PreGE2025 Rais Samia: 4R zisitumike kama kisingizo cha kuvunja sheria
PreGE2025 Rais Samia: 4R zisitumike kama kisingizo cha kuvunja sheria
- Thread starter G Sam
- Start date
Mijadala ya Uchaguzi Mkuu wa Tanzania 2025 (Kabla)
TAMKO / HOTUBA ZA DHARURA ZA MKUU WA NCHI , NI HATARI AU FAIDA KATIKA DEMOKRASIA
Katika mfumo wetu wa kikatiba, tamko la dharura la kitaifa linamruhusu rais kutumia kwa muda baadhi ya mamlaka ambayo Congress iliidhinisha hapo awali. Congress ilikabidhi mamlaka haya kwa rais kwa sababu wakati mwingine haiwezi kuchukua hatua haraka vya kutosha kujibu aina fulani za hali, kama vile majanga ya asili na dharura za afya ya umma.
Baada ya kutangaza hali ya dharura ya kitaifa, zaidi ya mamlaka maalum 130 - kama vile mamlaka ya kufunga vifaa vya mawasiliano au kuteka vifaa kutoka kwa akiba ya ulinzi wa kitaifa - hufunguliwa mara moja ili kumwezesha rais kuingilia kati kwa njia ambazo hazipatikani kwao nje ya tangazo la dharura.
Kwa kuzingatia mamlaka haya makubwa ya kiutendaji, dharura za kitaifa pia zinaweza kuwa hatari katika mfumo wa kidemokrasia.
Ikiwa hazitadhibitiwa na kuwajibika, mamlaka haya yanaweza kutumika kupuuza hatua za bunge au kukiuka haki za kikatiba.
Bunge (Congress) ilijua kwamba kukasimu mamlaka haya kwa tawi la mtendaji mkuu wa dola kulikuja na hatari zake , ndiyo maana ilipitisha Sheria ya Dharura ya Kitaifa (NEA) mwaka wa 1976.
Kitendo hicho kilizuia madaraka makubwa ya rais yanayoweza kuletwa na watendaji kwa kuruhusu Congress kusitisha dharura ya kitaifa kwa kura nyingi kupitia azimio rahisi la wakati mmoja, ambalo halikuhitaji saini ya rais.
Kwa bahati mbaya, Mahakama ya Juu ilitangaza kama "veto za kutunga sheria" kama hizo kuwa kinyume na katiba mwaka wa 1983, na kuacha baada yake utawala ambao - kwa maneno ya mtaalamu mmoja - hufanya dharura " rahisi kutangaza na vigumu kuacha ."
Tutasikia usiku huu wa leo tarehe 25 April 2025 mheshimiwa rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania atafungua kitendawili cha maswali mengi kuhusu yoyote yule atajayekuwa amepata fursa kidemokrasia kukalia kiti hicho chenye mamlaka makubwa mno.
Nguvu za dharura ni nini?
Dharura za kitaifa ni zana muhimu za kushughulikia matukio ya ghafla na yasiyotazamiwa - mara nyingi hali zinazohitaji jibu la haraka na la uamuzi kushughulikia.Katika mfumo wetu wa kikatiba, tamko la dharura la kitaifa linamruhusu rais kutumia kwa muda baadhi ya mamlaka ambayo Congress iliidhinisha hapo awali. Congress ilikabidhi mamlaka haya kwa rais kwa sababu wakati mwingine haiwezi kuchukua hatua haraka vya kutosha kujibu aina fulani za hali, kama vile majanga ya asili na dharura za afya ya umma.
Baada ya kutangaza hali ya dharura ya kitaifa, zaidi ya mamlaka maalum 130 - kama vile mamlaka ya kufunga vifaa vya mawasiliano au kuteka vifaa kutoka kwa akiba ya ulinzi wa kitaifa - hufunguliwa mara moja ili kumwezesha rais kuingilia kati kwa njia ambazo hazipatikani kwao nje ya tangazo la dharura.
Kwa kuzingatia mamlaka haya makubwa ya kiutendaji, dharura za kitaifa pia zinaweza kuwa hatari katika mfumo wa kidemokrasia.
Ikiwa hazitadhibitiwa na kuwajibika, mamlaka haya yanaweza kutumika kupuuza hatua za bunge au kukiuka haki za kikatiba.
Bunge (Congress) ilijua kwamba kukasimu mamlaka haya kwa tawi la mtendaji mkuu wa dola kulikuja na hatari zake , ndiyo maana ilipitisha Sheria ya Dharura ya Kitaifa (NEA) mwaka wa 1976.
Kitendo hicho kilizuia madaraka makubwa ya rais yanayoweza kuletwa na watendaji kwa kuruhusu Congress kusitisha dharura ya kitaifa kwa kura nyingi kupitia azimio rahisi la wakati mmoja, ambalo halikuhitaji saini ya rais.
Kwa bahati mbaya, Mahakama ya Juu ilitangaza kama "veto za kutunga sheria" kama hizo kuwa kinyume na katiba mwaka wa 1983, na kuacha baada yake utawala ambao - kwa maneno ya mtaalamu mmoja - hufanya dharura " rahisi kutangaza na vigumu kuacha ."
Je, hiyo ni Marekani kwetu hapa Tanzania madaraka yasiyo na vizuizi kikatiba kwa mkuu wa nchi ni nini, ni faida chanya au hasi.
Tutasikia usiku huu wa leo tarehe 25 April 2025 mheshimiwa rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania atafungua kitendawili cha maswali mengi kuhusu yoyote yule atajayekuwa amepata fursa kidemokrasia kukalia kiti hicho chenye mamlaka makubwa mno.
Vincenzo Jr
Platinum Member
- Sep 23, 2020
- 33,225
- 83,181
Naunga mkono hoja
Vincenzo Jr
Platinum Member
- Sep 23, 2020
- 33,225
- 83,181
Na mie nitaweka movie 🎥 🍿
wakali ndondo
JF-Expert Member
- Jun 12, 2017
- 583
- 908
Atakuwa anatakankusifia Muunganonna polisi wake
Anataka kumpongeza Mwijaku kwa kutembea na wanafunzi 2 wa chuo
Mayor Quimby
JF-Expert Member
- Mar 13, 2021
- 6,750
- 14,529
Utashangaa pale atakaposema "Nchi iko salama na nawapongeza sana polisi wetu na vyombo vyetu vya usalama kwa kazi nzuri" 😄
Mvinyo mpya
JF-Expert Member
- Aug 24, 2013
- 3,816
- 9,308
Kagusia piga piga ya jana?
BLACK MOVEMENT
JF-Expert Member
- Mar 11, 2020
- 5,532
- 14,164
Ndio kifuatacho
Determinantor
Platinum Member
- Mar 17, 2008
- 61,459
- 100,799
Naangalia Zangu hapa masandawane
Mbaga Jr
JF-Expert Member
- May 28, 2018
- 54,814
- 133,717
Post mara moja mkuu, kupost sana haionyeshi nia yako