliwa na ukandamizaji na kupigwa marufuku na tawala mbalimbali katika eneo hilo. Hata hivyo, baadaye kilikuja kuwa nguvu kubwa ya kisiasa katika ardhi za Palestina baada ya kuanzishwa kwa Mamlaka ya Ndani ya Palestina.
3. Chama cha Bolshevik - Russia: Kikundi cha Wabolshevik cha Chama cha Russian Social Democratic Labour kilipigwa marufuku na kukandamizwa baada ya mapinduzi yaliyoshindwa ya 1905. Hata hivyo, kilijipanga upya na hatimaye kuingia madarakani wakati wa Mapinduzi ya Oktoba mwaka wa 1917, na kusababisha kuanzishwa kwa Urusi ya Kisovieti.
4. Chama cha Kitaifa cha Wafanyakazi wa Kijamii cha Kisoshalisti (NSDAP) - Ujerumani: Chama cha Nazi kilipigwa marufuku baada ya Vita vya Kwanza vya Kidunia na wakati wa Jamhuri ya Weimar kutokana na maoni yake yenye msimamo mkali. Hatimaye ilipanda madarakani kihalali kupitia uchaguzi mapema miaka ya 1930, na kupelekea Adolf Hitler kuwa Chansela mwaka wa 1933.
5. Chama cha Sinn Féin - Ireland: Sinn Féin ilipigwa marufuku kwa nyakati tofauti na ilikabiliwa na upinzani mkubwa wa kiserikali, hasa wakati wa Shida. Hata hivyo, baadaye ikawa nguvu kubwa ya kisiasa katika Ireland Kaskazini na Jamhuri ya Ireland, ikishiriki katika uchaguzi na kuunda serikali.
Mifano hii inaonyesha kwamba mienendo ya kisiasa inaweza kubadilika kwa kiasi kikubwa baada ya muda, kuruhusu vyama vilivyopigwa marufuku au vilivyokandamizwa hatimaye kupata mamlaka na ushawishi. Si mwana CHADEMA ila bado naona kuukosa uchaguzi mmoja siyo kifo chake. Heri iwe kwenye rekodi kuwa chama fulani kilikataa “maadili” yasiyo adilifu.
Ameandika askofu Severin Niwemugizi