Kesi ya Uhaini: Tundu Lissu aendelea kujitetea - Agosti 24, 2026

[Kipenzi Changu]

Nipo kwenye fani ya sheria. Wakati majaji wakifanya uchambuzi wa ushahidi wake, hiyo list ya waliolaani shtaka lake linamchomoa vipi?
P.s ngoja tusubiri ushahidi wote.

Labda sheria za kichawa. Mwanasheria wa kweli hawezi kuwa hopeless hivi

 

[Manyanza]

TUNDU LISSU ANAENDELEA KUJITETEA

SEHEMU YA 12

Nitawaelezeni juu ya matatizo ya uchaguzi.

Waheshimiwa Majaji, tumekuwa tunafanya uchaguzi katika nchi hii tangu 1957.

Uchaguzi wetu Mkuu wa kwanza ni ule uchaguzi ulioigawa TANU juu ya zile kura 3.

Uchaguzi wa pili, 11 Agosti 1960, wa Bunge lililoleta uhuru tukapata madaraka.

Kuanzia mwaka 1960 mpaka leo tumefanya uchaguzi kila baada ya miaka 5 bila kukosa.

We have conducted elections every five years without failing.

Kabla ya 1995, ya uchaguzi wa kwanza wa vyama vingi, kati ya 1965 mpaka 1995 tulifanya chaguzi za chama kimoja.

Kuna vijana wengi hawajui nini maana ya uchaguzi wa chama kimoja.

Ukienda kufanya uchaguzi, kwenye picha ya mtu na giza unaambiwa chagua mtu unayemtaka.

Jaji Ndunguru: “Hao ambao hawajui wakasome historia.”

Lissu: “Kwa hiyo, Waheshimiwa Majaji, mwaka 1992, baada ya kuingia katika mfumo wa vyama vingi, ulifuata uchaguzi wa 1995 wa vyama vingi.

Hapokuwa tena na kuchagua mgombea na giza.

Wakati tunaingia katika mfumo wa vyama vingi, Rais Mwinyi akiunda Tume ya Nyalali, je, Tume ya Nyalali ilipendekeza nini?

Tume ya Nyalali ilipendekeza tarehe 17 Februari 1992 na kuweka ratiba kwamba itakapofika Septemba 1993:

Moja, tuwe na Katiba mpya na katika Katiba mpya tuwe na Tume huru ya Uchaguzi.

Na Tume ya Nyalali ilipendekeza hivyo kwa sababu ilisema Katiba yetu ni ya chama kimoja na mfumo wake ni wa chama kimoja; haifai kwa vyama vingi.

Mfumo wa uchaguzi na Tume ya Uchaguzi ni wa chama kimoja, haifai kwa mfumo wa kidemokrasia wa vyama vingi.

Tume ya Nyalali ikapendekeza na ratiba kwamba mpaka tutakapofika 1995...

Ikapendekeza na kitu muhimu tunachokisahau, cha kuwa na wagombea binafsi (Independent Candidates).

Mapendekezo ya Tume ya Uchaguzi, Serikali ya CCM chini ya Rais Mwinyi, wakayakataa.

Wakakataa Tume huru ya Uchaguzi, Katiba mpya na wagombea binafsi.

Waheshimiwa Majaji, Marehemu Mzee Mwinyi aliandika katika kitabu cha kumbukumbu ya maisha yake kwamba walikataa Katiba mpya na wagombea binafsi, watu wangekimbia CCM.

Ikaleta ugomvi kati yao na Nyerere.

Waheshimiwa Majaji, kilichotokea katika hiyo sheria ya mabadiliko ya Katiba iliyoleta vyama vingi vya siasa...

WEKA EMOJI KAMA UNASOMA


NISAIDIE KUSHARE UJUMBE UFIKE MBALI

 

[Kijana wa Kizimkazi 2030]

TUNDU LISSU ANAENDELEA KUJITETEA

SEHEMU YA 11

Kama nikitakiwa kujikumbusha, nilitakiwa nifungue hili faili langu, na hata sijaanza kusoma faili langu.

Na kama nitatakiwa kuomba ruhusa, nitaomba nikifika, na kifungu hakisemi niombe ruhusa, nitaomba nikifika.

Jaji Ndunguru: “Endelea, shahidi.”

Lissu: “Nimesema haya yote niliyozungumza ni yale yaliyopelekwa kwa Mwendesha Mashtaka Mkuu wa Serikali.

Ya kwangu na mengi niliyozungumzia yapo katika hiyo communication.

Sasa, Waheshimiwa Majaji, kesi hii kiuhalisia ni mgogoro wa kisiasa unaohusu nchi hii.

Kuhusu uchaguzi na kuhusu chaguzi zetu, na hiyo ndiyo essence ya kesi hii.

Taarifa iliyopo Mahakamani, Waheshimiwa Majaji, inatuhumu kwamba nilitengeneza nia ya kuhamasisha watu kutishia Serikali ili kuvuruga uchaguzi.

Maneno ninayodaiwa kuyasema, kwa kuyaangalia tu, yanahusu uchaguzi.

‘Tutazuia uchaguzi, tutahamasisha watu wazuie uchaguzi.’ It’s all about election.

Mashahidi wote 17 wa upande wa Mashitaka, kila mmoja wao amesema ametoa ushahidi in connection kuhusiana na kauli zinazodaiwa kuwa za kwangu kuhusiana na uchaguzi.

Waheshimiwa Majaji, ushahidi wa nyaraka (document evidence) ambao umetolewa kutoka D1 hadi D16.

Exhibit D1 to D16 zina-touch on election, with various degrees of explanation.

Kwa hiyo, Waheshimiwa Majaji, katika sehemu hii ya ushahidi wangu naomba nizungumzie uchaguzi wa Tanzania.

Waheshimiwa Majaji, ushahidi wa PW1, PW2, PW3, na kwa kiwango fulani PW16 na PW17,

wameiambia Mahakama hii, Waheshimiwa Majaji, katika ushahidi wao kwamba kauli wanayodai nimeichapisha kwenye Jambo TV YouTube ina urefu takribani saa 3.

PW16 na PW17 wamesema ina takribani saa 2 na kadhaa.

Lakini wote kwa ujumla wao, mashahidi 15 wamesema hiyo picha mjongeo ina urefu huo.

Waheshimiwa Majaji, maneno waliyoleta Mahakamani yanamaliza dakika 1, maneno ambayo yamenifanya niwe gerezani kwa tuhuma hii.

Hayo masaa 3 na dakika zingine walizosema, hawasemi nilizungumza kitu gani.

Sasa, Waheshimiwa Majaji, nitazungumza nilizungumza kitu gani.

Lakini, Waheshimiwa Majaji, ili muelewe hayo mazungumzo ya masaa 3, ili muelewe kwa nini nilizungumza kuhusu uchaguzi wa nchi hii kwa masaa 3...”

WEKA EMOJI KAMA UNASOMA

NISAIDIE KUSHARE UJUMBE UFIKE MBALI

Twende mkuu

 

[Tlaatlaah]

Kati ya wewe na hao majaji waliotulia wanamsikiliza na wanachukusa notes kabisa, mbumbumbu wa sheria ni nani??

hao wanamsikiliza kwa makini huku wanasikitika,

wanatamani walau wapate hata kapointi ka moja kwa jinsi muungwana anavyojipotezea muda mrefu kumbwelambwela vitu useless kama kawaida yake.

in fact siku inaweza kwisha na pasiwepo cha maana ameeleza 🐒

 

[antimatter]

Okay. Nadhani angekuwa na wakili ingekua Bora hata kama yeye ni mjuzi wangeshauriana.

Ana jopo la Mawakili, akihitaji kushauriana anafanya hivyo. Ila tu kaamua kusimama mwenyewe maana anajiamini

 

[Tlaatlaah]

Kumbe kuna muda unakuwa na akili?!

ok 🐒

 

[Bush Dokta]

Tundu Lissu anaendelea kutoa utetezi wake.

Nimetumia maisha yangu karibu yote ya utu uzima nikipigania Haki za wananchi. Sikuanza juzi certainly sikuanza Tarehe 03/04 mwaka jana.

Nilianza nikiwa Sekondari 1988 karibu nifukuzwe shule kwasababu ya kutetea Wanafunzi walioko form 4 na mimi niko form 6 kuna Majaji wa Mahakama ya rufani na Mahakama Kuu wanajua kwasababu nimesoma nao sitawataja.

Nikaambiwa kwanini unawatetea hawa form 4 wakati wewe ni form 6.?

Waheshimiwa Majaji mwaka 1989/1990 nikiwa jeshini, sijui kama siku hizi wanaenda Jeshini, nikiwa huko Jeshini mjadala wa vyama vingi ukaanza.

Majeshi yetu haya Polisi, Magereza, JW wote hawa walikuwa ni MA CCM, naamini hadi leo hawajakomboka kwa matendo yao wamekaaa ki CCM CCM.

Kwahiyo msimamo wa Jeshi ulikuwa ni Vyama Vingi HAPANA, na mimi nilikuwa 841 Itende, Mbeya. Niligombana sana na wakubwa wa jeshi waliokuwa wanasema hatutaki vyama vingi.

Niliwaambia akina Omary Mahita kuwa Mwalimu nyerere amesema ambao hawataki mabadiliko ni wajinga nyie hamjasikia hii kauli?? Nikiwa Service Man nilipigania nchi hii kuwa ya kidemokrasia, Mfumo wa Chama kimoja haukuwa wa kidemokrasia

Tofauti Kati ya Mwl Nyerere na Tundu Lissu ni ndogo Sana.
Huyu jamaa ni Nyani Mzee

 

[Tlaatlaah]

Kama hufuatili kaa kimya au uondoke. Kitu hukitaki ila umekazana kufuatilia. Kweli wewe punguwani.

muerevu tuliza mihemko,
mbona mtuhumiwa mwenyewe pamoja na kueleza vitu nonsense hana mihemko?🐒

 

[Bush Dokta]

Mmh napata shida kidogo. Hao waliolaani itamsaidia vipi?

Mkuu mbona kama unajiaibisha, hujui kama ana Lay Ground na Foundation juu ya mashataka haya?

Huu ndio utetezi wenyewe tena Konki wenye ushahidi uliobobea, sio ule utetezi wa kusema Mimi sikufanya, Mimi sikufanya mnanionea🤣🤣

 

[Bush Dokta]

Ana jopo la Mawakili, akihitaji kushauriana anafanya hivyo. Ila tu kaamua kusimama mwenyewe maana anajiamini

Aliwapiga chenga Mawakili ndumila kuwili wanaoyofanya kazi ki double agent

 

[cocastic]

Sio kujitetea kama shahidi, hilo lipo wazi Lissu ni shahidi no Moja. I mean angekua na wakili wa kumtetea (defense attorney) ili iwe rahisi kwake kujitetea. Case hii ni nzito Kuna wakati anapanic sana.

Sasa mawakili wenyewe ndo wewe bora ajitetee yeye binafsi tu.
Khaaah

 

[Yoda]

Inasikitisha sana

 

[Kimwakaleli]

Okay. Nadhani angekuwa na wakili ingekua Bora hata kama yeye ni mjuzi wangeshauriana.

Mawazo Yako na yaheshimiwe,ila hakujaaribika kitu!

 

[Kimwakaleli]

Sasa mawakili wenyewe ndo wewe bora ajitetee yeye binafsi tu.
Khaaah

Huyu Mburula tuu,hajui chochote!

 

[Mvinyo mpya]

Sasa mawakili wenyewe ndo wewe bora ajitetee yeye binafsi tu.
Khaaah

Kwani hakuna mawakili wazuri ?

 

[Bush Dokta]

Na Uchaguzi Mkuu wa kwanza wa vyama vingi niligombea na nilirudi kutoka Uingereza kwasababu nilikuwa concerned na suala hilo

Watu waliosoma zamani walipita Raha sana, swala la kwenda nje Marekani Canada, URUSI nk ilikuwa Rahisi sana

 

[Manyanza]

TUNDU LISSU ANAENDELEA KUJITETEA

SEHEMU YA 13

Iliyoleta neno Tume ya Uchaguzi, ambayo siku hizi mnaita Tume Huru ya Uchaguzi, siyo sawa. Jina lake kwa mujibu wa Katiba ni Tume ya Uchaguzi.

Mabadiliko haya yameifanya Tume ya Uchaguzi kuwa Tume ya Uchaguzi ya CCM kuliko ilivyokuwa mwanzo.

Ikafanya wajumbe wa Tume kuwa wateule wa Rais.

Kabla ya hapo, Spika ndiye alikuwa Mwenyekiti wa Tume ya Uchaguzi.

Baada ya hapo, Jaji wa Mahakama Kuu ndiye anakuwa Mwenyekiti wa Tume, ila anateuliwa na Rais.

Mwanzo, Mkurugenzi wa Tume ya Uchaguzi alikuwa anateuliwa na kamati, baada ya mabadiliko akawa anateuliwa na Rais.

Mwenyekiti wa Tume ya Uchaguzi anateuliwa anayekaa ki-CCM, ki-CCM.

Sheria ya Uchaguzi ya 1985 imefutwa na Sheria ya 2024.

Iliwafanya wasimamizi wa uchaguzi kuwa wakurugenzi wa Halmashauri, ambao wote ni wateule wa Rais.

Juzi Nassoro Katuga alisema watumishi wote wa Serikali wanafanya kazi kwa niaba ya Rais, kwa hiyo wote hawa wanafanya kazi kwa niaba ya Mwenyekiti wa CCM.

MAHAKAMA: KICHEKO.

Nassoro Katuga: “Nimesikia, Waheshimiwa Majaji, shahidi kanitaja, nisije nikatajwa kama shahidi baadaye.”

MAHAKAMA: Kicheko.

Lissu: “Hilo haliingii, kaka.”

Nataka kusema kwamba Tume ikawa Tume ya CCM.

Yote haya yamesemwa na Tume ya Warioba.

Moja ya kazi bora kabisa ya utafiti wa Kikatiba kuhusu uchaguzi.

Hawa wote wanateuliwa na Rais na wengi ni wanachama wa CCM.

Na kwa sababu hao ni CCM, ndiyo maana aliyekuwa Mkurugenzi wa Tume ya Uchaguzi wakati wa Magufuli mwaka 2020, leo ni Mbunge wa CCM.

Matokeo ya mfumo huu yakaanza kujitokeza mara moja katika uchaguzi wa 1995.

Waheshimiwa Majaji, Tume ya Uchaguzi kwa muda mrefu ilikuwa na makao makuu Dar es Salaam, pale jirani na Wizara ya Mambo ya Ndani.

Katika uchaguzi wa mwaka 1995, vifaa vya uchaguzi havikupelekwa kabisa katika vituo vya kupigia kura.

Tume ikavuruga uchaguzi wa Dar es Salaam kwa kumhofia Augustine Lyatonga Mrema.

Mauaji yakatokea Zanzibar kwa Tume kuvuruga uchaguzi mwaka 1995.

Nimewaambia, mwaka 1995 nilikuwa mgombea ubunge.

Kelele za mabadiliko zilikuwa kubwa sana mwaka 1995, na nimewaambia nimefanya utafiti kuhusu uchaguzi kwa miaka 4.

WEKA EMOJI KAMA UNASOMA

NISAIDIE KUSHARE UJUMBE UFIKE MBALI

 

[cocastic]

Kuna vitu vya msingi ambavyo kila Mwanasheria lazima avijue ni "Basic". Ni pamoja na sheria ya ushahidi "Evidence law", swali ulilouliza ni sawa na daktari asijue anatomy.

Wewe huyo sio Wakili, labda alisomea AMAZON COLLEGE.
😂😂😂😂

 

[Bush Dokta]

Waheshimiwa Majaji sio Rufiji tu nimekuwa mstari wa Mbele kupigania haki za Ardhi za wafugaji na wananchi wanaoishi katika hifadhi za Ngorongoro mnakosikia wanapelekwa Handeni, Loliondo, Tarime, Meatu, Maswa Mashariki, Bariadi Mashariki. Huko kote nimefika na kupigania haki za wananchi.

Miaka 3 iliyopita 2023 nilikamatwa ili nisiende Ngorongoro nisiende kuwaona Wamaasai niliowapigania toka mwaka 1996.

Nimepigia kelele matukio mabaya kabisa ukanda wa Ziwa Tanganyika, maeneo mengine ya Nkasi na ukanda wa Pwani wa Mkoa wa Kigoma.

Huyu Jamaa kazi nzuri aloyofanya iliyotukuka ndio inayompa Neema na Amani ya kuendelea kuishi

 

[cocastic]

Kwa hivyo Mimi ni mwanasheria njaa?

Mwanasheria uchwara, na wakili manyau nyau.
😂😂😂😂