MAMBO YA MKATO YA SHEIKH ABOUD JUMBE MWINYI YALIVYOMUHARIBIA, KUJIRUDIA TAREHE 18 AUGUST 2025 KWA SAMIA ?
HISTORIA :
Ugomvi wa Aboud Jumbe na Nyerere ulivyotetemesha nchi-5
November 24, 2015
Na Elvan Stambuli
Kama nilivyosema wiki iliyopita, hatua ya kwanza iliyoanza kutikisa Muungano wa Tanganyika na Zanzibar ilikuwa ni pale Mwanasheria Mkuu wa Zanzibar, Jaji Damian Lubuva aliporejeshwa Tanzania Bara na badala yake Rais Aboud Jumbe akateua raia wa Ghana, Alhaj Bashir K. Swanzy na kumpa uraia kushika wadhifa huo, Endelea…
Kuanzia hapo, madai ya Wazanzibari kutaka mabadiliko ya Katiba, kupitia mihadhara, magazeti na redio yalipamba moto.
Kukaanzishwa ‘redio pori,’ wengi watakumbuka matangazo ya redio hiyo ya mafichoni ambayo ilipachikwa jina la KIROBOTO TAPES ya kudai Wazanzibari warejeshewe visiwa vyao.
Ni mashushushu wa kijeshi wa bara ndiyo waliogundua baadaye kuwa ipo msituni, ikazimwa, sikumbuki kama kuna watu walifikishwa mahakamani kwa kumiliki redio hiyo.
Kwa kupitia Mghana, Jaji Bashir Swanzy, Serikali ya Jumbe iliandaa hati ya mashtaka kuhoji muundo na uhalali wa Muungano kwenye Mahakama Maalum ya Katiba ya Jamhuri ya Muungano ambayo kazi yake pekee, kwa mujibu wa ibara ya 126 ya Katiba ya Muungano ya 1977, “ni kusikiliza shauri lililoletwa mbele yake na kutoa usuluhishi juu ya suala lolote linalohusika na tafsiri ya Katiba, iwapo tafsiri hiyo au utekelezaji wake unabishaniwa kati ya Serikali ya Muungano na Serikali ya Mapinduzi Zanzibar.”
Hati hiyo ya mashtaka ‘
ilipotea’ mezani kwa Rais Aboud Jumbe katika mazingira ya kutatanisha sana na kuibukia mikononi mwa Mwalimu Nyerere Msasani Dar es Salaam!
Taarifa za uhakika zinaonesha kuwa waliofanikisha kazi ya kuiba hati hiyo na kuipeleka kwa Mwalimu Nyerere ni baadhi ya vigogo ambao sasa wako katika Serikali ya Umoja wa Kitaifa, wakati ule wakiwa SMZ.
Haraka Mwalimu Nyerere aliitisha kikao cha Halmashauri Kuu ya Taifa ya CCM (
NEC) mjini Dodoma, Januari 1984 na Rais Aboud Jumbe akabanwa kwa madai ya kutaka kuuvunja Muungano kwa kuuhoji.
Nchi ikatangaziwa kwamba kuna “
Kuchafuka Kwa Hali ya Hewa ya kKsiasa Zanzibar.”
Rais Sheikh Aboud Jumbe Mwinyi mbele ya kikao alihojiwa na
NEC na bila kumung’unya maneno, Sheikh Jumbe alikiri kuandaa hati hiyo kama moja ya haki zake za kikatiba, jambo ambalo lilizidi kumtibua Mwalimu Nyerere.
Usikose kusoma muendelezo wa makala haya wiki ijayo...
NONDO ZA ZIADA KUHUSU KADHIA YA SHEIKH JUMBE
View: https://m.youtube.com/watch?v=r9ZQGyVcuW4
UJASIRI WA KUHOJI WA 1984 UTAJIRUDIA TAREHE 18 AUGUST 2025 ?
Alikuwa pia mwasisi wa Muungano ulioizaa Tanzania miezi michache baadaye. Baada ya Sheikh Abedi Amani Karume kuuawa mwezi Aprili 1972, Jumbe aliteuliwa kuwa Rais wa Pili wa Zanzibar, na alishikilia madaraka hayo hadi Januari 1984.
Wasomi wa Muungano wameandika kwamba, wakati Rais Karume anauawa, uhusiano wake na Mwalimu Julius Nyerere ulikuwa umeharibika kiasi kwamba Jumbe (kwa upande wa Zanzibar) na Bhoke Munanka (kwa upande wa Tanganyika) ndio walikuwa kiunganishi cha mawasiliano kati ya Mwalimu na Karume.
Hii pengine ndio sababu Mwalimu alitumia ushawishi wake kuhakikisha Jumbe anateuliwa kumrithi Karume.
Hata hivyo, Jumbe atakumbukwa zaidi na historia kwa upinzani wake kwa mfumo wa sasa wa Muungano kuliko, pengine, kwa jambo jingine lolote.
Jumbe alikuwa mwanasiasa wa kwanza, baada ya era ya (uongozi wa) Karume, kutambua kwamba muundo wa serikali mbili ulikuwa umeipokonya Zanzibar mamlaka yake na kuyahamishia Tanganyika.
Alikuwa wa kwanza kutambua kwamba, kuzaliwa kwa CCM katika context (mtazamo) ya Muungano, kulimaanisha mwisho wa mamlaka yaliyokuwa Zanzibar chini ya Makubaliano ya Muungano ya mwaka 1964.
Sio tu alitambua bali pia Jumbe alichukua hatua kupinga Zanzibar kupokonywa mamlaka yake hayo.
Ili kufanikisha azma yake, Jumbe alilazimika kumwachisha kazi Mwanasheria Mkuu wake aliyempewa na Mwalimu Nyerere, Damian Lubuva, na kumwajiri Bashir Ebassuah Kwaw Swanzy, Raia wa Ghana, kuwa Mwanasheria Mkuu wa Zanzibar.
Kwaw Swanzy ndiye aliyeandaa ‘hati ya mashtaka’ dhidi ya Muungano iliyokamatwa na watu wa usalama wa Mwalimu na baadaye kutumika kumsulubu Jumbe kwenye kikao cha NEC ya CCM Dodoma Januari 1984. Kwa sababu ya upinzani huo, Jumbe aling’olewa madarakani pamoja na Waziri Kiongozi wake Ramadhani Haji Faki na Mwanasheria Mkuu Kwaw Swanzy alitangazwa kufukuzwa nchini.
Mwalimu akatangaza ‘kuchafuka kwa hali ya hewa ya kisiasa’ Zanzibar na Wazanzibari wengi wapinzani wa Muungano, kama Mwanasheria Mkuu wa kwanza Wolfgang Dourado, kuwekwa kizuizini.
Miaka 10 baada ya kuondolewa madarakani, Alhaj Aboud Jumbe alichapisha kitabu chake juu ya Muungano, ‘Miaka Thelathini ya Dhoruba’, ambako aliweka bayana ugomvi wake na Mwalimu juu ya Muungano.
Jumbe ni kiongozi pekee wa juu wa rika la wapigania uhuru wa Tanzania kuandika memoirs zake juu ya Tanzania na matatizo ya Muungano wake.
Hata Mwalimu hakufanya hivyo na alikufa na siri zake juu ya mambo mengi makubwa yalitokea wakati wa utawala wake.
Kwangu mimi, hii ndio merit (faida) kubwa na mchango mkubwa wa Alhaj Aboud Jumbe kwa kizazi cha sasa na vijavyo Tanzania.
Alikuwa na ujasiri wa kusema na kuandika juu ya ‘The Forbidden Subject’, tena katika kipindi cha Mwalimu Nyerere ambapo ujasiri wa aina hiyo ulikuwa ni jambo la hatari kubwa.
Kwa sababu hiyo hiyo, Jumbe alilazimika kuishi theluthi ya mwisho ya maisha yake ‘kifungoni’ Mji Mwema, Kigamboni, ambako alipelekwa mara baada ya kung’olewa madarakani mwaka ’84.
Sikuwahi kubahatika kuonana na Alhaj Aboud Jumbe wakati wa uhai wake. Hata hivyo, nimejifunza mengi sana kutoka kwake, hasa ujasiri wa kuuhoji Muungano wa Tanganyika na Zanzibar.
Jumbe amekuwa na ushawishi mkubwa sana kwenye mjadala wa Muungano kwa zaidi ya miongo mitatu sasa.
Ninadiriki kusema kwamba, hoja ya Serikali Tatu ilianzia kwa Jumbe. Roho yake ilikuwa kila mahali wakati wa mchakato wa Katiba Mpya kati ya 2011 na 2014.
Kivuli chake kilikuwa kila mahali wakati wa Bunge Maalum la Katiba mwaka 2014. Pengine kuliko hata Mwalimu Nyerere, Jumbe ndiye aliyetufundisha kuufahamu Muungano wa Tanganyika na Zanzibar.
Atakumbukwa kama mmoja wa waTanzania maarufu na wapigania uhuru wakubwa wa Zanzibar ya baada ya Muungano.
Adieu Alhaj Aboud Jumbe Mwinyi. Adieu Mtanzania jasiri. Adieu shujaa wa uhuru wa Zanzibar