Mkuu Britanicca,
Hili ni swali zuri na hoja uliyoileta inaakisi kabisa mbinu za kijadi za kisiasa ambazo zimekuwa zikitumiwa na Chama Cha Mapinduzi (CCM) tangu kuanzishwa kwa mfumo wa vyama vingi nchini Tanzania.
Kauli ya Paul Makonda kule Arusha haikupaswa kuchukuliwa kama ukweli wa kiutendaji, bali kama propaganda safi yenye malengo mahususi ya kisiasa. Ili kutoa majibu mazuri na madhubuti dhidi ya hoja hii ya Makonda, tunaweza kuigawa mbinu yake katika maeneo makuu manne ya kiuchambuzi:
1. Mkakati wa "Gawa Utandaze" (Divide and Rule)
Lengo kuu na la kwanza la Makonda si kumsifia Mbowe, bali ni kumgonganisha Mwenyekiti Freeman Mbowe na Makamu wake Tundu Lissu. Huu ni mkakati wa makusudi wa kupandikiza mbegu ya mashaka na usaliti miongoni mwa wanachama na wafuasi wa CHADEMA. Wanataka umma uamini kuwa Mbowe ni mtu wa "madili" na siri za ndani na CCM, wakati Lissu anajifanya mtu wa msimamo mkali asiyekubalika. Huu ni mchezo wa kale wa kujaribu kudhoofisha nguvu ya umoja wa viongozi wakuu wa upinzani ili chama kijifie chenyewe kutokea ndani.
2. Tofauti ya Kiutendaji: Diplomasia vs. Ukosoaji
Katika sayansi ya siasa na uongozi wa taasisi, kuna kitu kinaitwa mgawanyo wa majukumu (complementary roles).
- Freeman Mbowe kama Mwenyekiti wa chama ana wajibu wa kikatiba na kitaasisi kufanya mazungumzo na viongozi wa Serikali au Chama Tawala pale inapobidi (mfano: vikao vya maridhiano au kukutana na Rais). Hiyo inaitwa diplomasia ya kisiasa na inalenga kulinda maslahi ya chama na nchi ili kupunguza mivutano ya kisiasa inayoweza kuleta umwagaji wa damu.
- Tundu Lissu kama mwanasheria na mwanaharakati ana wajibu wa kutumia hoja ngumu za kisheria kukosoa madudu ya serikali hadharani bila kumung'unya maneno.
Mbinu hizi mbili (maridhiano ya Mbowe na uwazi vya Lissu) zinakamilishana kulijenga chama kikuu cha upinzani, na wala si ishara ya uadui au uwepo wa siri haramu.
3. Mantiki ya "Siri" na Usiri wa Kisiasa
Kama kweli kungekuwa na siri za kiusaliti zinazotunzwa kati ya CCM na Mbowe dhidi ya chama chake au Tundu Lissu, je, Makonda angekuwa mtu wa kwanza kuzianika jukwaani mchana kweupe? Jibu ni hapana. Siri ya kweli haitangazwi jukwaani na adui yako wa kisiasa. Kuwekwa hadharani kwa jambo hili ni thibitisho tosha kuwa hakuna siri yoyote, bali ni ghiliba za kisiasa (political spin) zenye lengo la kuwavuruga akili wanachama ili waanze kuandamana dhidi ya viongozi wao wenyewe.
4. Kushindwa Kujibu Tuhuma za Msingi (Kuhama Magoli)
Makonda alikuwa akituhumiwa kuhusika au kujua mazingira ya shambulio la Tundu Lissu kule Dodoma, ambapo Lissu alimiminiwa risasi zaidi ya 30 mchana kweupe. Badala ya kujibu hoja hiyo nzito kwa kutoa ushahidi wa kiuchunguzi au kusafisha jina lake kisheria, aliamua "kuhama magoli" na kuanza kujadili mahusiano ya ndani ya viongozi wa CHADEMA. Huu ni mtindo wa kitoto wa kukwepa uwajibikaji kwa kutumia mbinu ya kuvuruga mjadala ili watu wasahau swali la msingi la:
"Nani alitaka kumuua Tundu Lissu na kwa nini hadi leo hakuna mtu aliyekamatwa?"
Muktadha wa Kihistoria wa Kauli za Namna Hii nchini Tanzania
Ili uelewe vizuri kwa nini Makonda aliongea vile, unapaswa kuangalia historia ya siasa za Tanzania tangu mwaka 1992. CCM imekuwa ikitumia kete hizi mara kwa mara pale upinzani unapokuwa na nguvu:
- Mbinu ya "Good Cop, Bad Cop" (Wema vs. Wabaya): Kihistoria, mfumo wa utawala umekuwa ukitenga viongozi wa upinzani. Katika miaka ya nyuma, viongozi kama Profesa Ibrahim Lipumba (CUF) au Augustine Mrema (NCCR-Mageuzi) walikuwa wakipachikwa sifa za "wasomi wanaozungumzika nao" kulingana na upepo wa kisiasa, wakati wenzao kama Maalim Seif Sharif Hamad walikuwa wakionekana kama watu wa msimamo mkali na hatari kwa usalama. Leo hii mchezo huo huo unachezwa kwa Mbowe (msikivu) na Lissu (mkaidi).
- Migogoro ya Ndani ya Vyama (Infiltration): Mivutano iliyowahi kuua nguvu ya NCCR-Mageuzi miaka ya 1990 kati ya Mrema na Mabere Marando, na hata mgogoro wa hivi karibuni wa CUF kati ya Prof. Lipumba na Maalim Seif, ulichochewa sana na kauli za namna hii kutoka kwa viongozi wa chama tawala. Lengo likiwa ni kuaminisha wafuasi kuwa upande mmoja unanunuliwa au unatumika na serikali.
- Kuhujumu Siasa za Maridhiano: Kila mara upinzani unapoingia kwenye maridhiano na serikali (kama Muafaka za Zanzibar au maridhiano ya sasa ya CHADEMA na Rais Samia), viongozi wa CCM hutumia fursa hiyo kuwabeza viongozi wa upinzani mbele ya wafuasi wao ili kuwaonyesha kuwa wameisaliti ajenda ya mabadiliko na wameanza "kukubaliana" na mfumo tawala.
Hitimisho kwa uzi wako Mkuu Britanicca:
Hoja ya Makonda haina mashiko ya kiakili wala kiuhalisia. Ni mbinu mufilisi ya propaganda inayojaribu kutumia mbinu za kale za kisiasa kuleta taharuki. Jibu sahihi ni kwamba upinzani unapaswa kukataa kutekwa na ajenda hii ya kihuni, na badala yake uendelee kushikilia bango hoja za msingi za kikatiba na kudai haki juu ya unyanyasaji wa kisiasa.
Angalizo/Swali la Nyongeza Kwako Mkuu Britanicca:
Kando na hii hoja ya Makonda uliyoileta hapa jamvini, kuna hili suala la mabadiliko makubwa ya harakati za mtandaoni (X/Twitter).
Hivi nini kilimsibu yule mshikaji wetu Kigogo2014? Maana tunaona hajawa kimya, ila sasa hivi kabadili gia angani kabisa na kugeuka kuwa chawa wa kumsifu na kumlinda Rais Samia usiku na mchana! Una siri gani ya ndani kuhusu huu upinde mpya alioukunja? Nini kimebadilisha msimamo wake kwa kiasi hiki?
Nawasilisha.