Je, jeshi linalolinda mfumo usio wa haki bado ni la wananchi? (mtazamo kutoka Afrika Mashariki hadi Sahel)

Je, jeshi linalolinda mfumo usio wa haki bado ni la wananchi? (mtazamo kutoka Afrika Mashariki hadi Sahel)

Ndio nimeuliza hicho kizazi kimefanya nini dhidi ya serikali ila naona hunipi jibu la kueleweka mzee
Milenia walikuwa wanahoji mfumo, Gen Z wanahoji kama kuhoji kuna maana.

Kipindi chetu tulikuwa tunafuatilia midahalo kwa umakini, tulikuwa tunaandamana tofauti na nyie wazee wa tik tok na memes

CCM Iliogopa “kumwaga unga” kwa uwazi

Ila kipindi chenu mambo mabovu yanapitishwa kwa uwazi tu mmekaa kimyaa

Ila siwalaumu nyie asilimia mia moja

Haya yamesababishwa na awamu ya 5 kwa asilimia 80
 
Katika siasa za Afrika, kuna tofauti kubwa kati ya majeshi ya baadhi ya nchi. Wengine hujiona kama watumishi wa dola, wengine kama watumishi wa watawala, na wachache kama wakombozi wa kweli. Nimekuwa nikifuatilia mifano mbalimbali, na hii ndiyo taswira niliyoona:


1. Madikteta wengi huweka watu wao kwenye nafasi nyeti​


Hili si jambo jipya. Watawala wa muda mrefu kama Museveni wa Uganda, wamejenga utawala unaotegemea watu wa karibu – hasa kutoka kabila lao (kwa Museveni: Banyankole). Si idadi ya watu wake wa karibu tu inayohesabika, bali nguvu ya maamuzi kwenye usalama, fedha, na mawasiliano.


2. Mfano wa Uganda – Buganda wakihisi kunyimwa mamlaka yao ya kihistoria​


Ingawa Buganda ina uwakilishi mkubwa wa mawaziri (9) ukilinganisha na Ankole (8), bado hoja kuu ni kwamba mawaziri wa Ankole wanashikilia nafasi nyeti zaidi. Aidha, majina ya kihistoria ya Buganda kama Ssingo, Kyaggwe, Buddu yamebadilishwa—hali inayochukuliwa kama kufuta utambulisho wa kifalme wa Buganda.


3. Vyama vya upinzani havina nguvu ya kubadilisha mfumo​


Afrika Mashariki, upinzani mara nyingi huwa dhaifu kwa sababu vyombo vyote vya dola (jeshi, polisi, tume ya uchaguzi) vimejikita ndani ya mfumo wa chama tawala. Hakuna “fair play.” Upinzani hulemazwa kwa kutumia sheria, vitisho, na mizengwe ya kisiasa.


4. Wanajeshi wa Sudan vs Burkina Faso/Mali/Gabon​


Sudan ilitoa mfano wa jeshi lililompindua dikteta lakini likabaki kupigania madaraka – SAF na RSF sasa wanapigana wenyewe kwa wenyewe. Hawakuwa na malengo ya ukombozi, bali walitaka kuchukua nafasi ya Bashir.


Tofauti kabisa na:


  • Burkina Faso (Traoré) – amejitambulisha kama mzalendo anayepambana na ukoloni mamboleo.
  • Mali (Assimi Goïta) – amefukuza wanajeshi wa Ufaransa na kusimama kidete kama taifa huru.
  • Gabon – jeshi lilimwondoa Ali Bongo na kukataa kurithishwa madaraka ya kifalme.

5. JWTZ ya Tanzania – Jeshi la nidhamu, lakini limefungwa kimfumo​


Wanajeshi wa Tanzania wanaheshimika kwa nidhamu yao, lakini bado wako chini ya mfumo wa chama. Wanafaidika na nafasi baada ya kustaafu, hivyo si rahisi kuikosoa au kuibadili Serikali ya CCM. Hawajawahi kuwa chombo cha mabadiliko ya kisiasa – wao ni walinzi wa utulivu uliopo, hata kama si haki.


6. Je, hali hii inaweza kubadilika?​


Ni vigumu. Bila presha kutoka kwa wananchi au mgawanyiko ndani ya dola, hakuna jeshi Afrika Mashariki litakalovunja mfumo huu kirahisi kama ilivyofanyika Sahel.




Swali la mwisho kwa wana JF wenzangu:




Karibuni tujadiliane.
Jwtz lina ma generali waliong'olewa meno kwa mema ya nchi na hulinda maslahi yao ya upendeleo.

Generali yeyote akistaafu hupewa manufaa makubwa kwenda kufa huku wakitabasamu.

Generali mwenye madaraka ya Cdf hustaafu kwa kufumba jicho moja huku jingine likiona, namaanisha kuanzia heshima yake, mshahara, magari, walinzi na stahiki zingine huondoka navyo na huendelezwa kwa 80% mpaka kufa kwake.

Sasa hawa viongozi kwa asali wanayokuwa wamelambishwa na taifa kikatiba, hawawezi kufanya fyoko kwa watawala hata iweje, wataimba kulinda katiba kumbe ni kulinda watawala pamoja na maslahi yao binafsi hata kama ni utawala wa kimumiani na kisultani.

Mara ngapi katiba imevunjwa wazi wazi na hatujaona wakiilinda kama walivyoapa kuilinda?

Wanajeshi wanaoweza kufanya coup detat ni wale ambao hawapo kwenye vyeo vikubwa na ambao ni wazalendo halisi wa nchi hii kama ilivyo kwa wenzao wa Burkina Faso na Mali huko, huwezi sikia Brigedia na kuendelea kahusika.

Na atakayeplot atumie akili nyingi sana za ziada na pia akubali kufanya mapinduzi ya kumwaga damu, kufa na kupona yeye ama kuua kwa sababu kuna informers wengi sana kuweza kuharibu mission kwa kuripoti kila mwenendo usiokuwa wa kawaida ambao ni wengi wametapakazwa sana kwenye majeshi.

Nakumbuka saga la kina Uncle Tom, Mbogoro, Eugene Maganga, Hans pope, MacGhee na Jnr Offrs wengine walioshiriki kutaka kumpindua Nyerere, lakini walikuja kufelishwa na hao informers.

Mabaya yote yanayofanywa na watawala yanawakera sana wanajeshi, ila hawana viongozi wa kuweza kuwawakilishia kero na chuki zao kwa watawala.

Madaraka ya Cdf wa Tz ni ya kisiasa huteuliwa na Rais, hana sifa kama wanazobeba maCdf wa nchi kama Kenya na kwingineko ambako sifa ya kuwa Cdf lazima abebe sifa halisi za kuwazidi wenzake kwa seniority na sifa zingine za uadilifu na medani na ni lazima aidhinishwe na Bunge.

Hapa kwetu hakuna kitu kama hicho, mtu Junior kabisa kwa Seniority ama rank ya chini, anaweza kupandishwa leo kwa kuvuruga taratibu zote za upandishwaji wa vyeo na kumfanya awe mkuu wa Majeshi ghafla bin vuu.

Muda wowote anaweza kutumbuliwa kwa tangazo la 'msemaji wa Ikulu' na kutupiwa madaraka dhaifu yasiyo ya kitaaluma na hawezi kufanya lolote.

Wadhani mtu kama huyo ana uwezo hata wa kumnong'oneza jambo Rais masikioni kumweleza yanayokera waTz na askari wa chini yake?

Hao wapo mbingu nyingine kabisa.
 
Milenia walikuwa wanahoji mfumo, Gen Z wanahoji kama kuhoji kuna maana.

Kipindi chetu tulikuwa tunafuatilia midahalo kwa umakini, tulikuwa tunaandamana tofauti na nyie wazee wa tik tok na memes

CCM Iliogopa “kumwaga unga” kwa uwazi

Ila kipindi chenu mambo mabovu yanapitishwa kwa uwazi tu mmekaa kimyaa

Ila siwalaumu nyie asilimia mia moja

Haya yamesababishwa na awamu ya 5 kwa asilimia 80
Mimi nataka useme mlifanya nini wewe unaniambia kuhoji uhoji wewe umekua polisi jibu hili swali mlifanya nini naona swali langu hulijibu
 
Jwtz lina ma generali waliong'olewa meno kwa mema ya nchi na hulinda maslahi yao ya upendeleo.

Generali yeyote akistaafu hupewa manufaa makubwa kwenda kufa huku wakitabasamu.

Generali mwenye madaraka ya Cdf hustaafu kwa kufumba jicho moja huku jingine likiona, namaanisha kuanzia heshima yake, mshahara, magari, walinzi na stahiki zingine huondoka navyo na huendelezwa kwa 80% mpaka kufa kwake.

Sasa hawa viongozi kwa asali wanayokuwa wamelambishwa na taifa kikatiba, hawawezi kufanya fyoko kwa watawala hata iweje, wataimba kulinda katiba kumbe ni kulinda watawala hata kama ni mamumiani.

Mara ngapi katiba imevunjwa wazi wazi na hatujaona wakiilinda kama walivyoapa kuilinda?

Wanajeshi wanaoweza kufanya coup detat ni wale ambao hawapo kwenye vyeo vikubwa na ambao ni wazalendo halisi wa nchi hii kama ilivyo kwa wenzao wa Burkina Faso na Mali huko, huwezi sikia Brigedia na kuendelea kahusika.

Na atakayeplot atumie akili nyingi sana za ziada na pia akubali kufanya mapinduzi ya kumwaga damu, kufa yeye ama kupona kwa sababu kuna informers wengi sana kuweza kuripoti kila mwenendo usiokuwa wa kawaida ambao wametapakazwa sana kwenye majeshi.

Nakumbuka saga la kina Uncle Tom, Mbogoro, Eugene Maganga, Hans pope, MacGhee na Jnr Offrs wengine walioshiriki kutaka kumpindua Nyerere, lakini walikuja kufelishwa na hao informers.

Mabaya yote yanayofanywa na watawala yanawakera sana wanajeshi, ila hawana viongozi wa kuweza kuwawakilishia kero na chuki zao kwa watawala.

Madaraka ya Cdf wa Tz ni ya kisiasa huteuliwa na Rais, hana sifa kama wanazobeba maCdf wa nchi kama Kenya na kwingineko ambako sifa ya kuwa Cdf lazima abebe sifa halisi za kuwazidi wenzake kwa seniority na sifa zingine za uadilifu na medani na ni lazima aidhinishwe na Bunge.

Hapa kwetu hakuna kitu kama hicho, mtu Junior kwa Seniority ama rank ya chini, anaweza kupandishwa leo kwa kuvuruga taratibu zote na kumfanya awe mkuu wa Majeshi ghafla bin vuu.

Wadhani mtu kama huyo ana uwezo hata wa kumnong'oneza jambo Rais masikioni kumweleza yanayokera waTz?

Hao wapo mbingu nyingine kabisa.
Mkuu kwa hali hiyo hii nchi ngumu mnooo kubadilika

Nyerere alifanya mengi ya kujipendelea akifikiri atatawala milele
 
Katika siasa za Afrika, kuna tofauti kubwa kati ya majeshi ya baadhi ya nchi. Wengine hujiona kama watumishi wa dola, wengine kama watumishi wa watawala, na wachache kama wakombozi wa kweli. Nimekuwa nikifuatilia mifano mbalimbali, na hii ndiyo taswira niliyoona:


1. Madikteta wengi huweka watu wao kwenye nafasi nyeti​


Hili si jambo jipya. Watawala wa muda mrefu kama Museveni wa Uganda, wamejenga utawala unaotegemea watu wa karibu – hasa kutoka kabila lao (kwa Museveni: Banyankole). Si idadi ya watu wake wa karibu tu inayohesabika, bali nguvu ya maamuzi kwenye usalama, fedha, na mawasiliano.


2. Mfano wa Uganda – Buganda wakihisi kunyimwa mamlaka yao ya kihistoria​


Ingawa Buganda ina uwakilishi mkubwa wa mawaziri (9) ukilinganisha na Ankole (8), bado hoja kuu ni kwamba mawaziri wa Ankole wanashikilia nafasi nyeti zaidi. Aidha, majina ya kihistoria ya Buganda kama Ssingo, Kyaggwe, Buddu yamebadilishwa—hali inayochukuliwa kama kufuta utambulisho wa kifalme wa Buganda.


3. Vyama vya upinzani havina nguvu ya kubadilisha mfumo​


Afrika Mashariki, upinzani mara nyingi huwa dhaifu kwa sababu vyombo vyote vya dola (jeshi, polisi, tume ya uchaguzi) vimejikita ndani ya mfumo wa chama tawala. Hakuna “fair play.” Upinzani hulemazwa kwa kutumia sheria, vitisho, na mizengwe ya kisiasa.


4. Wanajeshi wa Sudan vs Burkina Faso/Mali/Gabon​


Sudan ilitoa mfano wa jeshi lililompindua dikteta lakini likabaki kupigania madaraka – SAF na RSF sasa wanapigana wenyewe kwa wenyewe. Hawakuwa na malengo ya ukombozi, bali walitaka kuchukua nafasi ya Bashir.


Tofauti kabisa na:


  • Burkina Faso (Traoré) – amejitambulisha kama mzalendo anayepambana na ukoloni mamboleo.
  • Mali (Assimi Goïta) – amefukuza wanajeshi wa Ufaransa na kusimama kidete kama taifa huru.
  • Gabon – jeshi lilimwondoa Ali Bongo na kukataa kurithishwa madaraka ya kifalme.

5. JWTZ ya Tanzania – Jeshi la nidhamu, lakini limefungwa kimfumo​


Wanajeshi wa Tanzania wanaheshimika kwa nidhamu yao, lakini bado wako chini ya mfumo wa chama. Wanafaidika na nafasi baada ya kustaafu, hivyo si rahisi kuikosoa au kuibadili Serikali ya CCM. Hawajawahi kuwa chombo cha mabadiliko ya kisiasa – wao ni walinzi wa utulivu uliopo, hata kama si haki.


6. Je, hali hii inaweza kubadilika?​


Ni vigumu. Bila presha kutoka kwa wananchi au mgawanyiko ndani ya dola, hakuna jeshi Afrika Mashariki litakalovunja mfumo huu kirahisi kama ilivyofanyika Sahel.




Swali la mwisho kwa wana JF wenzangu:




Karibuni tujadiliane.
Tafuta kazi ya kufanya acha kuandika huu ujinga utakufa maskini. We hujui kazi ya jeshi
 
Back
Top Bottom