Mahakamani 28 Septemba: Kesi ya uhaini ya Tundu Lissu dhidi ya Jamhuri

[Tlaatlaah]

Irq'utu daktani.

waeleze wadau wa jf kwa lugha inayoeleweka na itapendeza zaidi gentleman

 

[Gellangi]

LISSU: Ndiyo madhara ya kuzuiwa kuniona.

Wangeruhusiwa kuniona, yasingekuwa hivi

Ndiyo uhalisia na Ukweli, kwanini kuwazuia Mawakili wake,Wanachama wenzake,Ndugu na marafiki? Mhaini anayependwa hadi na Mabeberu waliotunga Sheria za kidunia(Musungu) ambazo tume copy&paste.
Bi msumi mesababisha kutekwa,kubakwa,kubambikia kesi na kuuliwa waliompigia kura 98% !Atarudia eda.
Mh.Lissu aachiwe Huru awasidie kupooza joto,mnakumbatia moto na Moshi tunaouona?

 

[Kimwakaleli]

Namwonea sana huruma Lissu kwa hukumu atakayopata. Itamchafulia CV

Serikali haikutishika, Ndio maana,haipo!

 

[CAPO DELGADO]

MANENO YA MWISHO YA TUNDU LISSU

LISSU: Sasa naomba nimalizie.

JAJI NDUNGURU: Je, ni sehemu ya submission?

LISSU: Ni sehemu ya submission, wala si maneno mabaya.

Ni hivi, Waheshimiwa Majaji, kesi ya uhaini ni kesi ngumu sana.

Ukiachilia mbali siasa zake, ambazo pressure zake ndizo zinafanya kesi kuwa ngumu.

Pamoja na kesi kuwa ngumu, nyinyi Majaji mmefanya kazi nzuri sana.

Mmetusikiliza, mmetupa nafasi ya kujitetea.

Hamjanikwaza.

Mmekuwa wavumilivu sana.

Mmefanya kazi kubwa sana na mmefanya kazi nzuri sana.

Nilitaka nisimalize bila kusema haya, pengine hatutakutana tena.

Nilitaka mjue kuwa moyoni mwangu mmefanya kazi nzuri.

Hawa mawakili wangu wa Serikali na wao wamefanya kazi nzuri.

Wamepambana sana mpaka kufika hapa. Pamoja wamekuwa na kesi ya ovyo sana.

Ila wamepambana sana bila kujali nini kitatokea, wamepambana sana.

Nafikiri nawatakieni heri sana.

Asanteni sana.

Haya ndiyo nilitaka yaingie katika rekodi.

Nafikiri msipoyaingiza katika rekodi, mtanikwaza.

 

[Gellangi]

Samahan wee jinsia gani?

Huyu hauwezi kuelewana naye,hata hilo jibu hakupi ila ni mtetezi wa watesi.

 

[Course Coordinator1]

MANENO YA MWISHO YA TUNDU LISSU

LISSU: Sasa naomba nimalizie.

JAJI NDUNGURU: Je, ni sehemu ya submission?

LISSU: Ni sehemu ya submission, wala si maneno mabaya.

Ni hivi, Waheshimiwa Majaji, kesi ya uhaini ni kesi ngumu sana.

Ukiachilia mbali siasa zake, ambazo pressure zake ndizo zinafanya kesi kuwa ngumu.

Pamoja na kesi kuwa ngumu, nyinyi Majaji mmefanya kazi nzuri sana.

Mmetusikiliza, mmetupa nafasi ya kujitetea.

Hamjanikwaza.

Mmekuwa wavumilivu sana.

Mmefanya kazi kubwa sana na mmefanya kazi nzuri sana.

Nilitaka nisimalize bila kusema haya, pengine hatutakutana tena.

Nilitaka mjue kuwa moyoni mwangu mmefanya kazi nzuri.

Hawa mawakili wangu wa Serikali na wao wamefanya kazi nzuri.

Wamepambana sana mpaka kufika hapa. Pamoja wamekuwa na kesi ya ovyo sana.

Ila wamepambana sana bila kujali nini kitatokea, wamepambana sana.

Nafikiri nawatakieni heri sana.

Asanteni sana.

Haya ndiyo nilitaka yaingie katika rekodi.

Nafikiri msipoyaingiza katika rekodi, mtanikwaza.

Ila Lisuu ni mtu sana

 

[narogo]

We bwege saa ngapi unafanya kazi? Ndiyo uje ulalamike serikali ya CCM imekufanya maskini? We ni hasara kwa mamako na kwa Taifa

Sio ajabu ukute hii kushinda humu ndo kazi yake

 

[Grahams]

MANENO YA MWISHO YA TUNDU LISSU

LISSU: Sasa naomba nimalizie.

JAJI NDUNGURU: Je, ni sehemu ya submission?

LISSU: Ni sehemu ya submission, wala si maneno mabaya.

Ni hivi, Waheshimiwa Majaji, kesi ya uhaini ni kesi ngumu sana.

Ukiachilia mbali siasa zake, ambazo pressure zake ndizo zinafanya kesi kuwa ngumu.

Pamoja na kesi kuwa ngumu, nyinyi Majaji mmefanya kazi nzuri sana.

Mmetusikiliza, mmetupa nafasi ya kujitetea.

Hamjanikwaza.

Mmekuwa wavumilivu sana.

Mmefanya kazi kubwa sana na mmefanya kazi nzuri sana.

Nilitaka nisimalize bila kusema haya, pengine hatutakutana tena.

Nilitaka mjue kuwa moyoni mwangu mmefanya kazi nzuri.

Hawa mawakili wangu wa Serikali na wao wamefanya kazi nzuri.

Wamepambana sana mpaka kufika hapa. Pamoja wamekuwa na kesi ya ovyo sana.

Ila wamepambana sana bila kujali nini kitatokea, wamepambana sana.

Nafikiri nawatakieni heri sana.

Asanteni sana.

Haya ndiyo nilitaka yaingie katika rekodi.

Nafikiri msipoyaingiza katika rekodi, mtanikwaza.

Hitimisho safi kabisa, mtu asiye na kisasi na yeyote pamoja na kuona figisu zote za kesi hii

Ni fahari kusoma hitimisho lake, proceedings za kesi hii zitabaki hapa JF hata baada ya sisi wote kuondoka Duniani

Amewafundisha akina Katuga sheria kwa mara nyingine baada ya kutoka Law school 🙏🙏

 

[econonist]

Lissu ni binadamu wa tofauti.

 

[mjingamimi]

Namwonea sana huruma Lissu kwa hukumu atakayopata. Itamchafulia CV

Kumbe ccm mna huruma

 

[narogo]

Mkuu,kwani nini maana ya kazi?

Vipi kama ikiwa hiki anachokifanya ndio kazi yake?

Tatizo yeye mwenyewe anakataa kuwa hii ni kazi yake.
Ndo twajiuliza hapa anawezaji kishinda mitandaoni akipost vitu kutwa kucha

 

[Ziroseventytwo]

Kina katuga ni keshoeeh!

 

[Kalamu]

Dhana potofu.

Ya kwako tu na Samia ndio "dhana sahihi"!
Hakuna jingine zaidi ya hapo unalolijuwa!

 

[Aleyn]

Na kwa kweli uamuzi wa kujitetea mwenyewe umefanya utetezi wake uwe bora sana. Siamini kama mawakili wake wangefanya kama alivyofanya yeye kwa ubora huo.

Wangeenda mbali zaidi ya hapo. Yule kibatala ni mtu sana.

 

[Aleyn]

Uyu jaji Ndunguru ukiangalia ni kama hoja za Lissu zinachoma hivi sema ndio vile Majaji wanateuliwa na Rais Sasa najiuliza hii kesi imefikaje apa kumbe ilikua Haina hata utaratibu mzuri wa kesi

Sasa kesi kubwa Kama hii yaani imeanzishwa kiholela holela tuh Majaji wakiambiwa wana matatizo wanabisha wakati inaonekana wazi kabisa

Kwa kesi hii, mahakama zimeonekana za kifala.

 

[TIETA]

Ona nyumbu wengine badala ya kujibu
Hoja

Wanatafuta majibizano wanayo yaweza nayo!!!
ni kutaja viungo vya Uzazi tu!!!!!

Ndio MAKAMANDA wasasa Chadema!!
chini ya Mwenyekiti mpya ndugu Lissu yasasa!!!!!!

Ubwabwa upo ondoa shaka

 

[Grahams]

Namwonea sana huruma Lissu kwa hukumu atakayopata. Itamchafulia CV

Imetumika mbinu ya kumchafua ili asije kugombea tena Urais lakini pia ni mbinu ya kumpokonya Chama

Maana atakosa sifa pia 🙌

Siasa ya Tanzania ni ya hovyo sana

 

[mdogoee]

Kasho tukutane
Mana uyu mhe Lissu alitamani kuendelea mpaka ijumaa

Yote kagundua
Wenzie walikuwa makini kujenga Mashtaka yao na kuthibitisha makosa yake!!!

Mwisho muhimu Amani ya kila mmoja wetu
Ikiwemo na yake Lissu

Baada kwisha kesi hii
Watanzania tunatakiwa kutafakari Msingi kile kimetokea

Wenzetu wamekufa kwasababu za Kisiasa !!!

Tunapaswa kuwa Makini sn
siku zijazo!!!!

 

[Lyapizo]

Yaani hata kama watu hatuna uzoefu na kesi za mahakamani lakini hii ni kesi nyepesi Sana kuwahi kushuhudia alafu wanataka kuifanya iwe nzito na ngumu yaani upande wa mashitaka Hawana points za msingi hata kidogo hata mtu mwenye uelewa mdogo analijua Hilo tumefatilia apa kuona ushaidi wao una uzito kiasi gani hamna kitu yaani

 

[Aleyn]

UCHAMBUZI NA TATHIMINI YANGU

Katika Hatua hii ya Kesi "Final Submission" LISSU akijitetea mwenyewe kwa kufanya Final ya Ushaidi, hoja na Kukosoa miendendo ya Kesi, Mashaidi wa mashtaka na Mengineyo mengi. Linaibuka swali la Kisheria.

Je, maneno yanayodaiwa kusemwa tarehe 3 Aprili 2025 yanaweza kumtia hatiani hasa kwa mujibu wa Kifungu cha 39(2)(d) cha Penal Code. hili kutimiza vipengele vyote vya kosa la uhaini na kama ndiyo, Jamhuri imevithibitisha kwa ushahidi unaotakiwa kisheria?

LISSU anaonyesha sehemu zote za Sheria za Nchi kwamba Hakuna Sheria unayosema ni Kosa kusema maneno haliyosema. Hoja iliyobaki sasa ni Kuhusu Kifungu cha 39(2)(d), kwamba Je maneno Yale yanaingia kwenye Kifungu hicho.?

Kifungu cha 39 cha Penal Code kinahusu moja ya makosa mazito zaidi katika mfumo wa sheria ya Tanzania. Chini ya 39(2)(d), hoja si kwamba mtu alisema jambo ambalo serikali haikulipenda, Yaani maneno ya Kisiasa yanaweza kukuumiza wewe mpinzani wa Kisiasa lakini je Yana Nguvu ya kisheria.

Sheria inataka kitu maalumu zaidi:
Nia ya kutenda kitendo cha uhaini + Namna nia hiyo ilivyodhihirishwa + Kitendo kinachokidhi matakwa ya sheria. = "Uhaini unakuwa umethibitishwa".

Na kwa sababu hii ni kesi ya jinai, swali halipaswi kuwa:
Je, maneno ya Lissu yanaweza kutafsiriwa kama tishio?

Bali:
Je, Jamhuri imethibitisha kila kipengele kinachounda kosa linalodaiwa, kwa kiwango kinachotakiwa katika kesi ya jinai?

Kifungu cha 39(2) kinahusu mtu mwenye allegiance kwa Jamhuri ya Muungano ambaye anatengeneza nia ya kufanya matendo fulani ya uhaini na anaidhihirisha nia hiyo kwa maandishi, uchapishaji, au overt act/deed.

Katika 39(2)(d), mojawapo ya matendo yaliyotajwa ni:
Intimidation of the Executive, the Legislature or the Judiciary of the United Republic.

Na sheria inaunganisha hilo na requirement ya kuonyesha nia kupitia writing/printing au overt act/deed.

Hapa ndipo tofauti muhimu inapoanzia.
Kuna tofauti kati ya:
A. kusema jambo kali dhidi ya Serikali;
B. kutaka Serikali ibadilike;
C. kutaka uchaguzi usifanyike;
D. kushawishi watu wasishiriki uchaguzi; na
E. kutengeneza nia ya kuishurutisha/kuitisha Executive, Legislature au Judiciary kwa namna ambayo sheria imeifanya kuwa treason.

Mambo yote Hapo juu si vitu vinavyoweza kuchukuliwa kuwa kitu kimoja bila uchambuzi, Ushaidi, na Sheria inavyosema.

Moja ya sehemu nzito sana ya kesi hii ni kama ifuatavyo.
Kwa mujibu wa taarifa za kesi, maneno yanayodaiwa ni pamoja na:
“we will stop the election”
“we will disrupt this election”
“we will mobilise rebellion”

Jamhuri inayaunganisha maneno hayo na nia ya kutishia Serikali. Lakini hapa kuna chain of reasoning ambayo Mahakama inapaswa kuichunguza:
Maneno → Maana iliyokusudiwa → Nia → Kitendo kinachokusudiwa → Target → Intimidation ya taasisi iliyotajwa na 39(2)(d).

Kama kiungo kimoja hakipo, swali linakuwa kama chain nzima imethibitishwa.

Kwa mfano:
“Tutazuia uchaguzi.” Hilo linaweza kuwa kauli ya kisiasa.
Lakini ili liingie kwenye 39(2)(d), lazima ionyeshwe kwa nini kauli hiyo, katika mazingira hayo, ilikuwa manifestation ya nia ya kufanya moja ya matendo yaliyotajwa na kifungu hicho.

Hapo ndipo ushahidi wa mazingira yote ya mkutano unakuwa muhimu.

Pia Hili linaweza kuonekana kama technicality ndogo, Lakini si lazima iwe ndogo.
Katika kesi ya jinai, hati ya mashitaka inapaswa kumpa mshtakiwa taarifa inayomruhusu kuelewa:
“Ninashitakiwa kwa kufanya nini, dhidi ya nani, lini, wapi na kwa namna gani?”

Hii ndiyo logic inayohusishwa na section 132 ya Criminal Procedure Act, inayohitaji charge kutoa particulars zinazohitajika kumpa accused taarifa ya kutosha kuhusu nature ya offence.
Na kuna precedent ya Freeman Aikael Mbowe & Others v Republic, ambako Mahakama ilijadili tatizo la charge kutotaja jamii/persons waliolengwa na kauli zinazodaiwa kuwa za jinai.

Kwa hiyo swali la msingi ni:
“The public” ni nani hasa?
Kwa sababu kama target ni:
• wananchi wote Tanzania,
• wapiga kura,
• wanachama wa CHADEMA,
• waandikishaji wapiga kura,
• Tume ya Uchaguzi,
• Serikali,
• viongozi wa Serikali.

hizo ni categories tofauti kabisa.
Na kila moja inaweza kubadilisha namna ya kutafsiri nia.

Ukisema alikuwa analenga kushawishi Umma (the public) kwamba ni Wananchi wote maana yake hata Rais, Polisi, mwanaJeshi, Jaji, Mwanasiasa, au Mtu mwengine yeyote ni mwananchi, na hapo ndipo ugumu unapotekea kwamba haiwezekani kuchukuwa watu kazaa Kuthibitisha kuwa walichochewa kufanya Jambo Fulani Wakati unaongelea Jambo la Wananchi Wote, Hili linaibuka hoja Je watu Hao Wana Mamlaka ya Kuthibitisha Uhalali wa Wananchi wote kushawishiwa...?

Kwa Maoni yangu Watu wale wa vificho awatoshi Kuthibitisha kwamba hata Mimi, au Mtu mwengine yeyote alishawishiwa Kwa maneno ya LISSU maana Hilo Neno (the public) ni Pana Sana Ndio maana Kifungu cha 39 cha Panel code kimesema kundi la watu, au Mtu na sio Umma wote. Kwasababu Kisheria Kuthibitisha Umma wote ulishawishika na maneno Yale ni ngumu Sana, "Kama uhamuzi utakuwa Neno (the public) ni sahihi Basi Nchi Nzima iulizwe kwamba ilishawishika Kuhusu maneno ya LISSU aliyoyatoa", Mimi sikotayari kuthibitishiwa kwamba nilishawishika au la Kwa Mtu wa kificho.

Upo sahihi. Kesi imekaa kisiasa hii.