Ni hivi, kuombea wafu ndiyo dini yao.
Ndiyo utamaduni wao.
Katika anthropology, katika sociology, katika philosophy, katika utamaduni, kuna mambo yana layers tofauti, ushaelewa hilo?
Kuna maswali fulani hayana majibu , au majibu yake si mazuri kwetu.
Kuna wapendwa wetu tunatenganishwa nao kwa kifo. Hawa wapendwa wetu tunawapenda sana.
Na kifo kinatutenganisha permanently. Hatutawaona tena. Kwa sababu hakuna Mungu, hakuna mbingu, hakuna moto, hakuna Shetani. Hizo zote ni stories tu watu wametunga kupambana na hali zao.
Mtu akifa, ndiyo imetoka hiyo. Hutamuona tena.
Sasa ukweli huu ni mchungu sana. Kuukubali ni tatizo sana.
Ndiyo maana wengi wanakimbilia katika dini. Kule kuna faraja. Kuna kuambiana kwamba tuwaombee wapendwa wetu hawa, waende mbinguni, tukifa na sisi, tukienda mbinguni, siku moja tutakutana nao mbinguni.
Mtu ana haki ya kuchagua imani yake. Hii ni haki ya kikatiba na kibinadamu. Na akichagua imani yake impe faraja akifiwa, wewe hata kama huamini, hata kama imani yake ni ya uongo, hutakiwi kuleta mjadala wa ki theolojia au kifalsafa katika misa ya msiba ya kumpa faraja mfiwa. Utakuwa mkatili na mjinga. Hujui kitu gani ni sahihi wakati gani.
Yani ukileta hoja ya "imani hii si sahihi" msibani, kanisani, unaweza kuwa na hoja sahihi lakini umeshindwa kujua kuwa huu si wakati sahihi wa kuiweka mbele hoja hii. Uneshindwa kujua kuwa hii si sehemu sahihi. Umeshindwa kujali msoba, utakuwa huna emotional intelligence, cultural intelligence wala empathy.
Hoja hii, hata kama ni sahihi, ina wakati na sehemu yake, lakini si kwenye misa ya msiba kukumbuka na kuombea marehemu kanisani.
Kwa hivyo, mtu aliyeelimika, mtu aliyestaarabika, aliyesoma anthropology, sociology, philosophy, science, ataelewa kuwa haya ni mambo ya utamaduni tu. Mungu hayupo, Shetani hayupo, mbingu haipo, ugufuo haupo, hawa waliokufa washakufa, haya maombi hayawasaidii waliokufa, ni sehemu ya hawa waliobaki kukutana, kufarijiana, kupanga mambo ya maisha. Kuoneshana nani anamjali nani.
Mimi ni mtu nisiyeamini uwepo wa Mungu, lakini wiki mbili zilizopita nilienda kanisani kwenye memorial mass, misa ya kumbukumbu ya maisha ya baba yake rafiki yangu mmoja, amefariki wiki kadhaa zilizopita Tanzania, lakini amefanyiwa misa wiki mbili zilizopita huku Marekani nilipo.
Kwa nini nimeenda kanisani kwenye memorial mass wakati mimi atheist siamini uwapo wa Mungu?
Kwa sababu najua huyu fafiki yangu anaamini sana Mungu, anaamini sana Ukatoliki. Huu ni msiba wake, si msiba wangu, kwa hiyo nilienda kanisani kum support yeye.
Huko nimesikia historia ya baba yake, jinsi baba yake alivyomlea huyu rafiki yangu. Ninepata hata kumjua zaidi rafiki yangu. Rafiki yangu amefarijika sana kuona mimi na wengine wengi tumekuja katika misa ile. Ameona ana jumuiya ya watu wanaomjali. Hili tu, bila kujali kama yale maombi kwa marehemu yanafanya kazi au la, ni jambo muhimu sana.
Nikapiga three piece suit yangu nyeusi na tai, nikafika kanisani, tukasali. Baada ya hapo tukaenda kwenye ukumbi wa kanisa, tukala, tukanywa, tukajumuika marafiki.
Shughuli ilikuwa ni zaidi ya kusalia marehemu. Sisi wenyewe tulikutana. Tukaongea, tukaona watoto wanakua, wengine wanaanza vyuo, tumepiga picha za pamoja, tukaulizana hali nani anafanya nini, tukaoneshana kwamba tunajaliana na mmoja akifiwa, wengine tutakwenda kum support. Walikuja mpaka waislamu kanisani.
Uwepo wa waislamu kanisani kwenye nisa ya kumbukumbu ya marehemu unaonesha kwamba si lazima uwe unaamini imani ya mfiwa kwenye misa ile ili kumpa moral support kama binadamu tu.
Uwepo wangu mimi atheist mtu nisiyeamini Mungu, nisiyeamini ufufuo, nisiyeamini Shetani, nisiyeamini mbingu, nisiyeamini moto, pale kanisani maana yake ni kwamba sihitaji kuamini dini ili kuwapo pale kumpa moral support mfiwa.
Na ningekuwapo Tanzania, ningeenda kwenye misa ya kuwakumbuka waliouawa kuanzia October 29 2025.
Nisingeenda kwa sababu naamini kuwaombea marehemu, la hasha. Mimi siamini katika dhana nzima ya kuomba Mungu, kwa sababu siamini huyo Mungu yupo. Angekuwapo hata hayo mauaji ya October 29 2025 yasingewezekana kufanyika.
Ila, ningeenda kanisani kifalsafa zaidi, kuonesha mshikamano na Watanzania wanaoona kuwakumbuka marehemu hawa ni muhimu, kuonesha kuwa hatujasahau, kuonesha CCM na serikali kuwa hatujapenda walichofanya. Kuonesha kuwa tunajali haki ya kibinadamu ya watu kuishi.
Hayo mambo ya kuombea marehemu ni utamaduni wa kidini tu, lakini misa hizi zina layers za anthropological and sociological meaning, na kama unataka kuwa mtu shallow wa kulazimisha kila kitu kiwe literal, kwamba misa hizi maana yake ni kuombea marehemu, utakuwa umekosa sophistication, umekosa ustaarabu, umekosa kuelewa utamaduni unavyofanya kazi kwa layers tofauti.
Kwani ukisikia kuna msiba kwa jirani yako, lakininyeye ni Muislamu anaamini tofauti na wewe, utashindwa kwenda kumfariji jirani yako kwa sababu ni Muislamu anaamini tofauti na wewe?
If an atheist or a Muslim can go to church for philosoohical reasons, for human rights and solidarity, anyone can.
And you don't need to be literal about it.
That is a sign of a simpleton.