Mahakamani 29 Septemba 2026: Kesi ya uhaini ya Tundu Lissu dhidi ya Jamhuri

[mkongoman leo]

Anataka pia kupendekeza vijiadhabu vidogo vidogo ili tu kumuondolea TAL credibility kwenye kugombea madaraka ya umma. Yeye alishasema hakuna hiyo! Ni ama umnyonge au umuachie huru. Katuga asilete Ukatuga (Ukilaza) wake kuturubuni hapa.

Ilikuwa auawe kwa risasi ili asishiriki siasa kabisa akapona kwa sasa wanataka afungwe kabisa,huu wote ni woga laa!

 

[Viali]

Katuga pia anataka mahakama ikinusa tu harufu ya kesi basi iwe imeshashiba kwa kula. Maana yake anataka Isiende kwenye kuthibitisha pasipo na shaka maana ikifanya hivi itakuwa inawaachia wakosaji.

Yan kina Yericko Nyerere nitakuwa nawaita makatuga badala ya vilaza. Tumepata msamiati mpya mjini.

Final submission ni namna wanavyoshawishiwa majaji na kila upande, majaji wanajua wanachokifanya tutulie kama hana hatia au anayo kwa namna majaji watakavyoona itaamuliwa ufurahi au uchukie, wakati mtu wenu anaelezea tulitulia kaachwa kasema kamaliza siku 4 sasa zamu ya katuga kuelezea kuweni wavumilivu, utawala wa sheria unachukua mkondo wake.

 

[tpaul]

‪Maoni kuhusu Kinachoendelea leo Mahakamani.

‪Tundu Lissu wakati wa mawasilisho ya mwisho (final submission) yake ameieleza Mahakama kwamba hakuna kosa dogo katika uhaini. ‬

‪Hukumu ya uhaini ni kunyongwa hadi kufa au kuachiwa huru. Akaitaka Mahakama isiogope kutoa hukumu kwa kuzingatia ushahidi. ‬

‪Tundu Lissu aliwaeleza Majaji kama ushahidi wa Jamhuri unaonyesha kwamba ametenda makosa ya uhaini, Mahakama isiogope kumtia hatiani. ‬

‪Hii ilikuwa ni ‘punchline’ muhimu inayogusa moja kwa moja mzigo wa upande wa Jamhuri kuthibitisha mashtaka dhidi ya mshtakiwa.‬

‪Lakini kama ushahidi hautimizi viwango vya kisheria vinavyohitajika kuthibitisha uhaini, Mahakama isiogope kumuachilia huru.‬

‪Leo, katika (final submission) hoja zao kuhusu adhabu, Mawakili wa Serikali wamewasilisha tafsiri tofauti kuhusu sheria inayohusika. ‬

‪Mawakili Serikali wanasema Mahakama imepewa utashi (discretion) kutoa adhabu kuanzia kifungo cha miaka sifuri hadi adhabu ya kifo kwa kosa. ‬

‪Hoja yao ni kwamba matumizi ya neno “liable” yanaipa Mahakama discretion kuamua adhabu, badala ya kufanya adhabu ya kifo kuwa lazima ‬

‪Mawakili wa Serikali wamefafanua hoja yao kwa kurejea case law mbili kueleza tofauti ya “shall be sentenced to death” na “shall be liable”‬

‪Hapa kinachoonekama, upande wa Jamhuri kupitia mawakili wa Serikali, hawataki Tundu Lissu akipatikana na hatua anyongwe hadi kufa.‬

‪Isipokuwa wanataka Mahakama kumfunga gerezani kifungo cha miaka kadhaa na kuweka ‘restrictions’ za kisiasa kwa Tundu Lissu. ‬

‪Jana, Tundu Lissu aliwaeleza majaji kwamba kama kuna ushahidi don’t hesitate to convict me. Kama hakuna uhaini don’t hesitate to acquit me.‬

‪TAL akarejea maneno ya Wakili wa OJ Simpson (Johnnie Lee Cochran Jr) if it doesn’t fit, you must acquit. Kama ushahidi hautoshi, acquit.”‬

‪Kosa la uhaini (treason) chini ya Kifungu cha 39 cha Sheria ya Kanuni ya Adhabu (Penal Code) linatambulika kama (capital offense).‬

‪Kosa lenye adhabu moja tu ya lazima (mandatory death penalty): kunyongwa hadi kufa (death by hanging). Hakuna kifungo cha miaka au faini. ‬

‪Tundu Lissu ameiweka Mahakama kwenye njia panda: aidha imtie hatiani kwa adhabu ya kifo au imuachie huru (convict for treason or acquit).‬

‪Jamhuri inajaribu kuleta tafsiri au mabadiliko ya kisheria kwamba Mahakama ina utashi (discretion) wa kutoa adhabu ndogo zaidi ‬

‪Kulingana na marekebisho ya sheria. Hoja hii ya upande wa Jamhuri inalenga kuipa Mahakama fursa ya njia ya katikati (middle ground).‬

‪Tundu Lissu ambaye ni mshtakiwa, anatumia mbinu ambayo inaitwa “All or Nothing”. Tundu Lissu anakataa adhabu yoyote ya katikati.‬

‪Tundu Lissu anaieleza Mahakama “convict or acquit me” anaiongezea Mahakama mzigo mkubwa wa kimamlaka na kijamii (high stakes). ‬

‪Hapo anasisitiza hukumu ya uhaini lazima izingatie ushahidi uliowasilishwa na kuthibitishwa bila kuacha mashaka (beyond reasonable doubt).‬

‪Mawakili wa Serikali (Jamhuri) wao wanatumia mbinu ya kupunguza mzigo wa athari kwa jamii (Mitigation of Impact). Hawataki anyongwe.‬

‪Serikali inatambua kumhukumu mwanasiasa mashuhuri wa upinzani kunyongwa kutaleta shida kubwa sana kwa siasa za ndani na kimataifa. ‬

‪Ndiyo maana wanasisitiza kwamba Mahakama ina utashi (discretion) ya kuchagua adhabu ndani ya wigo mpana, baada ya TAL kukutwa na hatia.‬

‪Kifungo cha miaka kadhaa linaiwezesha Serikali kumuondoa TAL kwenye ulingo wa kisiasa bila kuingia kwenye lawama za adhabu ya kifo‬

‪Ndiyo Tundu Lissu hataki. TAL anasisitiza, kama ushahidi unathibitisha uhaini, convict. Kama ushahidi haujathibitisha uhaini, acquit‬

‪Jamhuri haitaki mhaini wao anyongwe. Wanapendekeza kwa Mahakama, asinyongwe, kwamba apewe adhabu nyingine mbadala.‬

‪Tuendelee kusikiliza final submission ya Jamhuri‬

‪

Halafu huyo "katuga" mbona hamalizi hiyo submission wakati alisema atachukua muda mfupi au ameenda kusikiliza maoni kutoka CCM?

 

[Viali]

Nimeona hapo "shall be LIABLE" anatafuta kukwepa kumuhukumu Lissu kunyongwa..😄
Wanataka wampe kifungo cha kumuondelea sifa kugombea uongozi au sifa ya utimishi wa umma.

porojo

 

[Viali]

Halafu huyo "katuga" mbona hamalizi hiyo submission wakati alisema atachukua muda mfupi au ameenda kusikiliza maoni kutoka CCM?

Hata akielezea kwa siku 10 bado ni machache inategemea na tafsiri, mbona hamtulii kama mmekalia kokoto

 

[JokaKuu]

..UHAINI ni kosa ambalo liko very clear.

..kama kweli uhaini umetendeka Katuga asingelazimika kutumia maarifa na ubunifu mkubwa kujaribu kuifafanulia mahakama.

 

[Viali]

..UHAINI ni kosa ambalo liko very clear.

..kama kweli uhaini umetendeka Katuga asingelazimika kutumia maarifa na ubunifu mkubwa kujaribu kuifafanulia mahakama.

hata lissu asingetumia siku 4 kujitetea.

 

[tpaul]

Hata akielezea kwa siku 10 bado ni machache inategemea na tafsiri, mbona hamtulii kama mmekalia kokoto

A twit at your best.

 

[Aleyn]

Leo ni siku ambayo kesi ya Lissu inaendelea mahakamani. Tunaomba Manyanza utuletee hiyo Update.

MAHAKAMA IMEANZA MAWAKILI WA SERIKALI WANAFANYA MAJUMUISHO YA MWISHO.

SEHEMU YA 1.

Jumanne, Septemba 29, 2026

Lissu ameingia kwa kushangiliwa sana.

Majaji nao wameingia.

Mawakili wa Serikali wawili leo siwaoni. Hayupo Ajuaye Zegeli na Job Mrema.

Karani wa Mahakama anajiandaa kusoma kesi: Criminal Session, Kesi Na. 19605 ya 2025, Jamhuri dhidi ya Tundu Antipas Lissu.

Wakili wa Serikali Mkuu, Nassoro Katuga, anasimama.

Nassoro Katuga:
“Waheshimiwa Majaji wa Mahakama hii Tukufu, iw apendeze, naitwa Nassoro Katuga, nipo pamoja na:

1. Ignasi Mwinuka, Wakili wa Serikali Mkuu;
2. Tawabu Issa, Wakili Mwandamizi;
3. Cuthbert Mbilinyi, Wakili wa Serikali;
4. Winiwa Kasara, Wakili wa Serikali.

Sisi kwa pamoja tunaiwakilisha Jamhuri.

Mshtakiwa yupo mbele yenu.

Waheshimiwa Majaji, shauri leo limekuja kwa ajili ya kuleta mawasilisho, specific kwa upande wa Jamhuri kuleta mawasilisho.

Upande wa Jamhuri tupo tayari.”

Jaji Ndunguru:
“Mshtakiwa?”

Lissu:
“Waheshimiwa Majaji, nipo tayari.”

Jaji:
“Tuendelee upande wa Mashitaka.”

Nassoro Katuga:
“Naomba kutoa ahadi, Waheshimiwa Majaji, kwamba tutakuwa na mawasiliano ambayo si marefu.

Tuta-focus na shauri lililopo mbele yetu.

Waheshimiwa Majaji, nitaanza tu submission. Naitwa Nassoro Katuga.

Waheshimiwa Majaji, mshtakiwa ameshtakiwa kwa kifungu cha 39(2)(d) cha Kanuni ya Adhabu, Sura ya 16, Urekebu wa Mwaka 2022.

Ambapo, Waheshimiwa Majaji, kuhusiana na taarifa ya shitaka hili, inaelezwa kwamba tarehe 23 Aprili 2025, ndani ya Wilaya ya Kinondoni, Dar es Salaam, mshtakiwa akiwa chini ya utii wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, alitengeneza nia ya kuchochea umma kuweza kuzuia Uchaguzi Mkuu wa mwaka 2025, kwa nia ya kuitisha Serikali ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania (for the purpose of intimidating the Executive), kwa kudhihirisha nia hiyo kwa kutoa maneno yafuatayo:

‘Wanasema kitu kimoja sahihi hapa, wanasema hivi: Msimamo huu unaashiria uasi, ni kweli, ni kweli kwa sababu tutazuia uchaguzi, hiyo ndiyo namna ya kupata mabadiliko. Kwa hiyo tunaenda kukinukisha, huu uchaguzi tutauvuruga, tutauvuruga kwa sababu tunaenda kukinukisha vibaya sana.’

Haya maneno ndiyo Jamhuri imeleta mbele yenu, mbele ya sheria kuyaangalia.

Kwamba maneno haya ndiyo, Waheshimiwa Majaji, tunatuhumu au kutafsiri in favour of the Republic.

Kwamba mshtakiwa alitoa maneno haya kwa nia ya kuitisha Serikali ili apate mabadiliko, ambayo aliyetafsiri ni ‘mabadiliko’.

Waheshimiwa Majaji, kifungu ambacho nimekirejea cha 39(2), upande wa Jamhuri tulikifanyia research kama Mahakama ilishawahi kuki-test.

Tafiti zilionyesha kwamba Mahakama zetu katika mashauri ya uhaini ni mashauri ambayo yalishitakiwa chini ya kifungu cha 39(a).

Waheshimiwa Majaji, samahani, kama itawapendeza, naomba nimuingize Job Mrema katika kolamu ya upande wa Jamhuri. Alikuwa amepata dharura, sasa amefika.

Waheshimiwa Majaji, kwa kuwa tumejiridhisha kwamba haijawahi kutumika katika Mahakama zetu, tuweze sasa kutafsiri hati ya mashitaka pamoja na kifungu kilichotumika cha 39.

Ili kuweza kuona ni vitu gani Mahakama yenu Tukufu ilianza kuangalia ushahidi, basi ni kitu gani upande wa Jamhuri ulipaswa kuthibitisha.

Naomba kwa kuanza kuwaalika katika kifungu cha 39(2)(d) cha Kanuni ya Adhabu.

Kifungu chenyewe kinasema:

‘Mtu yeyote ambaye yupo chini ya utii, awe Tanzania au nje ya Tanzania, atengeneze nia either kufanyika au kusababisha kufanyika au kutengeneza nia ya kuchochea.’

Kwa mujibu wa kifungu cha 135 cha CPA, Sura ya 20, Urekebu wa Mwaka 2023, kinaelezea kwamba mashitaka lazima yawe na maelezo ya kosa la shitaka husika pamoja na maelezo ya shitaka.

Ambayo sheria inasema hayo maelezo lazima yatie information ya jinsi shitaka lilivyofanyika.

Lakini kifungu cha 138(a)(iii) kinaelekeza kwamba technical terms hazitakiwi kutumika.

Inatakiwa itumike ordinary language, lugha ya kawaida.

Kwa hiyo, Waheshimiwa Majaji, mtaona kwa mujibu wa kifungu cha 39(2)(d), kinaelekeza kwamba ili mtu ashitakiwe kwa kosa la uhaini la aina hii:

Kwanza ni lazima awe mtu mwenye utii wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania.

Kwetu ilichukua mshtakiwa ni mtu wa Jamhuri ya Tanzania akiwa Tanzania, tukaacha ‘elsewhere’.

Hati yetu ya mashitaka ikachukua ‘forms an intention to instigate’ — nia ya kuchochea.

Tukaachana na maneno ‘forms’ zingine za ‘intention to defect’.

Ikaachana na ‘intention to persuade’, ‘to counsel’, ‘to...’

‘Intention to instigate the public’ — umma kwa ujumla wake, nitaeleza hapa kwa nini.

Hati ya mashitaka ikaeleza watu wamechochewa kufanya nini.

Mshtakiwa akichochea umma kuzuia Uchaguzi Mkuu wa mwaka 2025 — General Election, Waheshimiwa.

Waheshimiwa Majaji, hati yetu ya mashitaka imeachana na neno ‘deed’, ikachukua neno ‘for the purpose of intimidating the Executive’.

Na hapa ikaachana na maneno ‘intimidating Legislature’ na ikachukua ‘intimidating the Executive’.

Ukiendelea na hati ya mashitaka, ile nia ya mshtakiwa kudhihirisha nia yake...

Hati ya mashitaka ikaachana na maneno ‘manifestation ya hiyo nia by publication by overt act’, ikaachwa.

Lakini ikachukuliwa ‘manifestation by his deed’ — alidhihirisha nia kwa kitendo chake.

Kitendo gani, Waheshimiwa?

Kutoa maneno ambayo nimeshayatoa, Waheshimiwa.

Waheshimiwa Majaji, sehemu zote ambazo nilikuwa naiambia Mahakama Tukufu kwamba hati ya mashitaka imeacha haya, imechukua haya.

Imeacha ‘manifestation by publication’, ikachukua ‘manifestation by deed’ kwa mujibu wa kifungu cha 39.

Neno lililotumika ni ‘or’.

Kwa tafsiri nyepesi, pale ambapo inatumika ‘or’, hayo maneno siyo similar.

Kwa maana nyingine, yanatumika disjunctively; huwezi kuyachukua yote kama kiroba ukapachika katika hati ya mashitaka.

Inamaanisha ulichukua yote hayo ukayaweka, hiyo act inakuwa defective.

Ili maneno haya kuwa sawa, kama kuna ‘or’, lazima kuna maneno yaongezwe kuyafanya yawe similar, mfano neno ‘similar’ lenyewe au maneno mengine yanayoonyesha similarity.

Unless ilitumika ‘or’, kuna sheria inatumika kutaka yaongezwe.

Ukiyaweka yote, hiyo hati ya mashitaka inakuwa defective.

Waheshimiwa Majaji, haya tunayozungumza siyo maneno yetu.

Pale ambapo ‘or’ inatumika, siyo maneno yetu bali maneno ya Bungeni na kutungwa sheria.

Sheria ya Tafsiri ya Sheria, Sura ya Kwanza, na Urekebu wa 2023, kifungu cha 13.

Kwa ridhaa yenu, kifungu kinasomeka hivi...

Haya ndiyo maneno ambayo nimeyakopa katika submission.

Ndiyo maana hati yetu ya mashitaka iliruka baadhi ya maneno ili kufanya hati yetu isiwe defective na iwe yenye kueleweka.

Hati ya mashitaka ni nyaraka muhimu inayomfahamisha mshtakiwa mashitaka anayoshitakiwa nayo na kumweka sasa katika position ya kujitetea.”

SEHEMU YA 2

Nassoro Katuga anaendelea:

“Waheshimiwa Majaji, kifungu cha 39(2)(d) kimeanza kwa neno ‘any person who, being under...’

Waheshimiwa Majaji, hili neno ‘any person’ halijam-exclude mtu yeyote, unless ana immunity kisheria.

Mtu mwingine anaweza kusema yeye ana cheo fulani au ni kiongozi wa chama cha siasa.

Kifungu hicho hakijachagua huyo ‘any person’ anatokea wapi.

Ndiyo maana kwanza tumeanza kuchambua.

Waheshimiwa Majaji, narudi kwenye kifungu cha 39(2)(d), kinasema mtu yeyote akichochea, lakini hati yetu imetumia neno ‘public’.

Kuna neno ‘any person’, lakini Jamhuri imetumia neno ‘public’.

Waheshimiwa Majaji, hati ya mashitaka kwa upande wa Jamhuri imetumia neno ‘public’ kuweka clarity, kufanya hati ya mashitaka ieleweke kuendana na ushahidi wa upande wa Jamhuri ulioutoa.

Hii inafanyika kuendana na kifungu cha 135 cha CPA.

Waheshimiwa Majaji, tumetumia neno ‘to instigate the public’ kuendana na kifungu cha 135, kufanya hati ya mashitaka kueleweka kuendana na ushahidi wa upande wa Jamhuri ulioutoa.

Waheshimiwa Majaji, kama tulivyoeleza awali, kifungu cha 135 kinataka maelezo ya kosa yaeleweke katika kiwango ambacho mshtakiwa aweze kujitetea na in conformity na ushahidi uliotolewa.

Waheshimiwa Majaji, neno ‘any person’ linafanana na neno ‘public’.

Waheshimiwa, ‘any person’ na ‘a group of people’ yamekuwa included kwenye ‘public’.

Yametafsiriwa katika kifungu cha 5 cha Kanuni ya Adhabu, Waheshimiwa.

Siyo tu akimaanisha watu wote wa Tanzania Bara, lakini hata yule mkazi au anayetumia eneo fulani na any number of those people.

Kwa hiyo, ‘public’ inazungumzia watu.

Na Waheshimiwa Majaji, katika kuandaa taarifa za mashitaka, kama ‘any person’ refers to a person, you have to mention.

Kama unataka ku-refer maneno yako yaende kwa ‘any person’, lazima utaje huyo person.

Na kama hati yako itarefer ‘group of people’, lazima utaje hilo group.

So, neno ambalo linajumuisha kama alikuwa amechochea mtu mmoja au kikundi fulani, neno sahihi kutumia ni ‘public’.

Na hii, Waheshimiwa Majaji, ni kwa mujibu wa kifungu cha 5.

Waheshimiwa Majaji, kwa ushahidi wa Jamhuri ulivyokuwa, Jamhuri inamtuhumu kuchochea umma.

Mshtakiwa wakati anachochea hakulenga kikundi fulani na hakumlenga mtu fulani ambaye sasa upande wa Jamhuri amtaje, na hakumlenga.

Ndiyo inakuja sasa tafsiri ambayo ni whether a person or a group of people.

Waheshimiwa Majaji, hakuna namba kamili inayoweza kutoa tafsiri ya ‘a group of people’.

Kwa hiyo, umma utakuwa ni ‘a group of people’.

Na hii sasa tunaipata kwenye tafsiri ya hilo neno lilivyotumika.

Waheshimiwa Majaji, tukirudi kwenye swala zima la kudhihirisha (manifestation) kwa mujibu wa kifungu cha 39:

Nia ya kutenda uhaini inadhihirishwa vipi?

Kwa mujibu wa kifungu hiki, manifestation inaweza kusababishwa kwa kusambaza maandishi au michoro.”

Huyu katuga mbona mimi simuelewi wakuu

 

[akili mwili mzima]

Lissu anafungwa, kila kitu kinajieleza

Sawa chawa, akifungwa yule kilaza mjane ndio ataweza sasa kuiletea maendeleo Tanganyika!.

 

[gallow bird]

..UHAINI ni kosa ambalo liko very clear.

..kama kweli uhaini umetendeka Katuga asingelazimika kutumia maarifa na ubunifu mkubwa kujaribu kuifafanulia mahakama.

Lissu alitumia zaidi ya siku mbili, acheni nao watumie haki yao

 

[supatolu]

Anatuaibisha.

 

[Mpaina]

SEHEMU YA 5.

Nassoro Katuga anaendelea:

Kazi ya hati ya mashitaka ni kutoa reasonable information.

Kutoa taarifa kosa gani limepatikana, kosa gani kalitenda.

Sentensi hizi zimekamilika; hazihitaji ku-clarify ili kuleta maana.

Waheshimiwa Majaji, kwa kuelekeza kwa kirefu sana kwa sababu ni shitaka kubwa, naomba niguse kidogo kwenye adhabu.

Waheshimiwa Majaji, kifungu hiki cha 39(2)(d) kinasema mshtakiwa akikutwa na hatia basi atakuwa “liable”.

Underline neno “shall be liable”, if not to bold.

Inamaanisha adhabu katika shitaka hili ni kuanzia sifuri (condition) up to death penalty.

Neno “shall be liable”, ambalo linaipa Mahakama hii discretion, siyo maneno yangu. Naomba niwape:

Bahati John vs Jamhuri, Criminal Appeal No. 114 ya mwaka 2019, TanzLII 2022, katika ukurasa wa sita.

Mahakama ya Rufaa ilirejea kesi ya Opoya vs Uganda (1967) 752, Court of Appeal for East Africa.

Ilisema kwamba “they are not mandatory but provide the sentence...”

Inamaanisha Mahakama, kwa utashi wake, inaweza ku-impose penalty.

Kwa maana nyingine ya kisheria, haipo under maximum.

Inaipa Mahakama yetu utashi wa hukumu in case kuna hatia.

Siyo tu kwenye hiyo case, bali kuna Sentence Guidelines za CJ za mwaka 2023.

Maneno yanamaanisha Mahakama kuwa na utashi.

Aya ya kwanza, aya ndogo ya 6(1).

Hii Guidelines imeelezea maneno gani yakitumika kwenye sheria, Mahakama inapewa discretion ya kutoa adhabu.

Na neno “liable” ni moja wapo ya maneno ambayo yanatoa discretion kwa Mahakama.

Naomba sasa twende kwenye hoja ya msingi — jukumu la Jamhuri ambalo tunaambiwa ni kuthibitisha.

Waheshimiwa Majaji, tupo aware kwamba jukumu hili kwa Jamhuri tumepewa katika kifungu cha 3(2) cha Sheria ya Ushahidi, Sura ya 6, Urekebu wa 2023.

Kwa kuanza, Waheshimiwa Majaji, kwa tafsiri ya kifungu cha 39(2)(d) na kwa ushahidi uliotolewa,

it’s our submission kwamba jukumu la kuthibitisha kwa mujibu wa kifungu cha 3(2)(a) limetimilishwa.

Lakini pia, mbali na upande wa Jamhuri kuthibitisha, tunajua ni sheria kuzingatia ushahidi wa defence wakati wanaamua.

Waheshimiwa, mtaona upande wa utetezi hawajauteteresha hata kidogo, zaidi ya “sijui”, “sikumbuki” kuwa nyingi.

Waheshimiwa Majaji, kifungu ambacho tumekirejea cha 3(2)(a) kinataka kuthibitisha beyond reasonable doubt.

Waheshimiwa, ku-prove beyond reasonable doubt haimaanishi kuthibitisha pasipo kuacha kivuli.

Hiyo siyo tafsiri sahihi ya kifungu cha 3.

Mi naona upande wa serikali wanazunguka tu
moja kwenye kifungu cha 39(2)(d) hakuna mambo ya uttering.Pili ili uweze kumkuta na hatia lazima uthibitishe instigation swali linakuja nani alikuwa instigated,how was that person instigated? When was that group or person instigated and where? Story za kusema Public ilikuwa instigated ni dying horse.

Ukiangalia charge haisemi kama kwenye statement alikuwa anawaambia watu au kuwashawishi cha kufanya bali ni reference ambaye Lissu anamzungumzia anonymous kuwa "wanasema msimamo huu.....Neno tutavuruga uchaguzi au tutakinukisha hayaonyeshi instigation au intimidation bali utterance tu ambayo inahusu mambo ya uchaguzi kama kulikuwa na kosa tume ya uchaguzi au wadau wa uchaguzi ndio walipaswa kulalamika.Jamhuri ilipaswa kuthibisha ni vipi umma ungeathirika au kuathirika kwa uchaguzi kuvurugika au kuvurugwa na stake holders mmoja adhabu zake zipo kwenye sheria ya vyama vya siasa.

 

[dudus]

‪Jamhuri inajaribu kuleta tafsiri au mabadiliko ya kisheria kwamba Mahakama ina utashi (discretion) wa kutoa adhabu ndogo zaidi

Aidha anyongwe au aachwe huru.
Alisha sema muhusika mwenyewe.

... wanaishauri mahakama itoe adhabu mbadala kinyume na sheria inavyoelekeza kuhusiana na kosa aliloshtakiwa nalo 🤣🤣🤣.

 

[Aleyn]

Katuga mbona anapuyanga sana? Yaan anarudia maneno hayo hayo submissions yote, au hakuna kingine? Maana naona anarudia kutamka maneno Yale Yale tu.
Khaaah.

Na hivi mdomo wake umetanuka ka uchi wa malaya, haeleweki anaongea nani huyu mpuuzi.

 

[JokaKuu]

hata lissu asingetumia siku 4 kujitetea.

..hata Katuga deep in his heart haamini kama kuna uhaini.

..kama Lissu angekuwa baradhuli, mshenzi, haini, aliyetaka kufanya mapinduzi, basi Katuga asingekuwa analeta habari ya " kifungo cha miaka 0."

 

[President of China]

..UHAINI ni kosa ambalo liko very clear.

..kama kweli uhaini umetendeka Katuga asingelazimika kutumia maarifa na ubunifu mkubwa kujaribu kuifafanulia mahakama.

Uhaini ni nini bwana mboro kante

 

[JokaKuu]

... wanaishauri mahakama itoe adhabu mbadala kinyume na sheria inavyoelekeza kuhusiana na kosa aliloshtakiwa nalo 🤣🤣🤣.

..Yap!

..kifungo cha miaka sifuri.🤣

 

[Aleyn]

Wale mnaotokea kabila lile, jina katuga linatakiwa lipigwe x na lisitumike kwa watoto wenu. Oneni sasa anachofanya huyu babu.

Jamaa mseng.e sana, anaongea upuuzi tu hapa.

 

[Allen Kilewella]

MAHAKAMA IMEREJEA KUTOKA MAPUMZIKO NASSARO KATUGA ANAENDELEA

SEHEMU YA 9.

MAHAKAMA IMEREJEA

Baada ya mapumziko, shauri linaendelea. Upande wa mashtaka unaendelea kufanya majumuisho.

Nassoro Katuga: Waheshimiwa Majaji, upande wa mashtaka unathibitisha kuwa mshtakiwa alithibitisha nia kwa kuitisha Serikali ili ifanye yale aliyoyataka.

Hii inatokana na maneno yaliyotamkwa na mshtakiwa na upande wa mashtaka kuyakuu kwenye hati ya mashitaka. Maneno hayo, Waheshimiwa Majaji, bila kuwachosha kwa kuyarejea mara kwa mara, mshtakiwa anasema: kuzuia uchaguzi, kuhamasisha uasi, kukinukisha na ni namna ya kuyapata mabadiliko.

Maneno hayo, namna yalivyokaa, yakithibitishwa kuwa yalitamkwa na mshtakiwa, yanathibitisha kuwa mshtakiwa alilenga kuitishia Serikali.

Kabla ya kuthibitisha kuwa mshtakiwa alitengeneza nia ya kuitishia Serikali, ninawaalika Waheshimiwa Majaji kuiangalia kesi ya Mahendra vs State of Nalkataka and Another, Criminal Appeal No. 18/1238 ya mwaka 2002, katika aya ya 23, ambapo Supreme Court ya India ilitafsiri neno to instigate kuwa ni to provoke, to incite, or encourage the commission of an act to satisfy the requirement of instigation, ingawa si lazima maneno halisi yatumiwe kwa maana hiyo; mwenendo wa uchochezi lazima upendekeze matokeo yanayoweza kutokea kwa mtu mwenye akili ya kawaida.

Nassoro Katuga: Unaweza kuwa uchochezi wa maneno au uchochezi wenye madhara unaojitosheleza, na uchochezi huo uwe una uwezo wa kuwekwa hadharani.

Maneno haya tunaweza kuyapima katika hati ya mashitaka ambayo ni kuchochea umma.

Tunaomba Mahakama hii Tukufu inote maneno haya.

Maneno haya hayakukataliwa wakati wa preliminary hearing, wakati wa undisputed.

Wakati wa Jamhuri kupitia mashahidi wake, ukimtoa PW3, ambaye ni mtaalamu wa ushahidi wa kielektroniki, mashahidi wote walieleza kumsikia mshtakiwa akitamka maneno yaliyonukuliwa kwenye hati ya mashitaka siku ya tarehe 23 Aprili 2025.

Waheshimiwa Majaji, hao mashahidi wote wa upande wa Jamhuri walitumia YouTube channel ya Jambo TV.

Na PW17, ambaye anasema alishuhudia kwa kuwepo eneo la tukio, huyu ndiye yule shahidi wa moja kwa moja.

Waheshimiwa Majaji, wakati wa maswali ya dodoso, hoja kuhusu kutamka maneno hayo, mshtakiwa hakuidodosa.

Ila tu aliibua hoja ya: Je, maneno hayo yanatengeneza kosa?

Waheshimiwa Majaji, tunasema ushahidi huu Mahakama yenu inapaswa kuunote kuwa undisputed, kwa kuwa umeungwa mkono na ushahidi wa mashahidi wote wa upande wa utetezi.

Ushahidi kwamba mshtakiwa alitamka maneno hayo tarehe 23 Aprili 2025 haukudodoshwa. Uliungwa mkono na mashahidi wote, lakini pia uliungwa mkono na mshtakiwa mwenyewe kwamba ni kweli; haya maneno hayakatai.

Lakini anachokipinga ni kwamba yeye hakuyasambaza kwa umma.

Ni maneno ambayo pia yanaungwa mkono na DW2, DW3, DW4 na DW5, wote walikuwepo katika mkutano na wamekiri kusikia matamshi haya.

Ushahidi huu umeungwa mkono na ushahidi wa utetezi.

Ni wazi kuwa hakuna dispute kuhusu mshtakiwa kutamka maneno haya mnamo tarehe 23 Aprili 2025.

Sasa, Waheshimiwa Majaji, wakati mnajiuliza kama haya maneno yanaweza kumchochea mtu au kundi la watu kwa ujumla...

Ni submission ya upande wa Jamhuri kwamba haya maneno, yaliyotokana na hotuba ndefu ya mshtakiwa aliyoitoa tarehe 23 Aprili 2025, ni maneno yenye sentensi timilifu na yenye kueleweka.

Waheshimiwa, ushahidi uliotolewa na mashahidi wa upande wa Jamhuri umepokea na kuyaeleza haya maneno na kueleza nia ya mshtakiwa.

Ni maneno yaliyokamilika na kueleweka na mashahidi wa upande wa Jamhuri.

Waliotoa ushahidi wao, ambapo ukimchukua PW1, alieleza kwamba maneno haya yalilenga kuitishia Serikali.

Waheshimiwa Majaji, mbali na ushahidi wa upande wa Jamhuri kwamba yale maneno walikuwa wameyaelewa na kuyatafsiri walivyoyatafsiri, bado ushahidi wao unaungwa mkono na ushahidi wa DW3.

Ambaye naye anaunga mkono kwamba maneno yaliyonukuliwa katika hati ya mashitaka ni maneno yaliyotimilika na yanaleta maana.

DW4 pia anaunga mkono kuwa maneno yaliyo katika hati ya mashitaka ni maneno yaliyokamilika na yenye kuleta maana.

Waheshimiwa Majaji, sasa tuyatafsiri basi maneno yenyewe tuone yana maana au hayana maana.

Waheshimiwa Majaji, neno uasi lililotumika hapo limetafsiriwa kwenye Kamusi Kuu ya Kiswahili.

Kwa kumaanisha kwamba uasi ni kitendo cha uvunjaji wa sheria kinachofanywa na kikundi cha watu kwa lengo la kubadili mfumo wa kisiasa wa nchi yao.

Tafsiri ya pili ya neno uasi ni kitendo cha kuwapinga wenye mamlaka au sheria dhidi ya taasisi au chama, kisawe chake ni uhalifu.

Mazingira ya kesi yetu yanatupeleka kuchukua tafsiri ya neno uasi (a).

Ni ushahidi wa DW3 katika ukurasa wa 829 kwamba slogan ya “No Reforms, No Election” ilikuwa na nia ya kuleta mabadiliko kwenye siasa za nchi.

Na Waheshimiwa, kwa shahidi huyu aliposema sentensi zilizotumika kutoka kwenye hati ya mashitaka ni sentensi zilizokamilika na zenye kuleta maana, ukurasa wa 822.

Na katika ukurasa wa 829, shahidi huyu DW3...

Ndiyo jukumu la upande wa utetezi kuthibitisha shitaka la upande wa Jamhuri.

Lakini Waheshimiwa, ni msimamo wa sheria kwamba ushahidi wa Defence unaweza kuibeba mbele kesi ya Jamhuri.

Waheshimiwa, msimamo huu wa kisheria upo katika kesi ya Khamis Chuma @ Hando Muhoja vs Jamhuri, Criminal Appeal No. 36 of 2018, iliyoripotiwa TanzLII tarehe 23 Agosti 2021.

Ukurasa namba 19, ikirejea kesi ya Haruna Mohammed Tupeni and Another vs Jamhuri.

Mahakama ya Rufani ilisema: “If the accused person gives the evidence which carries...”

Kwa hiyo, Waheshimiwa, japo ninawaalika kwenye hii kesi kupitia ushahidi wa Brenda...

Kwa hiyo, tafsiri halisi ya neno uasi tunaipata kwenye maana (a): kikundi cha watu wanaotaka mabadiliko.

Walisema hawakukusudia kwenda Mahakamani, bali Mwenyekiti alikusudia kuanzisha uasi kuleta mabadiliko na hawakujipanga kwenda Mahakamani.

Tafsiri ya neno uasi hapo ilikuwa ni kuanzisha vurugu ili kuleta mabadiliko.

Lakini Waheshimiwa, treasonable intention ya mshtakiwa inathibitishwa kwa kauli zake alizotoa.