Mahakamani 29 Septemba 2026: Kesi ya uhaini ya Tundu Lissu dhidi ya Jamhuri

[Mr Q]

Hatimaye heka heka za vizimba vya mahakama kwa mwaka mzima zimetamatika hii leo.

Kila mtu amesikia na ameona mwenendo mzima wa case toka mwanzo hadi sasa, kila kitu kiko wazi pasi na shaka, kila upande utapata haki na stahiki yake, pasipo upendeleo wowote.

Kwenu majaji, tunategemea usomi na weledi wenu ktk kupitia hii case kwa umakini na usahihi, pasipo kuingiliwa wala kuyumbishwa na yoyote wala chochote, tunategemea kuona hukumu iliyo ya haki na ukweli halisi.

Binafsi yangu, nitoe rai kwenu majaji, hii case imebeba hatma ya mustakabali wa muenendo na maisha ya mtu baada ya hukumu yenu, sio hivyo tu imebeba dhamana ya heshima na hekima kwenu majaji na taasii ya mahakama km muhimili huru na unaojitegemea, km katiba inavyosema wazi.

Hukumu yenu itaakisi kile kilicho/kinacho sikika kwa umma, kuwa mahakama ni ya simu, na ili kukanusha kwa umma kuwa maneno Yale sio sahihi na ilikua bahati mbaya, basi toeni hukumu ya haki na ukweli kulingana mlolongo mzima wa shauri, ushahidi na case nzima kwa ujumla, vinginevyo umma utaamini yale maneno ni ya kweli, itapelekea mahakama kupoteza uaminifu, heshima na hekima mbele ya umma.

Niwatakie kila la kheri ktk jukumu lenu hilo kubwa na nzito ktk kutoa hukumu juu ya case hii.

Kama kuna rufaa usije kuta hekaheka tena zikaanza upyaaaaaa

 

[cocastic]

Kama kuna rufaa usije kuta hekaheka tena zikaanza upyaaaaaa

Ila itakua baada ya hukumu, hivyo itakua episode mpya.

 

[mrxtz2026]

Na unapokula kiapo mahakamani unaapa kwa dini yako.Je kiapo hicho cha huyo shahidi mwislam-mkristo kilikuwa kuwa halali kwa mujibu wa sheria za nchi na za Katuga mwenyewe?

Hiyo ni Katiga law sio National Laws, kwaiyo hapo katuga hatakwambia ni Minor issues tu kwenye mtu kuapa kwa dini mbili.

 

[WALOLA VUNZYA]

MAHAKAMA IMEREJEA KUTOKA MAPUMZIKO NASSARO KATUGA ANAENDELEA

SEHEMU YA 9.

MAHAKAMA IMEREJEA

Baada ya mapumziko, shauri linaendelea. Upande wa mashtaka unaendelea kufanya majumuisho.

Nassoro Katuga: Waheshimiwa Majaji, upande wa mashtaka unathibitisha kuwa mshtakiwa alithibitisha nia kwa kuitisha Serikali ili ifanye yale aliyoyataka.

Hii inatokana na maneno yaliyotamkwa na mshtakiwa na upande wa mashtaka kuyakuu kwenye hati ya mashitaka. Maneno hayo, Waheshimiwa Majaji, bila kuwachosha kwa kuyarejea mara kwa mara, mshtakiwa anasema: kuzuia uchaguzi, kuhamasisha uasi, kukinukisha na ni namna ya kuyapata mabadiliko.

Maneno hayo, namna yalivyokaa, yakithibitishwa kuwa yalitamkwa na mshtakiwa, yanathibitisha kuwa mshtakiwa alilenga kuitishia Serikali.

Kabla ya kuthibitisha kuwa mshtakiwa alitengeneza nia ya kuitishia Serikali, ninawaalika Waheshimiwa Majaji kuiangalia kesi ya Mahendra vs State of Nalkataka and Another, Criminal Appeal No. 18/1238 ya mwaka 2002, katika aya ya 23, ambapo Supreme Court ya India ilitafsiri neno to instigate kuwa ni to provoke, to incite, or encourage the commission of an act to satisfy the requirement of instigation, ingawa si lazima maneno halisi yatumiwe kwa maana hiyo; mwenendo wa uchochezi lazima upendekeze matokeo yanayoweza kutokea kwa mtu mwenye akili ya kawaida.

Nassoro Katuga: Unaweza kuwa uchochezi wa maneno au uchochezi wenye madhara unaojitosheleza, na uchochezi huo uwe una uwezo wa kuwekwa hadharani.

Maneno haya tunaweza kuyapima katika hati ya mashitaka ambayo ni kuchochea umma.

Tunaomba Mahakama hii Tukufu inote maneno haya.

Maneno haya hayakukataliwa wakati wa preliminary hearing, wakati wa undisputed.

Wakati wa Jamhuri kupitia mashahidi wake, ukimtoa PW3, ambaye ni mtaalamu wa ushahidi wa kielektroniki, mashahidi wote walieleza kumsikia mshtakiwa akitamka maneno yaliyonukuliwa kwenye hati ya mashitaka siku ya tarehe 23 Aprili 2025.

Waheshimiwa Majaji, hao mashahidi wote wa upande wa Jamhuri walitumia YouTube channel ya Jambo TV.

Na PW17, ambaye anasema alishuhudia kwa kuwepo eneo la tukio, huyu ndiye yule shahidi wa moja kwa moja.

Waheshimiwa Majaji, wakati wa maswali ya dodoso, hoja kuhusu kutamka maneno hayo, mshtakiwa hakuidodosa.

Ila tu aliibua hoja ya: Je, maneno hayo yanatengeneza kosa?

Waheshimiwa Majaji, tunasema ushahidi huu Mahakama yenu inapaswa kuunote kuwa undisputed, kwa kuwa umeungwa mkono na ushahidi wa mashahidi wote wa upande wa utetezi.

Ushahidi kwamba mshtakiwa alitamka maneno hayo tarehe 23 Aprili 2025 haukudodoshwa. Uliungwa mkono na mashahidi wote, lakini pia uliungwa mkono na mshtakiwa mwenyewe kwamba ni kweli; haya maneno hayakatai.

Lakini anachokipinga ni kwamba yeye hakuyasambaza kwa umma.

Ni maneno ambayo pia yanaungwa mkono na DW2, DW3, DW4 na DW5, wote walikuwepo katika mkutano na wamekiri kusikia matamshi haya.

Ushahidi huu umeungwa mkono na ushahidi wa utetezi.

Ni wazi kuwa hakuna dispute kuhusu mshtakiwa kutamka maneno haya mnamo tarehe 23 Aprili 2025.

Sasa, Waheshimiwa Majaji, wakati mnajiuliza kama haya maneno yanaweza kumchochea mtu au kundi la watu kwa ujumla...

Ni submission ya upande wa Jamhuri kwamba haya maneno, yaliyotokana na hotuba ndefu ya mshtakiwa aliyoitoa tarehe 23 Aprili 2025, ni maneno yenye sentensi timilifu na yenye kueleweka.

Waheshimiwa, ushahidi uliotolewa na mashahidi wa upande wa Jamhuri umepokea na kuyaeleza haya maneno na kueleza nia ya mshtakiwa.

Ni maneno yaliyokamilika na kueleweka na mashahidi wa upande wa Jamhuri.

Waliotoa ushahidi wao, ambapo ukimchukua PW1, alieleza kwamba maneno haya yalilenga kuitishia Serikali.

Waheshimiwa Majaji, mbali na ushahidi wa upande wa Jamhuri kwamba yale maneno walikuwa wameyaelewa na kuyatafsiri walivyoyatafsiri, bado ushahidi wao unaungwa mkono na ushahidi wa DW3.

Ambaye naye anaunga mkono kwamba maneno yaliyonukuliwa katika hati ya mashitaka ni maneno yaliyotimilika na yanaleta maana.

DW4 pia anaunga mkono kuwa maneno yaliyo katika hati ya mashitaka ni maneno yaliyokamilika na yenye kuleta maana.

Waheshimiwa Majaji, sasa tuyatafsiri basi maneno yenyewe tuone yana maana au hayana maana.

Waheshimiwa Majaji, neno uasi lililotumika hapo limetafsiriwa kwenye Kamusi Kuu ya Kiswahili.

Kwa kumaanisha kwamba uasi ni kitendo cha uvunjaji wa sheria kinachofanywa na kikundi cha watu kwa lengo la kubadili mfumo wa kisiasa wa nchi yao.

Tafsiri ya pili ya neno uasi ni kitendo cha kuwapinga wenye mamlaka au sheria dhidi ya taasisi au chama, kisawe chake ni uhalifu.

Mazingira ya kesi yetu yanatupeleka kuchukua tafsiri ya neno uasi (a).

Ni ushahidi wa DW3 katika ukurasa wa 829 kwamba slogan ya “No Reforms, No Election” ilikuwa na nia ya kuleta mabadiliko kwenye siasa za nchi.

Na Waheshimiwa, kwa shahidi huyu aliposema sentensi zilizotumika kutoka kwenye hati ya mashitaka ni sentensi zilizokamilika na zenye kuleta maana, ukurasa wa 822.

Na katika ukurasa wa 829, shahidi huyu DW3...

Ndiyo jukumu la upande wa utetezi kuthibitisha shitaka la upande wa Jamhuri.

Lakini Waheshimiwa, ni msimamo wa sheria kwamba ushahidi wa Defence unaweza kuibeba mbele kesi ya Jamhuri.

Waheshimiwa, msimamo huu wa kisheria upo katika kesi ya Khamis Chuma @ Hando Muhoja vs Jamhuri, Criminal Appeal No. 36 of 2018, iliyoripotiwa TanzLII tarehe 23 Agosti 2021.

Ukurasa namba 19, ikirejea kesi ya Haruna Mohammed Tupeni and Another vs Jamhuri.

Mahakama ya Rufani ilisema: “If the accused person gives the evidence which carries...”

Kwa hiyo, Waheshimiwa, japo ninawaalika kwenye hii kesi kupitia ushahidi wa Brenda...

Kwa hiyo, tafsiri halisi ya neno uasi tunaipata kwenye maana (a): kikundi cha watu wanaotaka mabadiliko.

Walisema hawakukusudia kwenda Mahakamani, bali Mwenyekiti alikusudia kuanzisha uasi kuleta mabadiliko na hawakujipanga kwenda Mahakamani.

Tafsiri ya neno uasi hapo ilikuwa ni kuanzisha vurugu ili kuleta mabadiliko.

Lakini Waheshimiwa, treasonable intention ya mshtakiwa inathibitishwa kwa kauli zake alizotoa.

No Reform No Election ni sloghan kama Hapa Kazi tu,Nguvu Mpya na Ari Mpya,Ukweli na Uwazi,One People One Nation,Uhai Kwanza,Uhuru na Umoja,Tujirekebishe,Tukatae kunyanyaswa,50 kwa 50 nk.

 

[WALOLA VUNZYA]

Hiyo ni Katiga law sio National Laws, kwaiyo hapo katuga hatakwambia ni Minor issues tu kwenye mtu kuapa kwa dini mbili.

Inasikitisha kwa kweli.

 

[WALOLA VUNZYA]

Vipi yule aliyesema ana magari mawili chini ya kiapo, wakati ana magari matano? Yeye hajatoa contradiction?

Ambapo kisheria siyo contradiction, ni further elaboration of the witness.

Waheshimiwa Majaji, maneno haya pia wala siyo yangu.

Court of Appeal kwenye kesi ya Abel Oruwa @ Mtiku and Others Vs Jamhuri, Criminal Appeal Number 441 ya 2020, ambayo imepandishwa TanzLII tarehe 21 October 2024, katika ukurasa wa 23.

Mahakama ya Rufani katika ukurasa wa 23 inasema, akianzia ukurasa wa 22:

“PW4 katika ushahidi wake alitoa maelezo ya ziada alipohojiwa Polisi.”

Waheshimiwa Majaji, maelezo yote kuanzia P1 hadi P16 hawakuwa wameeleza mambo mengi, zaidi ya kwamba ushahidi wao haujahama.

Kama palikuwa na contradiction, ilikuwa ni minor ambayo haikugusa mzizi wa kesi yetu.

Waheshimiwa Majaji, kwa kusema hayo, hii submission yetu iliyokuwa ndefu na kuchukua siku moja, yenye ku-focus kwenye issues, ni submission yetu kwamba upande wa Jamhuri umethibitisha pasipo kuacha shaka.

Wakati mnachambua ushahidi, ni wazi kwamba mshtakiwa katenda kosa.

Na Waheshimiwa, naongea na wenzangu, wanasema hawana cha kuongeza kwa kule ambacho nimeki-submit mbele yenu.

Waheshimiwa Majaji, kwa kumaliza kusema hayo, labda na sisi tupate nafasi ya sekunde tano tuweze kuwashukuru.

Kwa kipindi chote cha tangu 22 September 2025 mpaka mwisho wa mwezi September mwaka huu, kwa kutusikiliza mashahidi wetu, tutakuwa tumenyimwa shukrani tusiposema hayo kwa jinsi ambavyo Mahakama imetutreat. Lakini pale ambapo kama binadamu tulikosea...

Waheshimiwa Majaji, tunaomba tumshukuru pia kaka yetu kwa taaluma na umri pamoja; alitukataa kwa kiungwana kwa kipindi chote tulichokuwa naye.

Sisi kwa Jamhuri hatujui na cha ziada kilichojengeka mioyoni mwetu zaidi ya kuthibitisha shtaka na kuacha Mahakama ikatafsiri tuliyoyasema.

Baada ya kusema haya, nashukuru.

(Anakaa)

Jaji Ndunguru: Mshtakiwa.

Lissu: Mimi nilimaliza jana. (Huku anatabasamu.)

Jaji Ndunguru: Basi tunashukuru kwa shukrani za jana la leo. Hatuna cha zaidi baada ya submission.

Ni washukuru na wananchi waliokuwa wanasikiliza, pamoja na kwamba kuna wakati walikuwa wanatuchochea, lakini hatukuchocheka.

Kwa leo tunaishia hapa.

Kwa nature ya shauri lenyewe, linahitaji muda.

Shauri ni refu.

Ushahidi ni mrefu.

Tunahitaji muda.

Kama mlivyosema, shtaka ni jipya la Kifungu 38(2)(d).

Kwa maana hiyo, tutatoa hukumu tarehe 06 November 2026, saa 3:00 asubuhi.

Kumiliki magari na kesi ya uhaini kwa mujibu wa kifungu cha 39(2)(d) vinahusiana vipi???

 

[Selikavu]

Nifungiwe tu, yaan sipati picha siku nakua hata shahidi, afu kwenye Cross examination, niulizwe swali halihusianiani na shitaka, huyo muulizaji atajuta kabisaa,
😂😂😂

😃😃Kwenye cross examination sky is the limit

 

[Mtoto wa Shule]

Nassoro Katuga kaamua kuwa mfasiri wa kamusi za TUKI Taasisi ya Uchunguzi wa Kiswahili UDSM na ile ya Oxford Dictionary badala ya kujikita kujenga hoja ya ushawishi kisheria
View attachment 3680372
View attachment 3680410

Mwamba!

 

[Scars]

Nilisubiri kwa hamu namna atakavyopangua suala la mashahidi kukamatwa kisha kuachiwa huru na baadaye kuwa mashahidi upande wao! Hakuligusia. Au sikupata maelezo hayo vizuri?

Hiyo hajajibu.

 

[darubin ya mbao]

Nami kwa namna ya pekee niwashukuru wote mliokua mnatuletea hizi update kutoka hapo viunga vya mahakama kuu

Kwa kweli mmefanya kazi ya kutukuka sana pamoja na figisu za hapa na pale hamkuchoka niseme Asanteni sana.

 

[Mfikirishi]

Huruma si malezi!

Huijui Sheria Wewe, wait for a big suprise

 

[Mtoto wa Shule]

Katuga anacho kizungumza hata hakimake sense, ni hoja za uongo, blah blah na zisizo na mashiko anazileta hapa. Upuuzi mtupu.

Mfano wa hoja ambazo hazileti sense ni zipi?

 

[Allen Kilewella]

Mfano wa hoja ambazo hazileti sense ni zipi?

Kwani "sense" ndiyo nini?

 

[Opobo Jaja]

SEHEMU YA 6.

Miller Vs Minister of Pension (1947) Number 2 OER 372 to 373, kesi ambayo imerejewa with approval na kesi ya Sophia Seif Kingazi Vs Jamhuri, Criminal Appeal Number 273 of 2016, ambapo katika ukurasa wa 27 mpaka ukurasa wa 28, ambapo pia siyo kesi hiyo tu ilikuwa quoted.

Kwenye hiyo kesi ya Sophia ime-quote pia kesi ya Chandra Khant Joshubhai Patel Vs Republic of 1998, ambapo wakirejea maneno haya na yake.

Waheshimiwa Majaji, kesi hizi zote tulizo rejea zinaelekeza katika kutafsiri reasonable doubt. Mahakama isiwe strictly kwamba beyond reasonable doubt ilimaanisha beyond...

Mahakama ikijikita huko itakuwa ni tafsiri ya kuwaachia wakosaji dhidi ya jamii.

Sasa Waheshimiwa Majaji, baada ya kuangalia hili jukumu la kuthibitisha beyond reasonable doubt kwa tafsiri ya Mahakama zingine, twende tuangalie ni kitu gani sasa ambacho upande wa Jamhuri ulipaswa kuthibitisha.

Katika kuangalia huku sasa ni kuangalia viini vya kosa kwa hati ya mashitaka iliyo mbele yenu baada ya kuitoa katika Kifungu cha 39.

Kwa ridhaa yenu, tunaiomba Mahakama yenu ijiulize maswali yafuatayo:

1. Kwa mujibu wa mashitaka haya, iangalie kama Mshtakiwa ana utii kwa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania.

2. Tunaiomba Mahakama hii ijiulize kama Mshtakiwa alitengeneza nia kwa ajili ya kuitishia Jamhuri.

3. Tunaomba Mahakama yenu ijiulize kama Mshtakiwa alidhihirisha nia yake ya kuitishia Serikali kwa kutoa na kusambaza maneno.

Haya ndiyo tunaomba Mahakama ijiulize.

Hivyo ndiyo viini vikuu vitatu.

Waheshimiwa Majaji, ukiangalia viini hivi haviendi mbali na viini vikuu katika kesi ya Hatibu Ghandi ambayo nimeshairejea.

Mahakama ya Rufani iliweza kuchambua viini vitatu.

Cha kunote kabisa, kesi hii ilihusisha Kifungu cha 39(2)(a) katika kesi ya Hatibu Ghandi.

Wakati mashitaka yetu yapo 39(2)(d), zote za Kanuni ya Adhabu.

Viini vilikuwa kama washtakiwa wana utii kwa Jamhuri ya Muungano, kama wali-form nia ya uhaini, na kama walidhihirisha nia hiyo by overt act.

Kwa hiyo Waheshimiwa Majaji, ukiangalia viini vilivyo tu, no tofauti na kesi hii.

Wakati wa Hatibu Ghandi, Mahakama ikijadili manifestation by overt act, wakati kesi iliyopo mbele yenu ni manifestation by deed.

Tunaomba Waheshimiwa mjiulize wakati tunaamua.

Hawa jamaa ni wazi kuna chuki hivi dhidi TAL na kuna jambo wanatamani litokee kabisa la kutuumiza watanzania

 

[cocastic]

Mfano wa hoja ambazo hazileti sense ni zipi?

Yote aliyoongea leo hayana mashiko.

 

[President of China]

..maneno aliyoyasema TL hayahalalishi kumhukumu anyongwe.

..huwezi kumtuhumu mtu uhaini halafu ukapendekeza apewe adhabu isiyoendana na shtaka.

..Katuga amelikoroga.

Unajitahidi sana ku demuka hapa JF, Acha majaji wafanye kazi, tukutane tarehe 06 November 2026, saa 3:00 asubuhi.

 

[dudus]

alikuwa hajitetei. Alikuwa akifundisha Sheria. kama hukujifunza kwenye zile nondo utaendelea kuwa kilaza maisha yako yote

For sure Lissu ni "mjinga" sana. Alichokuwa anafanya kwa siku 4 ni kutoa lecture ya sheria of the highest quality free of charge kwa kila mtu! Ningetamani ile final submission yake ya siku 4 iwe compiled tupate free e-book.

 

[Brelim Skoro_]

Familia za wezi hazina furaha kabisa hadi waone kafa.

 

[Aleyn]

Huko ndio kupuyanga to the max. yaani ni kama vile walikuwa wanamuombea msamaha asinyongwe kwenye shitaka lenye adhabu ya kifo... sijui hiyo huruma waliitoa wapi... au labda ni yake maneno ya mwisho ya Lissu ile jana ndiyo yaliyo wagusa...Leo pia wamemshukuru Lissu kwa umri na elimu.

Nimeshangaa sana pia kusikia maneno ya mwisho ya huyo jaji Ndunguru kwamba, "...Ni washukuru na wananchi waliokuwa wanasikiliza, pamoja na kwamba kuna wakati walikuwa wanatuchochea, lakini hatukuchocheka..."

kwa maneno mengine, maamuzi ya kesi hii yatatokana na kutafsiri "chochea na kuchocheka..." Ni nani aliwachochea wananchi hiyo 29/10/2025; walichokeka na nini ikiwa Lissu alikuwa gerezani?

Hii ngoma lazima iende Court of Appeal. Huyu jaji Dunstan Ndunguru, historia yake ya maamuzi huwa haijari public interest, ni mtu wa kupindisha sana mambo huko mahakamani... hadi Sasa kuna kesi ya Bandari iko huko kwenye pipeline ya kusikilizwa... ngoja tusubiri hiyo 06/11/2026 saa 3 asubuhi...

Jamaa fala sana huyu Ndunguru, ndio maana basi wamempa yeye hii kesi sababu wanajua anaingilika na kufanya burgaining.

 

[Course Coordinator1]

Kwa nini

Vipi yule aliyesema ana magari mawili chini ya kiapo, wakati ana magari matano? Yeye hajatoa contradiction?

Ambapo kisheria siyo contradiction, ni further elaboration of the witness.

Waheshimiwa Majaji, maneno haya pia wala siyo yangu.

Court of Appeal kwenye kesi ya Abel Oruwa @ Mtiku and Others Vs Jamhuri, Criminal Appeal Number 441 ya 2020, ambayo imepandishwa TanzLII tarehe 21 October 2024, katika ukurasa wa 23.

Mahakama ya Rufani katika ukurasa wa 23 inasema, akianzia ukurasa wa 22:

“PW4 katika ushahidi wake alitoa maelezo ya ziada alipohojiwa Polisi.”

Waheshimiwa Majaji, maelezo yote kuanzia P1 hadi P16 hawakuwa wameeleza mambo mengi, zaidi ya kwamba ushahidi wao haujahama.

Kama palikuwa na contradiction, ilikuwa ni minor ambayo haikugusa mzizi wa kesi yetu.

Waheshimiwa Majaji, kwa kusema hayo, hii submission yetu iliyokuwa ndefu na kuchukua siku moja, yenye ku-focus kwenye issues, ni submission yetu kwamba upande wa Jamhuri umethibitisha pasipo kuacha shaka.

Wakati mnachambua ushahidi, ni wazi kwamba mshtakiwa katenda kosa.

Na Waheshimiwa, naongea na wenzangu, wanasema hawana cha kuongeza kwa kule ambacho nimeki-submit mbele yenu.

Waheshimiwa Majaji, kwa kumaliza kusema hayo, labda na sisi tupate nafasi ya sekunde tano tuweze kuwashukuru.

Kwa kipindi chote cha tangu 22 September 2025 mpaka mwisho wa mwezi September mwaka huu, kwa kutusikiliza mashahidi wetu, tutakuwa tumenyimwa shukrani tusiposema hayo kwa jinsi ambavyo Mahakama imetutreat. Lakini pale ambapo kama binadamu tulikosea...

Waheshimiwa Majaji, tunaomba tumshukuru pia kaka yetu kwa taaluma na umri pamoja; alitukataa kwa kiungwana kwa kipindi chote tulichokuwa naye.

Sisi kwa Jamhuri hatujui na cha ziada kilichojengeka mioyoni mwetu zaidi ya kuthibitisha shtaka na kuacha Mahakama ikatafsiri tuliyoyasema.

Baada ya kusema haya, nashukuru.

(Anakaa)

Jaji Ndunguru: Mshtakiwa.

Lissu: Mimi nilimaliza jana. (Huku anatabasamu.)

Jaji Ndunguru: Basi tunashukuru kwa shukrani za jana la leo. Hatuna cha zaidi baada ya submission.

Ni washukuru na wananchi waliokuwa wanasikiliza, pamoja na kwamba kuna wakati walikuwa wanatuchochea, lakini hatukuchocheka.

Kwa leo tunaishia hapa.

Kwa nature ya shauri lenyewe, linahitaji muda.

Shauri ni refu.

Ushahidi ni mrefu.

Tunahitaji muda.

Kama mlivyosema, shtaka ni jipya la Kifungu 38(2)(d).

Kwa maana hiyo, tutatoa hukumu tarehe 06 November 2026, saa 3:00 asubuhi.

Kwa nini jaji amesema shitaka jipya la kifungu cha 38(2) (d) wakati kesi ya uhaini

Vipi yule aliyesema ana magari mawili chini ya kiapo, wakati ana magari matano? Yeye hajatoa contradiction?

Ambapo kisheria siyo contradiction, ni further elaboration of the witness.

Waheshimiwa Majaji, maneno haya pia wala siyo yangu.

Court of Appeal kwenye kesi ya Abel Oruwa @ Mtiku and Others Vs Jamhuri, Criminal Appeal Number 441 ya 2020, ambayo imepandishwa TanzLII tarehe 21 October 2024, katika ukurasa wa 23.

Mahakama ya Rufani katika ukurasa wa 23 inasema, akianzia ukurasa wa 22:

“PW4 katika ushahidi wake alitoa maelezo ya ziada alipohojiwa Polisi.”

Waheshimiwa Majaji, maelezo yote kuanzia P1 hadi P16 hawakuwa wameeleza mambo mengi, zaidi ya kwamba ushahidi wao haujahama.

Kama palikuwa na contradiction, ilikuwa ni minor ambayo haikugusa mzizi wa kesi yetu.

Waheshimiwa Majaji, kwa kusema hayo, hii submission yetu iliyokuwa ndefu na kuchukua siku moja, yenye ku-focus kwenye issues, ni submission yetu kwamba upande wa Jamhuri umethibitisha pasipo kuacha shaka.

Wakati mnachambua ushahidi, ni wazi kwamba mshtakiwa katenda kosa.

Na Waheshimiwa, naongea na wenzangu, wanasema hawana cha kuongeza kwa kule ambacho nimeki-submit mbele yenu.

Waheshimiwa Majaji, kwa kumaliza kusema hayo, labda na sisi tupate nafasi ya sekunde tano tuweze kuwashukuru.

Kwa kipindi chote cha tangu 22 September 2025 mpaka mwisho wa mwezi September mwaka huu, kwa kutusikiliza mashahidi wetu, tutakuwa tumenyimwa shukrani tusiposema hayo kwa jinsi ambavyo Mahakama imetutreat. Lakini pale ambapo kama binadamu tulikosea...

Waheshimiwa Majaji, tunaomba tumshukuru pia kaka yetu kwa taaluma na umri pamoja; alitukataa kwa kiungwana kwa kipindi chote tulichokuwa naye.

Sisi kwa Jamhuri hatujui na cha ziada kilichojengeka mioyoni mwetu zaidi ya kuthibitisha shtaka na kuacha Mahakama ikatafsiri tuliyoyasema.

Baada ya kusema haya, nashukuru.

(Anakaa)

Jaji Ndunguru: Mshtakiwa.

Lissu: Mimi nilimaliza jana. (Huku anatabasamu.)

Jaji Ndunguru: Basi tunashukuru kwa shukrani za jana la leo. Hatuna cha zaidi baada ya submission.

Ni washukuru na wananchi waliokuwa wanasikiliza, pamoja na kwamba kuna wakati walikuwa wanatuchochea, lakini hatukuchocheka.

Kwa leo tunaishia hapa.

Kwa nature ya shauri lenyewe, linahitaji muda.

Shauri ni refu.

Ushahidi ni mrefu.

Tunahitaji muda.

Kama mlivyosema, shtaka ni jipya la Kifungu 38(2)(d).

Kwa maana hiyo, tutatoa hukumu tarehe 06 November 2026, saa 3:00 asubuhi.

Kwa nini jaji amesema shitaka ni jipya la kifungu cha 38(2) (d) wakati Lisu anashtakiwa kwa kifungu cha 39(2)(d) cha Kanuni ya Adhabu, Sura ya 16, Urekebu wa Mwaka 2022. Ambapo hukumu yake ni kunyongwa hadi kufa .